Zmiany w opiece zdrowotnej kobiet: Nowy model leczenia endometriozy oraz rozwój profilaktyki raka szyjki macicy

W lipcu wprowadzono kluczowe zmiany w polskim systemie opieki zdrowotnej, zwłaszcza w kontekście zdrowia kobiet. Zmiany obejmują innowacje w diagnostyce i leczeniu dwóch poważnych problemów zdrowotnych – endometriozy i raka szyjki macicy. Zgodnie z nowymi regulacjami, kobiety z endometriozą mogą liczyć na dostęp do bardziej kompleksowej opieki medycznej, a program „Profilaktyka raka szyjki macicy” zostaje rozszerzony o nowoczesne metody diagnostyczne, co umożliwi wczesne wykrywanie i leczenie onkogennych typów wirusa HPV.

Endometrioza jest przewlekłą chorobą ginekologiczną, w której tkanka podobna do błony śluzowej macicy (endometrium) rozwija się poza nią, najczęściej w jajnikach, jajowodach, a także w obrębie jelit czy pęcherza. Choroba ta dotyka około 10% kobiet w wieku rozrodczym i może prowadzić do szeregu problemów zdrowotnych, w tym bólu, zaburzeń płodności oraz problemów psychicznych wynikających z przewlekłego stresu związanego z chorobą. Objawy endometriozy mogą obejmować silne bóle menstruacyjne, ból podczas stosunków płciowych, nieregularne krwawienia oraz trudności z zajściem w ciążę.

Diagnoza endometriozy bywa trudna, ponieważ objawy mogą być podobne do innych schorzeń, a sama choroba może rozwijać się bez widocznych objawów w początkowych stadiach. Tradycyjnie leczenie endometriozy obejmuje terapię hormonalną, której celem jest kontrolowanie rozwoju ognisk endometrialnych. W bardziej zaawansowanych przypadkach konieczne staje się leczenie chirurgiczne. W odpowiedzi na potrzeby pacjentek, Ministerstwo Zdrowia wprowadziło nowy model leczenia, który umożliwia dostęp do bardziej zindywidualizowanej opieki, zwłaszcza w przypadkach wymagających skomplikowanych zabiegów operacyjnych.

Dr Łukasz Sroka: endometrioza jest stanem, w którym warto rozważyć procedurę zabezpieczenia płodności na przyszłość

Od 1 lipca 2025 roku pacjentki z głęboką endometriozą mogą skorzystać z pomocy wyspecjalizowanych ośrodków, takich jak Opolskie Centrum Onkologii, Wojskowy Instytut Medyczny czy Instytut Centrum Zdrowia Matki Polki, które dysponują doświadczeniem w leczeniu tej choroby.

Lista ośrodków:
Opolskie Centrum Onkologii im. prof. T. Koszarowskiego
Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką SPZOZ w Lublinie
Szpital Uniwersytecki w Krakowie
Katowickie Centrum Onkologii 
Wojskowy Instytut Medyczny
Szpitale Pomorskie sp. z o.o.
Instytut Centrum Zdrowia Matki Polki
Wielkopolskie Centrum Onkologii

W tych placówkach dostępne będą zaawansowane metody diagnostyczne, w tym szczegółowe badania ultrasonograficzne oraz kompleksowe leczenie chirurgiczne, w tym operacje minimalnie inwazyjne. Ośrodki te zapewnią także kompleksową opiekę pooperacyjną, monitorowanie stanu zdrowia pacjentek oraz możliwość konsultacji z lekarzami innych specjalności, takich jak gastroenterolodzy czy urolodzy.

Dodatkowo, dla pacjentek z mniej zaawansowaną postacią endometriozy, które nie wymagają interwencji chirurgicznych, zapewnione zostaną usługi w poradniach ginekologiczno-położniczych, gdzie pacjentki będą mogły skorzystać z diagnostyki oraz leczenia hormonalnego. Nowe rozwiązania są krokiem ku stworzeniu systemu, który umożliwi szybszą diagnozę oraz skuteczniejsze leczenie endometriozy, minimalizując czas oczekiwania na odpowiednią terapię.

Rak szyjki macicy jest jednym z najczęściej występujących nowotworów u kobiet na całym świecie. Jego główną przyczyną jest zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), który w długoterminowej perspektywie może prowadzić do rozwoju zmian nowotworowych w obrębie szyjki macicy. Wczesne wykrycie infekcji HPV oraz zmian chorobowych jest kluczowe dla skutecznej profilaktyki i leczenia, dlatego Ministerstwo Zdrowia rozszerzyło program „Profilaktyka raka szyjki macicy” o nowe, bardziej precyzyjne metody diagnostyczne.

Od lipca 2025 roku dostępne sa dwa nowoczesne badania: test HPV HR (wysokiego ryzyka) oraz cytologia na podłożu płynnym (LBC). Test HPV HR pozwala na wykrycie onkogennych typów wirusa HPV, w tym typów 16 i 18, które są szczególnie związane z rozwojem raka szyjki macicy. Cytologia na podłożu płynnym (LBC) daje z kolei wyższą jakość i dokładność w porównaniu do tradycyjnej cytologii, umożliwiając bardziej precyzyjne wykrycie nieprawidłowości w komórkach szyjki macicy.

Test HPV HR oraz cytologia na podłożu płynnym (LBC) w programie profilaktyki raka szyjki macicy

Z nowych testów mogą skorzystać kobiety w wieku od 25 do 64 lat, a test HPV HR będzie wykonywany co 5 lat. W przypadku wyniku dodatniego, pacjentka będzie mogła natychmiast przystąpić do kolejnego badania – cytologii LBC, co pozwala na szybsze wykrycie ewentualnych zmian i podjęcie odpowiednich działań. Jeśli wynik testu HPV HR wykaże obecność typów wirusa HPV, które nie są onkogenne, a cytologia LBC będzie prawidłowa, kobieta będzie musiała powtórzyć badanie za rok. Jeśli wyniki nadal będą prawidłowe, kolejna kontrola odbędzie się dopiero po trzech latach.

Nowe rozwiązania w ramach programu profilaktyki raka szyjki macicy stanowią krok w stronę wczesnej diagnostyki, która ma na celu nie tylko wykrywanie zakażenia HPV, ale również wczesne rozpoznawanie zmian przedrakowych i onkogennych. Badania te są bezpłatne i dostępne w poradniach ginekologiczno-położniczych oraz w ramach podstawowej opieki zdrowotnej, co zapewnia szeroki dostęp do nowoczesnych metod diagnostycznych.

Wprowadzenie nowych rozwiązań w leczeniu endometriozy oraz w programie profilaktyki raka szyjki macicy stanowi krok ku poprawie jakości opieki zdrowotnej kobiet w Polsce. Dzięki kompleksowym zmianom w diagnostyce i leczeniu, kobiety zyskają szybszy dostęp do specjalistycznej opieki i nowoczesnych terapii, co wpłynie na ich zdrowie i poczucie bezpieczeństwa. Inwestowanie w profilaktykę oraz wczesne wykrywanie chorób to klucz do skutecznej walki z poważnymi schorzeniami i nowotworami, które mogą dotknąć kobiety na różnych etapach życia.

Rak nie musi przekreślać planów rodzicielskich. Jak skorzystać z rządowego programu refundacji in vitro?