Wyłonienie stomii może być jednym z etapów leczenia raka jelita grubego, odbytnicy, pęcherza moczowego lub innych chorób wymagających zmiany naturalnej drogi wydalania. Stomia może być czasowa, utworzona na okres gojenia po operacji, albo stała, gdy odtworzenie ciągłości przewodu pokarmowego lub dróg moczowych nie jest możliwe. Niezależnie od przewidywanego czasu jej utrzymania pacjent potrzebuje odpowiednio dobranego sprzętu, instruktażu oraz możliwości uzyskania pomocy, gdy pojawiają się przecieki, uszkodzenia skóry lub trudności z dopasowaniem systemu.
Sprzęt stomijny jest refundowany przez Narodowy Fundusz Zdrowia w granicach obowiązujących limitów. Pacjent otrzymuje go na podstawie zlecenia na wyrób medyczny wystawionego przez uprawnioną osobę. Zlecenie jest zazwyczaj obsługiwane elektronicznie, a informacje o jego wystawieniu i realizacji można sprawdzić na Internetowym Koncie Pacjenta.
Refundacja nie oznacza, że każdy produkt dostępny na rynku zostanie wydany bez dopłaty. Pacjent może wybrać sprzęt mieszczący się w limicie albo droższy wyrób i pokryć różnicę. O tym, jaki rodzaj i jaka ilość sprzętu są potrzebne, nie powinna jednak decydować wyłącznie cena. Znaczenie mają typ stomii, jej kształt i położenie, stan skóry, konsystencja wydalanej treści, sprawność manualna pacjenta oraz jego codzienna aktywność.
Stomia czasowa i stała. Co oznacza operacja?
Stomia jelitowa jest chirurgicznie utworzonym połączeniem jelita ze skórą brzucha. Przez otwór wydostaje się treść jelitowa, która trafia do przymocowanego do skóry worka. W zależności od odcinka jelita wyróżnia się między innymi kolostomię, wyłonioną z jelita grubego, oraz ileostomię, utworzoną z jelita cienkiego.
Urostomia umożliwia natomiast odprowadzanie moczu po operacji obejmującej drogi moczowe, między innymi po usunięciu pęcherza. Wymaga stosowania worków przeznaczonych do zbiórki moczu oraz odpowiedniego zabezpieczenia odpływu.
Stomia czasowa może zostać utworzona po to, aby chronić operowane jelito i umożliwić wygojenie zespolenia. Jej późniejsze zamknięcie zależy od przebiegu leczenia, stanu pacjenta i wyniku badań kontrolnych. Narodowy Portal Onkologiczny wskazuje, że w leczeniu raka jelita grubego czasowa stomia może zabezpieczać okres gojenia, a następnie zostać zlikwidowana podczas kolejnej operacji.
Stomia stała nie oznacza, że pacjent nie może wrócić do aktywności zawodowej, podróży, ruchu czy życia towarzyskiego. Adaptacja wymaga jednak czasu, dobrze dobranego sprzętu oraz nauki pielęgnacji. Kompleksowa opieka stomijna powinna zaczynać się jeszcze przed zabiegiem i być kontynuowana po wypisie ze szpitala.
Kto wystawia zlecenie na sprzęt stomijny?
Zlecenie na refundowane wyroby medyczne może wystawić osoba posiadająca odpowiednie uprawnienia. W zależności od rodzaju wyrobu mogą to być lekarze określonych specjalności, a także uprawnione pielęgniarki lub inne osoby wskazane w przepisach. Pacjent.gov.pl przypomina, że zlecenia na wyroby medyczne mogą wystawiać między innymi lekarze i pielęgniarki, przy czym zakres uprawnień zależy od konkretnego wyrobu.
W przypadku pacjenta ze świeżo wyłonioną stomią pierwsze zaopatrzenie powinno zostać zaplanowane przez szpital, w którym przeprowadzono operację. Chory nie powinien opuszczać oddziału bez sprzętu potrzebnego na pierwsze dni, informacji dotyczących jego używania oraz wskazania, gdzie może uzyskać kolejne zlecenie i pomoc pielęgniarki stomijnej.
Zlecenie może być później kontynuowane przez lekarza lub inną uprawnioną osobę, zgodnie z obowiązującymi zasadami. Jeżeli pacjent pozostaje pod kontrolą poradni chirurgicznej, onkologicznej, urologicznej lub stomijnej, warto ustalić, kto będzie regularnie wystawiał dokument. Pozwala to uniknąć sytuacji, w której sprzęt kończy się przed uzyskaniem kolejnego zlecenia.
Lekarz rodzinny może uczestniczyć w dalszej opiece, ale pacjent nie powinien być automatycznie odsyłany między POZ a szpitalem bez jasnej informacji, kto odpowiada za kontynuowanie zaopatrzenia.
Czy zlecenie jest elektroniczne?
Zlecenia na refundowane wyroby medyczne są co do zasady obsługiwane elektronicznie. Pacjent otrzymuje numer zlecenia i może zrealizować je w punkcie mającym umowę z NFZ.
Informacje dotyczące e-zleceń, ich okresu obowiązywania oraz dotychczasowej realizacji są dostępne na Internetowym Koncie Pacjenta. IKP pozwala sprawdzić szczegóły zaopatrzenia, w tym wyroby stomijne.
Pacjent nie musi więc za każdym razem odbierać papierowego dokumentu i osobiście potwierdzać go w oddziale Funduszu, jeżeli zlecenie zostało prawidłowo zweryfikowane w systemie.
W sytuacji awarii albo problemu z potwierdzeniem mogą być jednak potrzebne dodatkowe czynności wskazane przez wystawcę lub punkt realizacji.
Przy odbiorze warto zachować informację o numerze zlecenia oraz upewnić się, na jaki okres zostało ono wystawione.
Na jak długo można wystawić zlecenie?
Zlecenia na wyroby medyczne mogą być wystawiane na dłuższy okres, maksymalnie zgodnie z terminami przewidzianymi w przepisach. NFZ informuje, że zlecenia mogą obejmować okres do 12 miesięcy, choć sposób realizacji zależy od rodzaju wyrobu i zasad miesięcznego zaopatrzenia.
Sprzęt przysługujący w cyklach miesięcznych może być odbierany w ustalonych częściach. Nie można jednak odzyskać niewykorzystanego limitu za miesiące, które już minęły. Jeżeli pacjent nie zrealizował zaopatrzenia w danym okresie, niewykorzystana część nie przechodzi automatycznie na kolejne miesiące.
Warto zapisać, kiedy przypada następna realizacja, i nie czekać do wykorzystania ostatniego worka. Opóźnienie może prowadzić do konieczności zakupu sprzętu za pełną cenę albo stosowania produktu niedostosowanego do stomii.
Co obejmuje refundacja sprzętu stomijnego?
W refundowanym zaopatrzeniu mogą znajdować się worki stomijne w systemie jednoczęściowym lub dwuczęściowym, płytki stomijne, worki do urostomii oraz inne wyroby przewidziane w obowiązującym wykazie. Zakres zależy od typu stomii oraz kodu zastosowanego na zleceniu.
System jednoczęściowy składa się z worka połączonego z przylepcem. Całość jest zdejmowana przy każdej zmianie. W systemie dwuczęściowym do skóry przymocowana jest płytka, do której dopina się wymienny worek. Nie można stwierdzić, że jeden system jest zawsze lepszy. Wybór zależy od potrzeb pacjenta, kondycji skóry, umiejscowienia stomii i częstotliwości wymiany.
Oprócz podstawowych worków pacjent może potrzebować wyrobów pomagających uszczelnić system lub chronić skórę. Dobór powinien być poprzedzony oceną stomii. Stosowanie wielu dodatkowych preparatów bez wskazania nie zawsze poprawia szczelność, a czasem może ją pogorszyć.
Aktualne limity i poziomy finansowania wynikają z rozporządzenia dotyczącego wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie. Obowiązujący tekst jednolity został ogłoszony w 2025 roku, a pacjent powinien sprawdzać aktualną wysokość finansowania przy wystawianiu i realizacji zlecenia, ponieważ zasady mogą być zmieniane.
Czy sprzęt stomijny jest całkowicie bezpłatny?
Refundacja jest udzielana w granicach limitu finansowania. Jeżeli cena wybranego zestawu nie przekracza kwoty objętej finansowaniem i pacjent ma prawo do pełnej refundacji w danej pozycji, nie ponosi dopłaty. Jeśli wybiera produkty droższe, płaci różnicę.
Pacjent ma prawo zdecydować, czy chce skorzystać z wyrobu mieszczącego się w limicie, czy kupić droższy produkt. Punkt realizacji powinien wyjaśnić, które wyroby są dostępne bez dopłaty, a za które trzeba zapłacić. Ogólne zasady refundacji wyrobów medycznych potwierdzają, że pacjent może wybrać produkt przekraczający limit, pokrywając dodatkowy koszt.
