Badania kliniczne fazy III nad zastosowaniem spersonalizowanej szczepionki mRNA u chorych na czerniaka wysokiego ryzyka po chirurgicznym usunięciu nowotworu przyniosły obiecujące wyniki. „Przez wiele lat idea stworzenia terapii mRNA zaprojektowanej specjalnie dla konkretnego pacjenta z nowotworem była ambicją. Teraz próbujemy przekształcić tę wizję w rzeczywistość” – powiedział Stéphane Bancel, prezes Moderny, producenta szczepionki. W badaniu fazy III INTerpath-001 z udziałem 1137 pacjentów, którym usunięto czerniaka, połączenie intismeranu z pembrolizumabem, czyli immunoterapią, istotnie wydłużyło czas przeżycia bez nawrotu choroby w porównaniu z samym pembrolizumabem.
Przełom w leczeniu czerniaka? Spersonalizowana szczepionka mRNA z pozytywnymi wynikami III fazy
Terapia osiągnęła również drugorzędowy punkt końcowy, wykazując istotną poprawę przeżycia bez przerzutów odległych. Moderna, która opracowała szczepionkę, chce kontynuować badanie w celu oceny m.in. jej wpływu na przeżycie całkowite.
Intismeran jest spersonalizowaną szczepionką mRNA przygotowywaną na podstawie mutacji występujących w guzie konkretnego pacjenta i może kodować nawet 34 neoantygeny mające pobudzić układ odpornościowy do rozpoznawania komórek nowotworowych. Intismeran powstaje indywidualnie dla konkretnego chorego, na podstawie charakterystyki jego nowotworu. Moderna ma nadzieję wprowadzić lek na rynek w 2027 r.
Intismeran, często określany jako spersonalizowana szczepionka przeciwnowotworowa, jest w rzeczywistości indywidualizowaną terapią neoantygenową opartą na mRNA.
„Każdy guz charakteryzuje się unikalnym zestawem mutacji, nawet u osób z tym samym rodzajem nowotworu. Spersonalizowana szczepionka ma celować w konkretne mutacje występujące w guzie danego pacjenta. Pod tym względem różni się od podejścia uniwersalnego, jednakowego dla wszystkich. Szczepionka ma „wytrenować” układ odpornościowy tak, aby rozpoznawał i niszczył komórki nowotworowe posiadające na powierzchni unikalne antygeny. Stosowany łącznie z nią pembrolizumab (immunoterapeutyk) dodatkowo wspomaga organizm w skuteczniejszym zwalczaniu nowotworu” – wyjaśniła dr Jane Healy, dyrektor ds. wczesnego rozwoju terapii onkologicznych w firmie Merck.
Uczestnicy badania to chorzy na czerniaka wysokiego ryzyka lub w stadium zaawansowanym (stopnie od IIB do IV), u których chirurgicznie usunięto zmiany nowotworowe. Przydzielono ich losowo do grupy otrzymującej przez około rok do dziewięciu dawek pembrolizumabu (firmy Merck) w połączeniu ze spersonalizowaną szczepionką (firmy Moderna) lub sam pembrolizumab. Terapia skojarzona pozwoliła na istotne wydłużenie czasu przeżycia pacjentów bez nawrotu czerniaka w porównaniu z leczeniem samym pembrolizumabem. Ograniczyła również ryzyko powstania przerzutów do innych narządów.
RELATIVITY-098 dotyczy tej samej sytuacji klinicznej: pacjentów po całkowitej resekcji czerniaka i immunoterapii adjuwantowej: Immunoterapia po operacji czerniaka – wyniki badania RELATIVITY-098
Firmy Merck i Moderna nie podały jeszcze szczegółowych informacji dotyczących wielkości poprawy przeżycia bez nawrotu choroby ani przeżycia bez przerzutów odległych. Zapowiedziały przedstawienie szczegółowych danych z badania podczas jednego z nadchodzących międzynarodowych kongresów medycznych. Jednak w maju 2026 r. opublikowały dane z pięcioletniego badania obserwacyjnego fazy IIb KEYNOTE-942. Wykazano w nim, że terapia skojarzona zmniejszyła ryzyko nawrotu czerniaka lub zgonu o 49 proc. oraz ryzyko przerzutów odległych lub zgonu o 59 proc. w porównaniu z pembrolizumabem w monoterapii. Ponadto 92,2 proc. pacjentów otrzymujących terapię skojarzoną żyło po upływie pięciu lat w porównaniu z 71,3 proc. pacjentów otrzymujących tylko pembrolizumab.
Spersonalizowane mRNA może znaleźć zastosowanie także w innych nowotworach. Merck i Moderna prowadzą badania nad intismeranem również w innych nowotworach litych, m.in. niedrobnokomórkowym raku płuca, raku pęcherza moczowego i raku nerkowokomórkowym.
Firmy zapowiedziały rozmowy z regulatorami dotyczące złożenia wniosków o rejestrację terapii. Moderna wskazywała wcześniej 2027 r. jako możliwy termin jej wejścia na rynek, jeśli proces rejestracyjny przebiegnie zgodnie z planem.
Merck i Moderna nie podały jeszcze szczegółowych wyników dotyczących wielkości poprawy przeżycia bez nawrotu choroby ani przeżycia bez przerzutów odległych.
Czytaj także:
Jakie leczenie czerniaka jest dostępne w programie B.59?
Czy można bezpiecznie przerwać immunoterapię czerniaka?
• Artykuł zaktualizowano: