Najważniejsze polskie towarzystwa onkologiczne oraz Zespół Ministra Zdrowia ds. Narodowej Strategii Onkologicznej poparły rządowy projekt nowelizacji ustawy o Krajowej Sieci Onkologicznej. W ich ocenie od sprawnego zakończenia procesu legislacyjnego zależy nie tylko wdrożenie elektronicznej karty DiLO, ale także możliwość uporządkowania zasad oceny jakości leczenia, koordynacji opieki i nadzoru nad pacjentami po zakończeniu terapii przeciwnowotworowej.
Wspólne stanowisko Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej, Polskiego Towarzystwa Chirurgii Onkologicznej, Polskiego Towarzystwa Radioterapii Onkologicznej oraz Zespołu Ministra Zdrowia ds. Narodowej Strategii Onkologicznej jest jednoznacznym głosem poparcia dla rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Sieci Onkologicznej oraz niektórych innych ustaw, oznaczonego jako druk nr 2643. Sygnatariusze apelują o jak najszybsze zakończenie prac legislacyjnych oraz podpisanie ustawy przez Prezydenta RP. W centrum ich argumentacji nie znajduje się jednak sama procedura ustawodawcza, lecz potrzeba stworzenia warunków do dalszego porządkowania opieki nad pacjentami z chorobą nowotworową.
Autorzy stanowiska wskazują, że priorytetem polskiej onkologii pozostaje poprawa jakości i bezpieczeństwa leczenia. To sformułowanie obejmuje znacznie więcej niż kwestie organizacyjne. Leczenie nowotworów jest procesem, w którym pacjent przechodzi przez diagnostykę, kwalifikację do terapii, leczenie zabiegowe, systemowe lub radioterapię, a następnie okres kontroli po zakończeniu aktywnego leczenia. Każdy z tych etapów wymaga współpracy różnych specjalistów i placówek. Z perspektywy pacjenta szczególne znaczenie ma więc nie tylko dostęp do świadczenia, ale też ciągłość informacji, możliwość właściwego zaplanowania kolejnych działań oraz jasne określenie, kto odpowiada za organizację dalszej opieki.
Projekt nowelizacji ma odpowiadać na część tych wyzwań. Zakłada wzmocnienie mechanizmów monitorowania jakości opieki, usprawnienie koordynacji leczenia, ograniczenie niektórych obciążeń administracyjnych oraz rozwój narzędzi informatycznych. W stanowisku podkreślono, że rozwiązania te powinny być traktowane jako element jednego systemu. Samo wprowadzenie kolejnych obowiązków lub stworzenie nowego narzędzia informatycznego nie poprawi jeszcze organizacji leczenia. Znaczenie będzie miało to, czy dane będą wykorzystywane do oceny jakości, czy przepływ informacji między placówkami będzie rzeczywiście sprawniejszy i czy rozwiązania cyfrowe ułatwią pracę personelowi medycznemu, zamiast tworzyć dodatkowe formalności.
Onkolodzy apelują o szybkie uchwalenie zmian w Krajowej Sieci Onkologicznej
E-DiLO nie tylko jako dokument elektroniczny
Jednym z najważniejszych elementów projektu jest pełne wdrożenie elektronicznej karty diagnostyki i leczenia onkologicznego, czyli e-DiLO. Zgodnie z założeniami od 1 stycznia 2027 roku karta DiLO ma funkcjonować wyłącznie w postaci elektronicznej. Sygnatariusze stanowiska zwracają uwagę, że szybkie wejście w życie ustawy jest konieczne, aby system i świadczeniodawcy mogli przygotować się do tej zmiany w zaplanowanym czasie.
Wprowadzenie e-DiLO może mieć znaczenie znacznie szersze niż zastąpienie papierowego dokumentu jego cyfrowym odpowiednikiem. Karta diagnostyki i leczenia onkologicznego jest związana z organizacją ścieżki pacjenta od momentu podejrzenia nowotworu, przez potwierdzenie rozpoznania, aż po prowadzenie terapii. Jeżeli informacje są dostępne w uporządkowanej formie i mogą być wykorzystywane przez uczestników procesu leczenia, łatwiej ograniczyć ryzyko powielania formalności oraz usprawnić przekazywanie danych między podmiotami zaangażowanymi w opiekę.