Nie należy zakładać, że najdroższy system będzie najlepiej dopasowany. Z drugiej strony pacjent nie powinien być zmuszany do używania sprzętu, który stale przecieka, uszkadza skórę albo nie odpowiada rodzajowi stomii tylko dlatego, że jest dostępny bez dopłaty. W takiej sytuacji konieczna jest konsultacja i ponowny dobór.
Gdzie można zrealizować zlecenie?
Zlecenie realizuje się w aptece, sklepie medycznym albo innym punkcie posiadającym umowę z NFZ na wydawanie odpowiednich wyrobów. Pacjent może wybrać realizatora, nie musi korzystać wyłącznie z miejsca wskazanego przez szpital.
Przed pierwszą realizacją warto upewnić się, że punkt ma pełny wybór potrzebnych systemów i zapewnia możliwość konsultacji. Szczególne znaczenie ma to w pierwszych tygodniach po operacji, gdy kształt brzucha i średnica stomii mogą się zmieniać.
Możliwa jest także wysyłkowa realizacja wybranych zleceń, jeżeli przepisy przewidują taką formę dla danego wyrobu i realizator spełnia wymagania NFZ. Fundusz podkreśla, że sprzedaż wysyłkowa jest dopuszczalna tylko w odniesieniu do wyrobów objętych taką możliwością w obowiązującym wykazie.
Przy pierwszym doborze lepsza może być jednak osobista konsultacja. Zamawianie kolejnych opakowań wysyłkowo jest wygodne dopiero wtedy, gdy system został prawidłowo dopasowany i nie występują powikłania.
Czy można zmienić markę lub rodzaj worka?
Tak. Pacjent nie jest na stałe przypisany do jednego producenta. Może zmienić sprzęt, jeśli inny system lepiej odpowiada jego potrzebom i mieści się w zakresie wystawionego zlecenia.
Zmiana bywa potrzebna, gdy stomia zmniejsza średnicę po operacji, pacjent traci lub przybiera na wadze, pojawia się przepuklina okołostomijna, fałdy skórne albo problemy ze szczelnością. Sprzęt dobrany bezpośrednio po zabiegu może po kilku tygodniach przestać pasować.
Nie warto testować wielu produktów jednocześnie bez kontroli sposobu zakładania. Przeciekanie może wynikać nie tylko ze złego worka, ale także z nieprawidłowo wyciętego otworu, wilgotnej skóry, zbyt rzadkiej wymiany albo nierówności wokół stomii.
Pielęgniarka stomijna może ocenić przyczynę problemu i zaproponować system płaski, wypukły, jedno- lub dwuczęściowy oraz potrzebne akcesoria.
Dlaczego stomia zmienia się po operacji?
Bezpośrednio po zabiegu stomia jest zwykle obrzęknięta. W kolejnych tygodniach obrzęk stopniowo ustępuje, a jej średnica może się zmniejszać. Dlatego otwór w płytce lub worku trzeba regularnie mierzyć i dopasowywać.
Zbyt duży otwór pozostawia fragment skóry narażony na kontakt z treścią jelitową lub moczem. Może to prowadzić do bolesnego podrażnienia, sączenia i problemów z przyklejeniem kolejnego worka. Zbyt ciasno wycięty otwór może natomiast uciskać stomię i powodować uraz.
Kształt brzucha również może ulegać zmianie. Pacjent po operacji często odzyskuje masę ciała, zmniejsza się pooperacyjny obrzęk albo pojawia się nierówność w okolicy blizny. Sprzęt powinien być ponownie oceniany, zamiast automatycznie zamawiany przez wiele miesięcy w niezmienionej formie.
Jak prawidłowo pielęgnować skórę wokół stomii?
Zdrowa skóra wokół stomii powinna wyglądać podobnie jak skóra na pozostałej części brzucha. Nie powinna być stale zaczerwieniona, bolesna, mokra ani pokryta nadżerkami.
Przy zmianie sprzętu skórę zazwyczaj oczyszcza się delikatnie wodą i dokładnie osusza. Silnie natłuszczające kosmetyki mogą pozostawić warstwę zmniejszającą przyczepność płytki. Produkty ochronne powinny być stosowane zgodnie z rzeczywistą potrzebą i zaleceniem pielęgniarki.
