W 2025 roku liczba nowych zachorowań na raka jelita grubego w Polsce może sięgnąć 24,6 tysiąca przypadków – alarmują eksperci. Coraz częściej nowotwór ten atakuje młodsze osoby, szczególnie mężczyzn przed pięćdziesiątym rokiem życia. Marzec jest miesiącem świadomości raka jelita grubego, a lekarze przypominają, że kluczową rolę w jego wczesnym wykrywaniu odgrywają badania profilaktyczne, takie jak test na krew utajoną w stolcu (FIT) oraz kolonoskopia.
EKSPERCI
prof. dr hab. Grażyna Rydzewska, kierownik Kliniki Gastroenterologii w Państwowym Instytucie Medycznym MSWiA w Warszawie
Prof. dr hab. Jarosław Reguła, konsultant krajowy w dziedzinie gastroenterologii, kierownik Kliniki Gastroenterologii w Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie
Alarmujące statystyki i wzrost zachorowań
Według danych przedstawionych przez prof. dr hab. Grażynę Rydzewską, kierującą Kliniką Gastroenterologii w Państwowym Instytucie Medycznym MSWiA w Warszawie, w ciągu ostatnich piętnastu lat liczba nowych przypadków raka jelita grubego wzrosła o niemal 9 tysięcy. W 2010 roku nowotwór ten zdiagnozowano u 8,7 tysiąca mężczyzn oraz 7,1 tysiąca kobiet. Prognozy na 2025 rok przewidują 15,5 tysiąca nowych zachorowań u mężczyzn i 9,1 tysiąca u kobiet.
Obecnie rak jelita grubego jest trzecim najczęściej występującym nowotworem złośliwym u mężczyzn (po raku płuca i prostaty) oraz drugim u kobiet (po raku piersi). Ponad połowa przypadków wykrywana jest w zaawansowanym stadium, co znacznie utrudnia leczenie i obniża szanse na całkowite wyleczenie.
“Aż ponad połowa przypadków raka jelita grubego wykrywana jest zbyt późno” – ostrzegła prof. Rydzewska.
Wzrost zachorowalności wśród młodszych osób
Niepokojące jest rosnące występowanie raka jelita grubego u osób młodych, co pokazują statystyki z wielu krajów, w tym ze Stanów Zjednoczonych. Prof. Rydzewska zwróciła uwagę, że osoby urodzone w latach 90. XX wieku mają znacznie wyższe ryzyko zachorowania w porównaniu do pokolenia z lat 50. W USA liczba przypadków raka jelita grubego w tej grupie wiekowej podwoiła się, a przypadków raka odbytnicy wzrosła aż czterokrotnie.
Czynniki ryzyka i rola stylu życia
Eksperci podkreślają, że główną przyczyną raka jelita grubego jest niezdrowy styl życia. Do najważniejszych czynników ryzyka należą:
– nieprawidłowa dieta bogata w przetworzone i czerwone mięso,
– brak aktywności fizycznej,
– palenie tytoniu i nadużywanie alkoholu.
Prof. dr hab. Jarosław Reguła, konsultant krajowy w dziedzinie gastroenterologii, kierownik Kliniki Gastroenterologii w Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie, zaznacza, że aż 90-97% przypadków raka jelita grubego nie jest uwarunkowanych genetycznie. U osób młodszych, u których rozwija się ten nowotwór, predyspozycje genetyczne mogą odgrywać większą rolę, jednak w większości przypadków współistnieją z niekorzystnym stylem życia.
„Długotrwałe spożywanie czerwonego mięsa, zwłaszcza przetworzonego i przygotowywanego w wysokich temperaturach, np. smażonego, grillowanego czy pieczonego, zwiększa ryzyko zachorowania. Mniej szkodliwe jest chude czerwone mięso” – podkreśla prof. Rydzewska.
Profilaktyka i badania ratują życie
Wczesne wykrycie raka jelita grubego daje niemal 90% szans na skuteczne leczenie. Dlatego eksperci apelują o wykonywanie badań profilaktycznych, zwłaszcza u osób po 50. roku życia oraz tych, u których w rodzinie występowały nowotwory jelita grubego. Regularne wykonywanie testu na krew utajoną w stolcu oraz kolonoskopii pozwala wykryć zmiany nowotworowe w początkowym stadium, zanim pojawią się objawy.
Rak jelita grubego jest jednym z tych nowotworów, którym można skutecznie zapobiegać. Wystarczy przestrzegać zasad zdrowego stylu życia – stosować dietę bogatą w błonnik, ograniczać przetworzone produkty mięsne, dbać o aktywność fizyczną i unikać używek. Eksperci przypominają: „Nie czekaj na objawy – badaj się regularnie, bo wcześnie wykryty rak jelita grubego jest wyleczalny”.
Kolonoskopia – klucz do wczesnego wykrycia raka jelita grubego
Źródło: Nauka w Polsce