Chirurgiczne leczenie raka jelita grubego często obejmuje wyłonienie stomii, co jest niezbędne, jeśli naturalny pasaż jelitowy jest niemożliwy lub niebezpieczny. Określenie „sprzęt stomijny” obejmuje wszelkie akcesoria potrzebne do zaopatrzenia stomii. Są to przede wszystkim worki stomijne, ale także kosmetyki, środki pielęgnacyjne i inne akcesoria wykorzystywane w pielęgnacji stomii.
Komfort życia w trakcie leczenia
Każdy stomik, aby mógł swobodnie funkcjonować, potrzebuje sprzętu wysokiej jakości. Są różne rodzaje stomii, pacjenci mają różne potrzeby wynikające z różnej budowy anatomicznej, różnych wymagań związanych z wyłonioną stomią, odmiennego stylu życia. Jest też dużo różnych typów sprzętu stomijnego. Wybór tego najlepszego wymaga – zwłaszcza w początkowym okresie
po wyłonieniu stomii – wypróbowania wielu rozwiązań, różnych producentów.
Dostępne są bezpłatne infolinie (informacji o nich należy szukać na stronach internetowych producentów sprzętu), za pośrednictwem których można uzyskać więcej informacji na temat doboru sprzętu stomijnego, a także porady dotyczące problemów z zaopatrzeniem stomii.
Co do zasady sprzęt stomijny dzieli się na:
– Jednoczęściowy – to worek na treść pokarmową, ze specjalnym filtrem na gazy, a w jego górnej części znajduje się cienka płytka przeznaczona do aplikowania na skórę. W niej znajduje się niewielki otwór, który trzeba samodzielnie powiększyć, dopasowując do wymiaru swojej stomii. Worek nakleja się bezpośrednio na skórę, a płytka jest z nim połączona na stałe.
– Dwuczęściowy – w jego skład wchodzi worek stomijny oraz płytka, którą przykleja się do brzucha. Do niej mocowany jest worek. Elementy te nie są trwale połączone ze sobą. Worek należy wymieniać codziennie, a płytkę co 4-6 dni.
Zarówno jednoczęściowe, jak i dwuczęściowe sprzęty stomijne są dostępne w różnych rozmiarach, dlatego każdy pacjent może dobrać ten w pełni odpowiadający jego preferencjom.
Sprzęt stomijny jest refundowany przez NFZ w 100 proc. Jego refundacja odbywa się na podstawie Karty Zaopatrzenia Comiesięcznego oraz zlecenia, które może być wystawione na 1-3 miesiące. Trzeba potwierdzić je w oddziale NFZ odpowiednim dla miejsca zamieszkania.
Kolejne zlecenia wypisuje lekarz POZ, pielęgniarka stomijna lub chirurg.
Zarówno jednoczęściowe, jak i dwuczęściowe sprzęty stomijne są dostępne w różnych rozmiarach, dlatego każdy pacjent może dobrać ten w pełni odpowiadający
jego preferencjom.
Poznaj potrzebne akcesoria
Krążki uszczelniające i pierścienie służą do ochrony skóry wokół stomii. Krążki uszczelniające są jednym z najważniejszych elementów dodatkowych. Stosuje się je wokół stomii, aby zabezpieczyć skórę przed działaniem enzymów trawiennych oraz wyciekiem treści jelitowej. Krążki tworzą szczelne połączenie między skórą a płytką stomijną, zwiększając przyczepność systemu i zmniejszając ryzyko podrażnień.
Pasta stomijna służy do wypełniania nierówności skóry wokół stomii. Jej zadaniem jest poprawa szczelności przylepca oraz ochrona skóry przed podrażnieniem. Pastę nakłada się w miejscu, gdzie płytka może nie przylegać idealnie, np. przy bliznach pooperacyjnych, fałdach skórnych czy wgłębieniach.
Chusteczki i spray’e do oczyszczania skóry są potrzebne do codziennej higieny okolic stomii. Najlepiej używać do tego właśnie specjalnych stomijnych produktów, które nie zawierają alkoholu i innych substancji drażniących. Oczyszczanie skóry przed zmianą worka pomaga utrzymać ją w dobrej kondycji, zapobiega odparzeniom i ułatwia mocowanie przylepca. Lepiej unikać zwykłych środków higienicznych, które mogą zaburzać pH skóry lub wywoływać reakcje alergiczne.
Chłonne wkładki i filtry zapachowe. Wiele osób, które czeka wyłonienie stomii, obawia się nieprzyjemnego zapachu lub odgłosów wydobywających się z worka. Na szczęście dostępne są wkładki pochłaniające wilgoć oraz filtry węglowe, które neutralizują zapachy. Wkładki umieszcza się wewnątrz worka, co zapobiega przywieraniu zawartości do folii i ułatwia jego opróżnianie. Filtry z kolei montowane są najczęściej fabrycznie w workach, ale można też znaleźć naklejane modele do samodzielnego zastosowania.
Pas stomijny i odzież ochronna. Dla wielu osób ze stomią bardzo ważna jest dyskrecja i swoboda ruchów. Powinny rozważyć zakup pasa stomijnego lub specjalnej bielizny ochronnej. Tego typu akcesoria utrzymują worek w odpowiedniej pozycji, zmniejszają jego ruchomość i chronią
przed przypadkowym odklejeniem się. Pas stomijny może być też elementem rehabilitacyjnym, szczególnie przy dużych stomiach lub w okresie pooperacyjnym. Chroni przed powstawaniem przepukliny okołostomijnej i wspiera mięśnie brzucha.
Etui i pokrowce tekstylne na worek. Chociaż worki stomijne są obecnie bardzo dyskretne, niektóre osoby chcą je dodatkowo zakryć. Pokrowce tekstylne wykonane z bawełny, mikrofibry czy delikatnych tkanin pomagają poprawić komfort noszenia – szczególnie latem, gdy kontakt folii ze skórą może być nieprzyjemny.
Bielizna dla niej i dla niego
Kobiety mogą ukryć stomię za pomocą body, które sprawia, że sprzęt stomijny nie przemieszcza się, pozostaje w jednym miejscu i jest mniej widoczny. Jeśli nie lubisz body, dobrym rozwiązaniem będzie bielizna modelująca. Ważne, aby była w nieco większym rozmiarze, żeby nie uciskała stomii. Z kolei mężczyźni mogą zachować dyskrecję, dzięki bokserkom z wyższym stanem. Dobrze dobrana bielizna zwiększa komfort, zapewnia swobodę ruchów i nie utrudnia wymiany sprzętu stomijnego.
Generalnie stomik/stomiczka mogą nosić każdy rodzaj bielizny, byle była wygodna. To podstawa.
Choć są modele dedykowane osobom ze stomią, przyjęło się, że nie ma czegoś takiego jak „specjalna bielizna dla stomików”, co oznacza, że stomik może nosić to, co chce.
Stomia nie taka straszna
Wyłonienie stomii może początkowo wywoływać obawy, strach, rezygnację. Dobre życie ze stomią zaczyna się w momencie zrozumienia nowej sytuacji i próby jej zagospodarowania.
Z czasem pielęgnacja stomii czy wymiana worka stają się rutynową czynnością.
Warto pamiętać, że stomicy mogą podróżować, uprawiać sporty, pracować i kontynuować życie seksualne.