Otwór w przylepcu musi być dopasowany do stomii. W pierwszych tygodniach warto mierzyć ją przed każdą zmianą lub zgodnie z instrukcją. Sprzęt należy przyklejać do suchej, ciepłej skóry, bez fałd i zagnieceń.
Nie należy czekać, aż worek całkowicie się wypełni. Jego ciężar może osłabiać przyleganie i zwiększać ryzyko przecieku. Częstotliwość opróżniania zależy od rodzaju stomii i ilości treści.
Co zrobić, gdy worek przecieka?
Pojedynczy przeciek może zdarzyć się podczas nauki obsługi stomii. Regularne odklejanie się sprzętu nie powinno być jednak traktowane jako normalna część życia.
Najpierw trzeba sprawdzić rozmiar otworu, stan skóry, sposób naklejenia i czas używania worka. Znaczenie może mieć także nierówna powierzchnia brzucha, stomia znajdująca się na poziomie skóry albo poniżej jej powierzchni.
Jeżeli problem powtarza się, należy skontaktować się z pielęgniarką stomijną. Konieczny może być inny typ płytki, pierścień uszczelniający, pasta albo zmiana sposobu zakładania. Nie należy naklejać kolejnych warstw przypadkowych plastrów na nieszczelny system, ponieważ mogą utrudnić ocenę skóry i nie usuną przyczyny przecieku.
Nieszczelność w nocy lub podczas ruchu warto omówić w odniesieniu do pozycji ciała i wykonywanych czynności. Sprzęt może zachowywać się inaczej podczas siedzenia niż podczas stania.
Kiedy zaczerwienienie skóry wymaga konsultacji?
Niewielkie, krótkotrwałe zaczerwienienie dokładnie w miejscu przylepca może być skutkiem mechanicznego odklejania. Jeżeli jednak skóra piecze, boli, sączy się, krwawi albo zmiana się powiększa, konieczna jest ocena.
Podrażnienie może wynikać z kontaktu z treścią jelitową, reakcji na produkt, zakażenia, nieprawidłowego usuwania przylepca lub źle dopasowanego otworu. Każda przyczyna wymaga innego postępowania.
Nie należy rutynowo stosować na skórę spirytusu, wody utlenionej, silnych środków odkażających ani przypadkowych maści. Tłusta maść może uniemożliwić przyklejenie płytki, a drażniący preparat pogorszyć uszkodzenie.
Pilnej oceny wymagają szybko szerzące się zaczerwienienie, gorączka, silny ból, ropny wyciek albo ciemne zabarwienie stomii.
Jak powinna wyglądać zdrowa stomia?
Prawidłowa stomia jest zwykle wilgotna i ma różowe lub czerwone zabarwienie, podobne do błony śluzowej jamy ustnej. Nie ma zakończeń bólowych takich jak skóra, dlatego delikatne dotknięcie jej podczas pielęgnacji nie powinno powodować bólu.
Niewielkie krwawienie przy oczyszczaniu może się zdarzyć, ponieważ błona śluzowa jest dobrze ukrwiona. Obfite, nawracające lub trudne do zatrzymania krwawienie wymaga jednak konsultacji.
Niepokojąca jest stomia blada, sina, brunatna albo czarna. Zmiana koloru może wskazywać na zaburzenie ukrwienia i wymaga pilnego kontaktu z chirurgiem lub szpitalem, szczególnie krótko po operacji.
Kiedy brak treści w worku jest niebezpieczny?
Brak treści może być przejściowy, szczególnie przy kolostomii. Większą czujność powinien wzbudzić u osoby z ileostomią, zwłaszcza gdy towarzyszą mu ból brzucha, narastające wzdęcie, nudności lub wymioty.
Przyczyną może być niedrożność. Pacjent nie powinien wkładać do stomii żadnych przedmiotów ani samodzielnie próbować mechanicznego usuwania przeszkody.
Jeżeli treść przestaje się wydostawać, pojawia się silny ból albo wymioty, potrzebna jest pilna ocena medyczna. W przypadku gwałtownych objawów należy zgłosić się na SOR lub wezwać pomoc.
Ileostomia a ryzyko odwodnienia
Treść z ileostomii jest zazwyczaj bardziej płynna niż z kolostomii. Pacjent może tracić znaczne ilości wody i elektrolitów, szczególnie gdy wydzielina staje się bardzo obfita.
Niepokojące są silne pragnienie, suchość ust, mała ilość ciemnego moczu, zawroty głowy, osłabienie i przyspieszone tętno. Samo picie dużej ilości czystej wody nie zawsze uzupełnia utracone elektrolity.
Pacjent powinien otrzymać indywidualne zalecenia dotyczące nawodnienia, soli i stosowania płynów nawadniających. Nagłe zwiększenie ilości treści może być związane z zakażeniem, lekami, dietą lub powikłaniem i wymaga kontaktu z zespołem prowadzącym.
NCEŻ zaleca osobom z ileostomią między innymi spożywanie częstszych, mniejszych posiłków i dokładne rozgryzanie pokarmów, co może ułatwiać trawienie i zmniejszać ryzyko problemów z wydalaniem niestrawionych fragmentów.
Czy po wyłonieniu stomii trzeba stosować specjalną dietę?
Nie istnieje jedna dieta obowiązująca wszystkie osoby ze stomią przez całe życie. Bezpośrednio po operacji jadłospis jest zwykle rozszerzany stopniowo, zgodnie z tolerancją i zaleceniami zespołu.
Nowe produkty warto wprowadzać pojedynczo i w niewielkich ilościach, aby łatwiej rozpoznać przyczynę wzdęć, biegunki, zaparcia lub nadmiernej produkcji gazów. NCEŻ wskazuje, że po wyłonieniu kolostomii dietę zazwyczaj rozszerza się stopniowo, a czasowa nietolerancja danego produktu nie musi oznaczać konieczności wykluczenia go na stałe.
Pacjent powinien obserwować indywidualną reakcję organizmu. Produkty powodujące gazy u jednej osoby mogą być dobrze tolerowane przez inną. Zbyt restrykcyjna dieta zwiększa ryzyko niedoborów i pogorszenia stanu odżywienia.
Przy ileostomii szczególnie ważne są nawodnienie, elektrolity i dokładne przeżuwanie. Przy kolostomii znaczenie może mieć regularność posiłków, odpowiednia ilość płynów i stopniowe dostosowywanie błonnika.
Czy ze stomią można się kąpać?
Tak. Pacjent może brać prysznic i kąpiel. Stomia nie zamyka się pod wpływem wody, a kontakt z czystą wodą nie powinien jej szkodzić.
Można myć się z workiem albo bez niego, zależnie od preferencji i przewidywanej aktywności stomii. Przy kąpieli bez sprzętu trzeba liczyć się z możliwością wydostania się treści.
Po umyciu skórę należy dokładnie osuszyć przed przyklejeniem nowej płytki. Olejki i natłuszczające płyny mogą utrudniać jej przyleganie.
Czy ze stomią można ćwiczyć i pracować?
Po wygojeniu rany większość pacjentów może stopniowo wracać do ruchu oraz pracy. Rodzaj aktywności zależy od zakresu operacji, stanu ogólnego i ryzyka przepukliny okołostomijnej.
Na początku należy unikać gwałtownego dźwigania i nadmiernego obciążania powłok brzucha. Wskazane mogą być ćwiczenia oddechowe, spacery oraz stopniowa odbudowa siły pod nadzorem fizjoterapeuty.
Przepuklina okołostomijna może powodować uwypuklenie brzucha wokół stomii, trudności z dopasowaniem sprzętu i dyskomfort. Nie każde uwypuklenie oznacza konieczność operacji, ale powinno zostać ocenione przez chirurga lub pielęgniarkę stomijną.
Pacjent wykonujący ciężką pracę fizyczną powinien uzgodnić termin i warunki powrotu z chirurgiem oraz lekarzem medycyny pracy.
Czy ze stomią można podróżować?
Tak. Przed wyjazdem trzeba jednak przygotować większy zapas sprzętu niż zwykle i podzielić go między bagaż główny a podręczny.
Worki można wcześniej dociąć, aby nie przewozić nożyczek w bagażu podręcznym podczas lotu. Przydatne są także worki na zużyty sprzęt, chusteczki, produkty ochronne i zapas ubrania.
Zmiana klimatu, diety i rytmu dnia może wpływać na ilość oraz konsystencję treści. Pacjent z ileostomią powinien szczególnie pamiętać o płynach i elektrolitach.
Stomia nie jest przeciwwskazaniem do lotu samolotem. Zmiana ciśnienia nie powoduje pęknięcia worka, choć produkcja gazów może zwiększyć jego objętość.
Czy stomia jest widoczna pod ubraniem?
Prawidłowo dobrany i opróżniany worek zazwyczaj nie jest łatwo widoczny pod ubraniem. Pacjent nie musi korzystać wyłącznie z bardzo luźnych rzeczy.
Odzież nie powinna jednak mocno uciskać stomii ani blokować odpływu treści. Pasek spodni przebiegający dokładnie przez stomię może powodować dyskomfort i przeciekanie.
Dostępne są pasy i bielizna wspierające, ale nie każdy pacjent ich potrzebuje. Zbyt silny ucisk może zaszkodzić, dlatego dobór warto skonsultować.
Jak wygląda opieka nad urostomią?
W urostomii mocz odpływa stale do specjalnego worka. System powinien zapewniać szczelność oraz możliwość podłączenia większego worka nocnego.
Mocz mający kontakt ze skórą może powodować podrażnienie, dlatego dopasowanie otworu jest równie ważne jak przy stomii jelitowej. Należy obserwować kolor stomii, stan skóry oraz drożność odpływu.
Obecność niewielkiej ilości śluzu w moczu może wynikać z wykorzystania fragmentu jelita do utworzenia urostomii. Gorączka, ból okolicy lędźwiowej, wyraźnie mniejsza ilość moczu, krwawienie lub nagłe pogorszenie samopoczucia wymagają kontaktu z lekarzem.
Gdzie uzyskać pomoc pielęgniarki stomijnej?
Pierwszym miejscem powinien być szpital lub poradnia, która prowadziła leczenie operacyjne. Pacjent powinien otrzymać informację, czy placówka prowadzi poradnię stomijną, konsultacje pielęgniarskie albo telefon wsparcia.
Pomoc może być dostępna również w poradniach chirurgicznych, urologicznych i punktach zaopatrzenia współpracujących z przeszkolonym personelem. Zakres świadczeń zależy od placówki.
Dobrze dobrana opieka nie ogranicza się do pokazania, jak przykleić worek. Powinna obejmować ocenę skóry, dobór systemu, naukę reagowania na przecieki, dietę, nawodnienie i powrót do aktywności. Narodowy Portal Onkologiczny podkreśla, że stała, kompleksowa opieka stomijna poprawia jakość życia i pozwala lepiej wykorzystywać sprzęt.
Zmiana lekarza rodzinnego przez IKP – instrukcja krok po kroku
Co zrobić, gdy pacjent zużywa więcej sprzętu niż przewiduje zaopatrzenie?
Najpierw należy ustalić, dlaczego worki wymagają tak częstej zmiany. Przyczyną może być niewłaściwe dopasowanie, uszkodzenie skóry, płynna i obfita treść, zmiana kształtu brzucha albo powikłanie stomii.
Samo zwiększenie liczby worków nie rozwiąże problemu, jeśli każdy z nich przecieka po kilku godzinach. Potrzebna jest ponowna konsultacja i dobór systemu.
Osoba wystawiająca zlecenie ustala potrzebne zaopatrzenie w granicach obowiązujących zasad i limitów. Jeżeli pacjent wybiera większą ilość lub produkty przekraczające finansowanie, może być konieczna dopłata.
W przypadku stałego wzrostu zużycia warto poprosić o udokumentowanie problemów ze stomią i ponowne ustalenie rodzaju zlecanych wyrobów.
Czy osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności ma większy limit?
Szczególne uprawnienia osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności mogą wpływać na zasady wydawania niektórych wyrobów medycznych, ale nie oznacza to całkowicie dowolnej ilości sprzętu.
O medycznie potrzebnej liczbie produktów decyduje osoba wystawiająca zlecenie, a realizacja odbywa się zgodnie z aktualnymi regulacjami. Pacjent powinien przedstawić dokument potwierdzający uprawnienie oraz zapytać wystawcę i punkt realizacji, jak jest ono stosowane w odniesieniu do konkretnego zlecenia.
Nie należy zakładać, że samo orzeczenie automatycznie zapewni dowolny zestaw bez dopłat. Znaczenie mają kod wyrobu, aktualny limit i cena wybranych produktów.
Czy sprzęt można otrzymać przed wypisem ze szpitala?
Szpital powinien zabezpieczyć pacjenta na okres bezpośrednio po operacji, nauczyć podstaw pielęgnacji i przekazać informacje dotyczące dalszego zaopatrzenia.
Pacjent lub opiekun powinni przed wypisem potrafić opróżnić worek, bezpiecznie go zdjąć, oczyścić skórę, zmierzyć stomię i założyć nowy system. Jeśli chory nie jest w stanie wykonywać tych czynności, trzeba wskazać osobę, która przejdzie szkolenie, albo zaplanować dodatkową pomoc.