W stanowisku nie ma szczegółowego opisu technicznego funkcjonowania e-DiLO, ale jego autorzy wyraźnie wskazują na potrzebę stworzenia warunków do pełnego wdrożenia nowoczesnych narzędzi informatycznych. To ważne zastrzeżenie. Cyfryzacja w ochronie zdrowia wymaga nie tylko przyjęcia przepisów, lecz także przygotowania placówek, procedur i osób, które będą korzystać z nowego rozwiązania w codziennej pracy. Termin wejścia w życie ustawy ma więc znaczenie praktyczne: pozwala rozpocząć przygotowania z odpowiednim wyprzedzeniem, zamiast wprowadzać zmianę w warunkach presji czasu.
Karta DiLO – co zrobić po jej otrzymaniu? Szybka ścieżka onkologiczna krok po kroku
Ile się czeka z Kartą DiLO? Terminy diagnostyki i leczenia onkologicznego
Jakość leczenia ma być widoczna w danych
Drugim kluczowym obszarem nowelizacji jest ocena jakości opieki onkologicznej. Projekt przewiduje, że Narodowy Fundusz Zdrowia będzie analizował dane dotyczące leczenia oraz publikował wyniki oceny jakości opieki. Według autorów stanowiska ma to umożliwiać bieżące obserwowanie efektów wdrażanych zmian, rozpoznawanie obszarów wymagających poprawy i zwiększenie transparentności systemu.
W praktyce ocena jakości może mieć znaczenie dla całej Krajowej Sieci Onkologicznej. Dane dotyczące leczenia pozwalają nie tylko opisać skalę udzielanych świadczeń, lecz także sprawdzać, czy organizacja opieki prowadzi do zakładanych rezultatów. Bez takiego mechanizmu trudno ocenić, czy rozwiązania wdrażane w poszczególnych częściach systemu rzeczywiście poprawiają sytuację pacjentów, czy wymagają korekty. Sygnatariusze stanowiska akcentują, że nowoczesna opieka onkologiczna powinna być oparta na jakości oraz mierzalnych efektach leczenia. Nie chodzi więc wyłącznie o gromadzenie informacji, ale o ich wykorzystanie do realnej oceny działania systemu.
Publikowanie wyników oceny jakości może również zwiększać przejrzystość. Jest to istotne zarówno dla instytucji odpowiedzialnych za organizację ochrony zdrowia, jak i dla placówek uczestniczących w Krajowej Sieci Onkologicznej. Warunkiem pozostaje jednak to, aby dane były analizowane w sposób rzetelny i uwzględniały specyfikę leczenia różnych nowotworów oraz sytuację poszczególnych podmiotów. Wspólne stanowisko nie przesądza, jak dokładnie mają wyglądać wskaźniki jakości, ale wskazuje kierunek: system ma być oceniany na podstawie danych, a nie wyłącznie formalnego spełniania wymagań organizacyjnych.
Koordynacja leczenia i opieka po terapii
Nowelizacja ma także usprawnić koordynację procesu leczenia. Dla chorego onkologicznego koordynacja nie jest abstrakcyjnym pojęciem administracyjnym. Oznacza przede wszystkim możliwość przejścia przez kolejne etapy diagnostyki i terapii w sposób uporządkowany, z ograniczeniem niepotrzebnych opóźnień oraz z jasną informacją o dalszym postępowaniu. Im bardziej złożone leczenie, tym większe znaczenie ma współpraca między różnymi zespołami medycznymi i placówkami.
Autorzy stanowiska wskazują również na potrzebę ograniczenia zbędnych obciążeń administracyjnych. Ten element jest istotny, ponieważ system opieki onkologicznej wymaga jednocześnie dobrej dokumentacji i sprawnej pracy klinicznej. Nowe obowiązki nie powinny prowadzić do sytuacji, w której personel medyczny poświęca coraz więcej czasu na czynności formalne kosztem organizacji opieki nad pacjentem. W założeniu nowelizacja ma tworzyć rozwiązania, które wspierają pracę systemu, a nie ją komplikują.
Szczególne miejsce w stanowisku zajmuje ciągłość opieki onkologicznej po zakończeniu leczenia przeciwnowotworowego, określana jako follow-up. To etap często mniej widoczny w publicznej dyskusji niż sama diagnoza lub aktywna terapia, choć dla pacjenta ma zasadnicze znaczenie. Po zakończeniu leczenia konieczne są ustalone zasady kontroli, nadzoru nad ewentualnymi późnymi skutkami terapii oraz określenie, w jakich sytuacjach pacjent powinien wrócić do ośrodka onkologicznego. Brak jasnego modelu może prowadzić do niepewności pacjenta, powielania badań albo trudności w ustaleniu, kto odpowiada za kolejne elementy opieki.
Sygnatariusze zwracają uwagę, że follow-up wymaga jednoznacznych standardów organizacyjnych i klinicznych. W tym kontekście przypominają o zaleceniach opracowanych przez Sekcję Standaryzacji Nadzoru po Leczeniu Onkologicznym Polskiego Towarzystwa Onkologicznego. Dokumenty te mogą stanowić wsparcie we wdrażaniu nowych przepisów, ponieważ odnoszą się do praktycznej organizacji opieki nad pacjentem po zakończeniu terapii. Ustawowe doprecyzowanie definicji ciągłości opieki ma zatem znaczenie nie tylko porządkujące, ale również może ułatwić budowanie spójnych zasad postępowania w całym systemie.
Wspólne stanowisko kończy się apelem o możliwie szybkie zakończenie procesu legislacyjnego i podpisanie ustawy. Autorzy dokumentu wskazują, że jest to potrzebne, aby kluczowe rozwiązania mogły zostać wdrożone zgodnie z planowanym harmonogramem i przynieść korzyści pacjentom oraz systemowi ochrony zdrowia. Szczególne znaczenie ma tu data 1 stycznia 2027 roku, od której karta DiLO ma działać wyłącznie w postaci elektronicznej.
Pod dokumentem podpisali się prof. dr hab. Andrzej Rutkowski, przewodniczący Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, prof. dr hab. Maciej Krzakowski, prezes Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej, dr hab. Maciej Zawadzki, prof. PWr, prezes Polskiego Towarzystwa Chirurgii Onkologicznej, prof. dr hab. Jacek Fijuth, prezes Polskiego Towarzystwa Radioterapii Onkologicznej, oraz prof. dr hab. Piotr Rutkowski, przewodniczący Zespołu Ministra Zdrowia ds. Narodowej Strategii Onkologicznej.
Koordynator opieki onkologicznej – kim jest i jak pomaga pacjentom?
Koordynator opieki onkologicznej w Polsce – czym się zajmuje i jak wspiera pacjenta?
Co to oznacza dla pacjenta?
Nowelizacja nie wprowadza nowej terapii przeciwnowotworowej ani nie zmienia zasad kwalifikacji do leczenia. Jej znaczenie dotyczy organizacji opieki: sposobu gromadzenia informacji, koordynacji kolejnych etapów terapii, oceny jakości świadczeń oraz zasad nadzoru po zakończeniu leczenia. Dla pacjenta kluczowe będzie to, czy nowe rozwiązania przełożą się na bardziej uporządkowaną ścieżkę leczenia, lepszą wymianę informacji między placówkami i jasno określony plan dalszej opieki po terapii.
Czego dotyczy nowelizacja ustawy o Krajowej Sieci Onkologicznej?
Projekt dotyczy organizacji opieki onkologicznej. Obejmuje między innymi wdrożenie elektronicznej karty DiLO, ocenę jakości opieki, koordynację leczenia oraz ustawowe doprecyzowanie ciągłości opieki po zakończeniu terapii.
Od kiedy karta DiLO ma funkcjonować wyłącznie elektronicznie?
Zgodnie z projektem od 1 stycznia 2027 roku karta DiLO ma być prowadzona wyłącznie w postaci elektronicznej.
Jaką rolę ma pełnić NFZ?
Narodowy Fundusz Zdrowia ma analizować dane dotyczące leczenia oraz publikować wyniki oceny jakości opieki onkologicznej. Ma to ułatwiać monitorowanie efektów zmian i wskazywanie obszarów wymagających poprawy.
Co oznacza follow-up w onkologii?
Follow-up to okres opieki po zakończeniu leczenia przeciwnowotworowego. Obejmuje między innymi zasady kontroli, nadzoru nad pacjentem oraz ustalenie dalszego postępowania.
Czy zmiany oznaczają nowe zasady leczenia nowotworów?
Nie. Stanowisko dotyczy zmian organizacyjnych w systemie opieki onkologicznej, a nie wprowadzania nowych metod terapii lub zmiany kryteriów dostępu do leczenia.
Wspólne stanowisko Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej, Polskiego Towarzystwa Chirurgii Onkologicznej, Polskiego Towarzystwa Radioterapii Onkologicznej oraz Zespołu Ministra Zdrowia ds. Narodowej Strategii Onkologicznej w sprawie pilnego uchwalenia i podpisania ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Sieci Onkologicznej oraz niektórych innych ustaw.
Programy lekowe w onkologii – dlaczego finansowanie diagnostyki decyduje o dostępie do leczenia?
• Artykuł zaktualizowano:
