Instytut Matki i Dziecka w Warszawie, Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy oraz Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny im. prof. Adama Grucy CMKP w Otwocku podpisały porozumienie o współpracy, którego celem jest podniesienie jakości opieki nad pacjentami z pierwotnymi nowotworami kości. Inicjatywa, realizowana pod patronatem Ministerstwa Zdrowia, stanowi ważny krok w kierunku integracji działań diagnostycznych, terapeutycznych i naukowych w skali ogólnopolskiej. „Podpisane porozumienie porządkuje i wzmacnia współpracę pomiędzy wiodącymi ośrodkami, które od lat zajmują się leczeniem pacjentów z nowotworami kości. Naszym celem jest budowa spójnych ścieżek diagnostyczno-terapeutycznych, opartych na doświadczeniu klinicznym i wysokich standardach jakości, z korzyścią dla pacjentów w całym kraju” – podkreśla dr hab. n. med. Beata Jagielska, dyrektor Narodowego Instytutu Onkologii.
Integracja opieki i standaryzacja leczenia
Porozumienie podpisane 8 stycznia 2026 roku zakłada stworzenie jednolitego modelu leczenia obejmującego zarówno dzieci, jak i dorosłych pacjentów. Kluczowym elementem tej współpracy jest rozwój wspólnych standardów diagnostyczno-terapeutycznych, które mają zapewnić spójność postępowania klinicznego niezależnie od miejsca leczenia. Współpraca obejmuje także działania w obszarze profilaktyki i wczesnego wykrywania chorób, a także rozwój działalności naukowo-badawczej i dydaktycznej. Istotnym aspektem inicjatywy jest również wsparcie w kształceniu kadr medycznych oraz wymiana doświadczeń pomiędzy ośrodkami referencyjnymi.
Nowotwory kości jako wyzwanie współczesnej onkologii
Pierwotne nowotwory kości należą do najtrudniejszych w diagnostyce i leczeniu jednostek chorobowych w onkologii. Ich skuteczne leczenie wymaga zaawansowanej diagnostyki obrazowej, badań molekularnych oraz ścisłej współpracy zespołów wielodyscyplinarnych. Szczególnym przykładem jest mięsak Ewinga, który często rozwija się skrycie, a jego objawy mogą przypominać mniej groźne schorzenia. „Mięsak Ewinga należy do nowotworów szczególnie trudnych do rozpoznania we wczesnej fazie, ponieważ jego pierwsze objawy są nieswoiste i często przypominają schorzenia o zupełnie innym charakterze. Właściwe rozpoznanie wymaga specjalistycznej diagnostyki obrazowej oraz badań molekularnych, dlatego tak ważne jest, aby pacjenci trafiali do ośrodków referencyjnych, dysponujących odpowiednim doświadczeniem i zapleczem diagnostycznym” – zaznacza prof. Piotr Rutkowski, kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Narodowego Instytutu Onkologii.
Ekspert podkreśla również znaczenie wczesnego skierowania pacjenta do wyspecjalizowanego centrum: „Wczesne skierowanie do wyspecjalizowanego centrum ma kluczowe znaczenie dla skuteczności leczenia i realnie poprawia rokowanie Leczymy około połowy zdiagnozowanych dorosłych chorych na pierwotne mięsaki kości w Polsce, co odpowiada populacji około 80–100 pacjentów rocznie, na co dzień wspieramy także inne ośrodki w procesie diagnostycznym”.
Wielodyscyplinarne podejście do terapii
Narodowy Instytut Onkologii pełni w Polsce rolę kluczowego ośrodka referencyjnego w leczeniu nowotworów kości u dorosłych. W ramach działalności klinicznej rozwijany jest model leczenia oparty na współpracy specjalistów różnych dziedzin, w tym onkologów klinicznych, chirurgów onkologicznych, ortopedów, radioterapeutów, patomorfologów i radiologów. Takie podejście umożliwia kompleksową ocenę pacjenta oraz optymalne zaplanowanie terapii.
„Istotnym elementem naszej codziennej pracy są nowoczesne techniki chirurgii oszczędzającej kończyny, uzupełniane zaawansowanymi procedurami rekonstrukcyjnymi, w tym zastosowaniem endoprotez onkologicznych” – wskazuje prof. Rutkowski. Równolegle prowadzone jest leczenie systemowe obejmujące chemioterapię okołooperacyjną, terapie celowane oraz immunoterapię w wybranych wskazaniach, a także realizowane są krajowe i międzynarodowe badania kliniczne.
Koordynacja leczenia i wyzwania systemowe
Jednym z kluczowych elementów porozumienia jest poprawa koordynacji opieki nad pacjentami, szczególnie w okresie przejściowym pomiędzy leczeniem pediatrycznym a opieką dla dorosłych. Ten etap terapii wiąże się z ryzykiem przerwania ciągłości leczenia oraz opóźnień diagnostycznych, co może negatywnie wpływać na rokowanie.
„Okres przechodzenia pacjenta z systemu leczenia pediatrycznego do opieki dla dorosłych jest jednym z najbardziej wrażliwych momentów całego procesu terapeutycznego. To właśnie wtedy istnieje największe ryzyko przerw w ciągłości leczenia, opóźnień diagnostycznych czy rozproszenia odpowiedzialności za pacjenta. Dlatego usprawnienie koordynacji opieki, regularne konsylia oraz szkolenie personelu mają ogromne znaczenie dla zachowania spójności postępowania, bezpieczeństwa chorego i jakości terapii” – podkreśla prof. Piotr Rutkowski.
W najbliższych latach planowane jest wdrożenie wspólnych ścieżek diagnostyczno-terapeutycznych, organizacja regularnych konsyliów wieloośrodkowych oraz rozwój programów szkoleniowych dla personelu medycznego. Długofalowo inicjatywa ma doprowadzić do stworzenia zintegrowanego systemu referencyjnego leczenia nowotworów kości w Polsce, opartego na ścisłej współpracy wyspecjalizowanych ośrodków.
„Leczenie pierwotnych nowotworów kości wymaga koncentracji doświadczenia, precyzyjnej diagnostyki i ścisłej współpracy wielu specjalistów. Dzięki temu porozumieniu możemy jeszcze skuteczniej integrować kompetencje trzech wiodących ośrodków oraz rozwijać jednolite standardy postępowania klinicznego i diagnostycznego” – zaznacza prof. Piotr Rutkowski.
Nowotwory u dzieci: Przyczyny, wyzwania i szanse na wczesne wykrycie
Przełom w badaniach nad chrzęstniakomięsakami. Czy „gorące” nowotwory są groźniejsze?