Wypis bez sprzętu, bez zlecenia i bez informacji, gdzie uzyskać kolejne zaopatrzenie, może prowadzić do poważnych problemów w domu. W takiej sytuacji należy jeszcze przed opuszczeniem oddziału zwrócić się do lekarza, pielęgniarki oddziałowej lub koordynatora.
Co zrobić, gdy sklep nie chce zrealizować zlecenia?
Najpierw trzeba ustalić przyczynę. Punkt może nie mieć umowy na dany rodzaj wyrobu, nie posiadać wybranego produktu albo stwierdzić błąd w zleceniu. Jeżeli problem dotyczy danych, kodu lub okresu obowiązywania, potrzebny może być kontakt z osobą, która wystawiła dokument. Jeżeli sklep nie ma wybranego sprzętu, pacjent może poszukać innego realizatora. W razie wątpliwości dotyczących refundacji lub odmowy można skontaktować się z oddziałem NFZ. Pacjent nie musi kupować sprzętu za pełną cenę tylko dlatego, że pierwszy odwiedzony punkt nie potrafi obsłużyć zlecenia.
Co zrobić, gdy zlecenie nie jest widoczne na IKP?
Brak dokumentu może wynikać z błędu systemu, nieprawidłowego wystawienia albo niepełnego potwierdzenia. Pacjent powinien skontaktować się z osobą wystawiającą zlecenie i poprosić o sprawdzenie jego statusu. Może również uzyskać wydruk informacyjny lub numer potrzebny do realizacji. IKP jest pomocnym narzędziem, ale czasowy brak informacji na koncie nie powinien pozostawić pacjenta bez niezbędnego zaopatrzenia. Gdy sprzęt się kończy, problem należy zgłosić niezwłocznie, a nie czekać do kolejnej planowej wizyty.
Co to oznacza dla pacjenta?
Sprzęt stomijny jest refundowany przez NFZ w granicach aktualnych limitów. Do jego uzyskania potrzebne jest zlecenie na wyrób medyczny wystawione przez uprawnioną osobę.
Pierwsze zaopatrzenie i szkolenie powinny zostać zaplanowane przez szpital, w którym wyłoniono stomię. Po wypisie trzeba ustalić, kto będzie kontynuował wystawianie zleceń.
Pacjent może wybrać markę i rodzaj sprzętu odpowiadający jego potrzebom. Jeżeli cena przekracza limit finansowania, pokrywa różnicę.
Stomia zmienia rozmiar w pierwszych tygodniach po operacji, dlatego sprzęt wymaga ponownej oceny. Regularne przecieki, ból i uszkodzenie skóry nie są prawidłowym stanem i powinny zostać skonsultowane z pielęgniarką stomijną.
Informacje o wystawionych i zrealizowanych e-zleceniach można sprawdzić na Internetowym Koncie Pacjenta.
Sprzęt stomijny – rodzaje, dobór i najważniejsze informacje dla pacjenta
Świadoma suplementacja – jak bezpiecznie dobierać witaminy i minerały?
Czy sprzęt stomijny jest refundowany?
Tak. NFZ finansuje wyroby stomijne w ramach obowiązujących limitów.
Czy worki stomijne są całkowicie bezpłatne?
Mogą być wydane bez dopłaty, jeśli wybrany sprzęt mieści się w limicie i zasady danej pozycji przewidują pełne finansowanie. Za droższy produkt pacjent dopłaca różnicę.
Kto wystawia zlecenie na worki stomijne?
Uprawniony lekarz, pielęgniarka albo inna osoba wskazana w przepisach dotyczących konkretnego wyrobu.
Czy szpital powinien wystawić pierwsze zlecenie?
Po operacji szpital powinien zaplanować pierwsze zaopatrzenie oraz dalszą opiekę nad stomią.
Czy lekarz rodzinny może kontynuować zlecenie?
Może to zależeć od rodzaju wyrobu i posiadanych uprawnień. Pacjent powinien ustalić to z poradnią lub POZ przed wyczerpaniem sprzętu.
Czy zlecenie jest elektroniczne?
Co do zasady tak.
Gdzie znajdę zlecenie?
Na Internetowym Koncie Pacjenta oraz w mojeIKP, jeśli zostało prawidłowo zarejestrowane w systemie.
Jak długo może obowiązywać zlecenie?
Może być wystawione na okres zgodny z obowiązującymi zasadami, nawet do 12 miesięcy.
