WYNIK HISTOPATOLOGICZNY — przewodnik pacjentów

„Materiał niediagnostyczny” — próbka nie pozwala na pewną ocenę.

„Materiał niediagnostyczny” oznacza, że pobrana próbka nie pozwala patomorfologowi na wiarygodną i jednoznaczną ocenę. Może zawierać zbyt mało tkanki, być nieodpowiednio utrwalona albo nie obejmować fragmentu zmiany potrzebnego do postawienia rozpoznania. Taki zapis nie potwierdza ani nie wyklucza nowotworu; lekarz może zalecić ponowne pobranie materiału, dodatkowe badania lub zestawienie wyniku z obrazem klinicznym i badaniami obrazowymi.

„Obraz sugeruje…” — opis wskazuje pewną możliwość, ale nie daje jeszcze pełnego rozpoznania.

„Obraz sugeruje…” oznacza, że wygląd ocenianego materiału wskazuje na określone rozpoznanie lub kierunek diagnostyczny, ale sam w sobie nie pozwala jeszcze na jego jednoznaczne potwierdzenie. Patomorfolog może użyć takiego sformułowania, gdy obraz mikroskopowy jest typowy tylko częściowo albo wymaga zestawienia z wynikami badań dodatkowych, obrazowych i informacjami klinicznymi.

Taki zapis nie jest ostateczną diagnozą. W zależności od sytuacji lekarz może zlecić badania immunohistochemiczne, molekularne, ponowne pobranie materiału albo omówić wynik w szerszym kontekście klinicznym.

„Zmiana przednowotworowa” — nie jest równoznaczna z rakiem, ale wymaga ustalenia dalszego postępowania.

„Zmiana przednowotworowa” — oznacza nieprawidłowość w komórkach lub tkance, która nie jest rakiem, ale w części przypadków może z czasem zwiększać ryzyko rozwoju nowotworu. Taki wynik nie przesądza, że choroba nowotworowa wystąpi, ani nie oznacza konieczności natychmiastowego leczenia onkologicznego.
Dalsze postępowanie zależy od rodzaju zmiany, jej nasilenia, lokalizacji oraz wyników innych badań. Lekarz może zalecić obserwację, kontrolne badania, usunięcie zmienionej tkanki albo pogłębienie diagnostyki. Najważniejsze jest omówienie wyniku z lekarzem prowadzącym, który określi, czy potrzebna jest pilna interwencja, czy zaplanowana kontrola.

„Dysplazja” — nieprawidłowości komórek o różnym stopniu nasilenia.

„Dysplazja” — oznacza obecność nieprawidłowości w budowie i dojrzewaniu komórek. Mogą one mieć różny stopień nasilenia — od łagodnego do dużego — dlatego w opisie wyniku często pojawia się informacja o stopniu dysplazji.
Dysplazja nie jest równoznaczna z rakiem. W zależności od jej rodzaju, lokalizacji i nasilenia może wymagać jedynie kontroli, leczenia miejscowego, usunięcia zmienionej tkanki albo dalszej diagnostyki. O dalszym postępowaniu decyduje lekarz, biorąc pod uwagę cały wynik histopatologiczny oraz obraz kliniczny pacjenta.

„In situ” — zmiana ograniczona do miejsca, w którym powstała.

„In situ” — oznacza, że nieprawidłowe komórki znajdują się wyłącznie w miejscu, w którym powstały, i nie przekroczyły jeszcze naturalnej granicy tkanki, np. błony podstawnej. W przypadku raka in situ zmiana nie nacieka sąsiednich tkanek ani nie tworzy przerzutów.
Nie oznacza to jednak, że wynik można zignorować. Zmiany in situ zwykle wymagają leczenia lub ścisłego zaplanowania dalszego postępowania, ponieważ bez odpowiedniej kontroli część z nich może z czasem przejść w postać inwazyjną. Zakres leczenia zależy od narządu, rodzaju zmiany oraz pełnego wyniku histopatologicznego.

„Naciekanie” / „inwazja” — określenia, które zawsze wymagają omówienia w kontekście danego narządu i pełnego opisu.

„Naciekanie” / „inwazja” — określenia używane wtedy, gdy zmiana przekracza swoją pierwotną lokalizację i wnika w otaczające tkanki. W opisie histopatologicznym mogą odnosić się m.in. do przekroczenia błony podstawnej, zajęcia zrębu narządu, naczyń, nerwów lub sąsiednich struktur.
Samo użycie tych słów nie pozwala jeszcze ocenić pełnego znaczenia wyniku. Istotne są rodzaj zmiany, narząd, głębokość i rozległość naciekania, a także pozostałe elementy opisu, takie jak marginesy wycięcia, obecność komórek w naczyniach czy wyniki badań dodatkowych. Dlatego informację o naciekaniu lub inwazji zawsze należy omówić z lekarzem w kontekście całego wyniku histopatologicznego i dalszego planu diagnostyki lub leczenia.