„TOP 25” to po prostu lista 25 nazw handlowych leków, na które w badanym okresie wydano najwięcej pieniędzy z budżetu refundacyjnego. To nie jest ranking „najlepszych” ani „najskuteczniejszych” terapii. Wysoka pozycja oznacza, że lek jest drogi, szeroko stosowany, długo podawany – albo łączy kilka z tych cech.
Raport refundacyjny NFZ: koncentracja wydatków w onkologii, ekspansja kardiometaboliki i rosnąca presja terapii przełomowych
W 2025 roku pierwsze miejsce zajmuje Keytruda (ponad 721 mln zł), a tuż za nią Opdivo (ponad 461 mln zł). Oba leki należą do immunoterapii nowotworów, które pomagają układowi odpornościowemu rozpoznawać i niszczyć komórki rakowe. Takie leczenie jest stosowane w wielu nowotworach (np. rak płuca, czerniak) i często przez dłuższy czas, dlatego łączne wydatki są wysokie. W pierwszej piątce jest też Jardiance i Forxiga – leki pierwotnie przeciwcukrzycowe, które dziś wspierają także terapię niewydolności serca i przewlekłej choroby nerek. Piątkę zamyka Darzalex, ważny lek w szpiczaku plazmocytowym.
Wysoko w zestawieniu pozostają terapie SMA – Spinraza i Evrysdi – oraz jednorazowa terapia genowa Zolgensma. To obszar, gdzie koszty pojedynczego leczenia są bardzo wysokie, ale w zamian możemy realnie spowalniać lub odwracać przebieg ciężkiej choroby u dzieci. Znaczący udział ma również Kaftrio w mukowiscydozie – lek działający na przyczynę choroby, co przekłada się na lepszą sprawność i mniej powikłań. W okulistyce ważną pozycją jest Eylea, szeroko używana m.in. w zwyrodnieniu plamki związanym z wiekiem.
Dlaczego tyle leków onkologii w zestawieniu NFZ?
Onkologia dominuje z kilku powodów. Po pierwsze, potrzeby są ogromne – choroby nowotworowe dotyczą dużej części społeczeństwa. Po drugie, nowoczesne leki onkologiczne to często terapie biologiczne (np. przeciwciała), które są kosztowne w produkcji i podawaniu. Po trzecie, wiele z nich – jak immunoterapie Keytruda czy Opdivo – działa w wielu typach nowotworów i bywa stosowanych miesiącami, a nawet latami u pacjentów, którzy dobrze odpowiadają na leczenie. Do tego dochodzą leki ukierunkowane i tzw. koniugaty przeciwciało-lek (np. Kadcyla) czy terapie celowane w raku piersi (Perjeta), raku prostaty (Xtandi) i przewlekłych białaczkach (Venclyxto).
Skąd tak wysoka pozycja leków „sercowo-cukrzycowych”?
Choroby sercowo-naczyniowe i cukrzyca to najczęstsze przyczyny zachorowań i zgonów w Polsce. Leki SGLT2 (Jardiance, Forxiga) nie tylko obniżają cukier, ale też zmniejszają ryzyko hospitalizacji z powodu niewydolności serca i spowalniają pogarszanie się pracy nerek. Dlatego lekarze stosują je coraz szerzej. Wysoko jest także Ozempic – lek z grupy GLP-1, który pomaga w kontroli cukrzycy i masy ciała. Na liście TOP, w pierwszej 25 znajdziemy też leki przeciwzakrzepowe – Neoparin, Clexane i Xarelto – potrzebne przy zakrzepicy, po operacjach, w migotaniu przedsionków czy w onkologii. To wszystko leczenie populacyjne, czyli dotyczące bardzo wielu pacjentów, więc sumaryczne koszty rosną.
Choroby rzadkie: wysoki koszt, duża korzyść
Wysokie miejsca Spinrazy, Evrysdi i Zolgensmy w SMA oraz Kaftrio w mukowiscydozie pokazują, że NFZ finansuje terapie, które realnie zmieniają przebieg ciężkich, rzadkich chorób. Choć są to leki bardzo kosztowne, często przekładają się na wieloletnią poprawę sprawności i samodzielności, a więc też na mniejsze koszty pośrednie (np. mniej hospitalizacji czy opieki długoterminowej).
Co z tego wynika dla pacjentów i systemu?
Dla pacjentów najważniejsze jest to, że system refundacyjny utrzymuje i rozszerza dostęp do terapii o udowodnionej korzyści klinicznej – od nowotworów, przez serce i cukrzycę, po choroby rzadkie. Dla systemu ochrony zdrowia wyzwaniem jest mądre bilansowanie budżetu: negocjacje cen, wprowadzanie tańszych odpowiedników (gdy to możliwe), dobre planowanie miejsc podawania leków i monitorowanie efektów leczenia w praktyce. Warto pamiętać, że część kosztownych terapii (jak SGLT2 czy GLP-1) może ograniczać liczbę hospitalizacji i powikłań, co z czasem zwraca część nakładów.
Ranking – Raport refundacyjny NFZ – TOP 25 nazw handlowych w refundacji za styczeń-sierpień 2025.
1. Keytruda: 721 262 756 zł
2. Opdivo: 461 056 818 zł
3. Jardiance: 344 545 891 zł
4. Forxiga: 334 499 224 zł
5. Darzalex: 269 189 827 zł
6. Spinraza: 243 888 265 zł
7. Lynparza: 218 353 584 zł
8. Ozempic: 212 004 561 zł
9. Kaftrio: 206 527 697.8 zł
10. Xtandi: 181 875 865 zł
11. Neoparin: 171 575 673 zł
12. Perjeta: 165 003 555 zł
13. Imfinzi: 127 024 444 zł
14 .Clexane: 121 330 390 zł
15. Zolgensma: 116 719 147 zł
16. Ocrevus: 114 642 661 zł
17. Kadcyla: 114 419 812 zł
18. Tecentriq: 105 548 156 zł
19. Venclyxto: 102 591 233 zł
20. Ultomiris: 101 935 992 zł
21. Kesimpta: 101 322 793 zł
22. Tecfidera: 100 148 885 zł
23. Evrysdi: 100 034 230 zł
24 .Xarelto: 96 513 044 zł
25. Eylea: 93 742 643 zł
Najczęstsze pytania
Czy najwyższe miejsce w rankingu oznacza „najlepszy” lek?
Nie. Oznacza, że na ten lek wydano najwięcej. Na pozycję wpływa liczba pacjentów, cena i czas terapii. O skuteczności decydują badania i wyniki leczenia, a nie suma wydatków.
Dlaczego immunoterapia raka (Keytruda, Opdivo) jest tak droga i tak wysoko?
Bo działa w wielu nowotworach, bywa podawana długo i jest to zaawansowana technologia medyczna. Jednocześnie u części chorych przynosi bardzo trwałe korzyści, co uzasadnia refundację.
Po co dwie „cukrzycowe” marki w TOP 5?
Jardiance i Forxiga to dziś nie tylko leczenie cukrzycy. Chronią serce i nerki, dlatego stosuje się je także u osób z niewydolnością serca czy przewlekłą chorobą nerek. To duże grupy pacjentów.
Dlaczego widać drogie leki na choroby rzadkie?
Bo często są to jedyne skuteczne opcje, które naprawdę zmieniają przebieg choroby (np. w SMA czy mukowiscydozie). Mimo wysokiej ceny przynoszą duże korzyści zdrowotne.
Czy w zestawieniu brakuje popularnych leków, które biorę na co dzień?
Możliwe. „TOP 25” pokazuje tylko największe pozycje wydatkowe. Wiele tańszych leków, choć bardzo potrzebnych, nie wejdzie do tej listy, bo łączne koszty są mniejsze.
Czy te dane są ostateczne?
To wstępne podsumowanie za osiem miesięcy 2025 roku. Ostateczny obraz roku poznamy po publikacji pełnego raportu, który obejmie cały 2025 rok i więcej szczegółów.
Lista TOP 25 refundowanych leków NFZ w 2025 roku pokazuje, że najwięcej środków przeznaczanych jest na nowoczesne terapie onkologiczne i na leczenie chorób kardiometabolicznych. Wysokie miejsca immunoterapii raka, leków SGLT2 i GLP-1 oraz terapii chorób rzadkich mówią jedno: system finansuje rozwiązania, które realnie poprawiają rokowanie i jakość życia, nawet jeśli są drogie – bo ich wartość dla pacjentów i całej ochrony zdrowia jest wysoka.
Ranking TOP 5 i koncentracja klas
Najwyżej refundowane marki w analizowanym okresie to: Keytruda 721,26 mln zł, Opdivo 461,06 mln zł, Jardiance 344,55 mln zł, Forxiga 334,50 mln zł, Darzalex 269,19 mln zł. Łącznie cztery immunoterapie punktów kontrolnych (Keytruda, Opdivo, Imfinzi, Tecentriq) odpowiadają za 28,7 proc. całkowitej puli TOP 25 (≈1,415 mld zł). Dziesięć marek onkologicznych (Keytruda, Opdivo, Darzalex, Lynparza, Xtandi, Perjeta, Imfinzi, Kadcyla, Tecentriq, Venclyxto) generuje 50,1 proc. puli (≈2,466 mld zł), co potwierdza dominującą rolę onkologii w refundacji wysokokosztowej.
Kardiometabolika i leki przeciwkrzepliwe
Segment kardiometaboliczny/przeciwkrzepliwy ( Jardiance, Forxiga, Ozempic, Xarelto, Clexane, Neoparin ) stanowi 26,0 proc. puli TOP 25 (≈1,282 mld zł). Wysokie pozycje SGLT2 (Jardiance, Forxiga) oraz agonisty GLP-1 (Ozempic 212,00 mln zł) wskazują na szeroką implementację zaleceń dotyczacych prewencji sercowo-naczyniowej i leczenia otyłości/cukrzycy, a silna obecność heparyn drobnocząsteczkowych (Neoparin 171,58 mln zł; Clexane 121,33 mln zł) i Xarelto (96,51 mln zł) odzwierciedla utrzymujące się potrzeby w profilaktyce i leczeniu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej oraz migotania przedsionków.
Neurologia/immunologia (SM) i choroby rzadkie
Leki SM/SMA (Ocrevus, Kesimpta, Tecfidera, Spinraza, Evrysdi) sumarycznie to 13,4 proc. puli TOP 25 (≈0,659 mld zł). W obrębie SMA widoczna jest triada terapii o zróżnicowanej logistyce i ekonomice: Spinraza (243,89 mln zł), Evrysdi (100,03 mln zł) oraz Zolgensma (116,72 mln zł; terapia jednorazowa). W chorobie Lebera/PNH/aHUS istotny pozostaje Ultomiris (101,94 mln zł; 2,1 proc. puli TOP 25). W mukowiscydozie Kaftrio (206,53 mln zł; 4,2 proc.) potwierdza znaczenie modyfikatorów CFTR dla poprawy rokowania i redukcji obciążenia systemowego.
Okulistyka
W okulistyce Eylea osiąga 93,74 mln zł (1,9 proc. puli TOP 25), co – mimo pojedynczej marki w zestawieniu – podkreśla skalę potrzeb w wysiękowej AMD, DME i RVO.
Terapie biologiczne – dominacja przeciwciał
Przeciwciała monoklonalne (m.in. Keytruda, Opdivo, Darzalex, Perjeta, Imfinzi, Kadcyla, Tecentriq, Ultomiris, Ocrevus, Kesimpta) odpowiadają łącznie za 46,3 proc. puli TOP 25. Jest to zgodne z globalnym trendem przesuwania refundacji w stronę terapii celowanych/biologicznych o wysokiej wartości klinicznej i wysokich kosztach jednostkowych.
Raport refundacyjny NFZ za styczeń-marzec 2025. Analiza największych kwot refundacji