Czy niewykorzystany limit przechodzi na kolejny miesiąc?
Nie. Zaopatrzenia za minione miesiące nie można później odebrać.
Gdzie można odebrać sprzęt?
W punkcie mającym umowę z NFZ na realizację odpowiedniego rodzaju wyrobów.
Czy sprzęt można otrzymać wysyłkowo?
Tak, jeżeli dla danego wyrobu dopuszczono realizację wysyłkową i realizator spełnia wymagania.
Czy można zmienić producenta?
Tak. Pacjent nie jest na stałe przypisany do jednej marki.
Czy można zmienić system jednoczęściowy na dwuczęściowy?
Tak, jeśli odpowiada to zakresowi zlecenia i potrzebom pacjenta.
Czy stomia zmniejsza się po operacji?
Zwykle tak. Obrzęk stopniowo ustępuje, dlatego trzeba regularnie mierzyć jej średnicę.
Dlaczego worek przecieka?
Przyczyną może być zły rozmiar otworu, nieprawidłowe naklejenie, nierówność brzucha, zmiana stomii lub niewłaściwy rodzaj sprzętu.
Czy regularne przecieki są normalne?
Nie. Wymagają ponownej oceny i doboru systemu.
Jak powinna wyglądać skóra wokół stomii?
Powinna być nieuszkodzona i przypominać skórę na pozostałej części brzucha.
Czy zaczerwienienie można smarować dowolną maścią?
Nie. Tłuste preparaty mogą utrudniać przyklejenie płytki, a niewłaściwa maść pogorszyć stan skóry.
Czy prawidłowa stomia krwawi?
Może delikatnie krwawić przy dotyku. Obfite lub nawracające krwawienie wymaga konsultacji.
Jaki kolor powinna mieć stomia?
Zwykle różowy lub czerwony. Sinienie, brunatnienie albo czernienie wymaga pilnej pomocy.
Czy brak treści w worku jest niebezpieczny?
Może być, szczególnie gdy pojawiają się ból, wzdęcie i wymioty.
Czy ileostomia zwiększa ryzyko odwodnienia?
Tak, ponieważ treść może być płynna i obfita.
Czy ze stomią można jeść wszystko?
Dietę rozszerza się indywidualnie. Nie ma jednej listy zakazanych produktów dla wszystkich pacjentów.
Czy ze stomią można się kąpać?
Tak.
Czy ze stomią można ćwiczyć?
Tak, po wygojeniu i stopniowym zwiększaniu aktywności.
Czy ze stomią można podróżować?
Tak. Trzeba zabrać odpowiedni zapas sprzętu.
Czy można latać samolotem?
Tak. Zmiana ciśnienia nie powoduje pęknięcia prawidłowo założonego worka.
Czy stomia jest zawsze stała?
Nie. Może być czasowa lub stała.
Czy każdą stomię czasową można zamknąć?
Nie. Decyzja zależy od przebiegu leczenia i stanu pacjenta.
Gdzie szukać pielęgniarki stomijnej?
W szpitalu operującym, poradni chirurgicznej, urologicznej, stomijnej albo wyspecjalizowanym punkcie opieki.
Co zrobić, gdy sprzęt kończy się przed terminem?
Skontaktować się z poradnią lub osobą wystawiającą zlecenie i ustalić przyczynę zwiększonego zużycia.
Gdzie zgłosić problem z realizacją zlecenia?
Do wystawcy, punktu realizacji albo właściwego oddziału NFZ.
Źródło: Pacjent.gov.pl: zasady refundowania wyrobów medycznych, wystawiania zleceń, wyboru produktów mieszczących się w limicie oraz możliwości zakupu droższego sprzętu za dopłatą. Pacjent.gov.pl: informacje o sprawdzaniu wystawionych i zrealizowanych e-zleceń na wyroby stomijne na Internetowym Koncie Pacjenta. Narodowy Fundusz Zdrowia: zasady okresu obowiązywania i realizacji zleceń na wyroby medyczne. Narodowy Portal Onkologiczny: informacje o stomii czasowej i stałej, znaczeniu kompleksowej opieki stomijnej oraz adaptacji pacjenta po operacji. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej: zalecenia dotyczące stopniowego rozszerzania diety po wyłonieniu kolostomii i zasad żywienia przy ileostomii. Ministerstwo Zdrowia: obowiązujący tekst jednolity rozporządzenia dotyczącego wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie.
• Artykuł zaktualizowano: