Przewlekła białaczka limfocytowa (CLL) jest najczęstszą białaczką u dorosłych pacjentów, a skuteczność leczenia w dużej mierze zależy od precyzyjnej diagnostyki i klasyfikacji genetycznej choroby. W Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym im. Fryderyka Chopina w Rzeszowie opracowano nowatorską metodę diagnostyczną, nazwaną TAG-CLL, która znacząco skraca czas oczekiwania na wyniki i obniża koszty badania, jednocześnie umożliwiając szybką i dokładną analizę genów immunoglobulin pacjentów.
Nowa metoda pozwala skrócić czas oczekiwania z około miesiąca do dwóch tygodni, co w praktyce klinicznej oznacza szybsze wdrożenie nowoczesnej terapii, lepiej dopasowanej do indywidualnego profilu genetycznego pacjenta. Jak podkreśla prof. dr hab. n. med. Mirosław Markiewicz, kierownik Kliniki Hematologii w USK w Rzeszowie, „dzięki nowej metodzie szybko uzyskujemy informacje pozwalające na zastosowanie u pacjentów nowoczesnej, bezpiecznej i skutecznej terapii”.
Za opracowaniem TAG-CLL stoi dr n. med. Marzena Wojtaszewska, specjalistka laboratoryjnej genetyki medycznej i kierownik Pracowni Biologii Molekularnej w USK w Rzeszowie. Jak wyjaśnia, sukces metody był możliwy dzięki współpracy interdyscyplinarnej zespołu hematologów, genetyków, dyrekcji szpitala oraz Wydziału Medycznego Uniwersytetu Rzeszowskiego, a także dzięki pozyskanym funduszom na badania i nowoczesnemu zapleczu laboratoryjnemu. Pracownia Biologii Molekularnej, wyposażona w najnowocześniejszy sprzęt do sekwencjonowania, umożliwia dokładną analizę genów immunoglobulin i ocenę statusu hipermutacji somatycznej (SHM) IGHV, co jest kluczowe dla prognozy choroby i doboru terapii.
Projekt TAG-CLL od początku zakładał współpracę wielu ośrodków naukowych i klinicznych. W latach 2024–2025 w USK zorganizowano trzy edycje Warsztatów Diagnostycznych, w których uczestniczyli genetycy z całej Polski, w tym specjaliści ze Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie oraz Instytutu Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie. Dzięki tym szkoleniom metoda stopniowo staje się dostępna w innych wiodących ośrodkach onkologicznych, co zwiększa jej potencjał systemowy i pozwala na szersze wdrożenie w diagnostyce CLL w Polsce.
Dyrekcja USK w Rzeszowie podkreśla, że projekt TAG-CLL jest dowodem na potencjał lokalnego środowiska naukowego i medycznego. Marcin Rusiniak, dyrektor szpitala, zaznacza, że rozwój diagnostyki genetycznej jest jednym z priorytetów placówki, a sukces TAG-CLL pokazuje, że Rzeszów może stać się liderem w diagnostyce molekularnej dla pacjentów onkologicznych.
Prace naukowe opisujące nową metodę opublikowano w prestiżowym czasopiśmie The Journal of Molecular Diagnostics w artykule pt. AG-CLL, a novel tagmentation-based approach to somatic hypermutation testing of IGHV reveals the weak points of both Sanger and NGS methodologies. Publikacja podkreśla, że TAG-CLL umożliwia bezpośrednie porównanie ampliconów i bibliotek dedykowanych różnym platformom sekwencjonowania, takim jak Sanger, IonTorrent czy Illumina, co pozwala na eliminację błędów systemowych i standaryzację wyników między laboratoriami.
TAG-CLL stanowi przełom w diagnostyce przewlekłej białaczki limfocytowej, ponieważ łączy precyzję, szybkość i niższe koszty badania, zwiększając dostępność nowoczesnych testów dla pacjentów onkologicznych. Wdrożenie tej metody w polskich ośrodkach hematologicznych otwiera drogę do skuteczniejszego leczenia, lepszego dopasowania terapii do indywidualnego profilu genetycznego oraz monitorowania odpowiedzi na leczenie. Dzięki TAG-CLL Polska staje się coraz bardziej zaawansowanym ośrodkiem badań nad CLL, pokazując, że innowacje w diagnostyce molekularnej są możliwe także poza dużymi europejskimi centrami referencyjnymi.
TAG-CLL i diagnostyka przewlekłej białaczki limfocytowej
Czym jest metoda TAG-CLL?
TAG-CLL to innowacyjna metoda diagnostyczna przewlekłej białaczki limfocytowej, która umożliwia szybkie i precyzyjne badanie genów immunoglobulin pacjentów oraz ocenę statusu hipermutacji somatycznej IGHV.
Jakie są korzyści z zastosowania TAG-CLL?
Metoda skraca czas oczekiwania na wynik z około miesiąca do dwóch tygodni, obniża koszty badania o około 20 procent oraz pozwala szybciej wdrożyć nowoczesną terapię dopasowaną do profilu genetycznego pacjenta.
Kto opracował metodę TAG-CLL?
Autorką metody jest dr n. med. Marzena Wojtaszewska, specjalistka genetyki medycznej i kierownik Pracowni Biologii Molekularnej w USK w Rzeszowie, przy wsparciu zespołu hematologów, dyrekcji szpitala oraz naukowców z Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Gdzie w Polsce można wykonać badanie TAG-CLL?
Obecnie metoda jest wdrażana w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym w Rzeszowie i w miarę szkoleń genetyków z innych ośrodków będzie stopniowo dostępna w innych wiodących laboratoriach onkologicznych w Polsce.
Jak TAG-CLL różni się od tradycyjnych metod diagnostycznych?
TAG-CLL umożliwia bezpośrednie porównanie bibliotek i ampliconów dedykowanych różnym platformom sekwencjonowania, co eliminuje błędy systemowe, standaryzuje wyniki między laboratoriami i przewyższa tradycyjne metody Sanger i NGS pod względem szybkości i kosztów.
Dlaczego szybka diagnostyka jest ważna w CLL?
Przewlekła białaczka limfocytowa wymaga precyzyjnego dopasowania terapii do indywidualnego profilu genetycznego pacjenta. Szybsze uzyskanie wyników pozwala na wcześniejsze wdrożenie odpowiedniego leczenia, zwiększając skuteczność terapii i poprawiając jakość życia pacjentów.