Niedożywienie, sarkopenia, kacheksja czy żywienie dojelitowe i pozajelitowe to pojęcia, które często pojawiają się w opiece nad osobami przewlekle chorymi. Choć brzmią specjalistycznie, opisują realne problemy wpływające na siłę, odporność, sprawność i skuteczność leczenia pacjenta. Ich wczesne rozpoznanie ma ogromne znaczenie, bo odpowiednie wsparcie żywieniowe może pomóc zahamować pogorszenie stanu zdrowia i poprawić komfort codziennego funkcjonowania.
Niedożywienie
To stan, w którym organizm nie otrzymuje wystarczającej w stosunku do swoich potrzeb ilości energii, białka lub innych składników odżywczych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania. W chorobach przewlekłych może rozwijać się stopniowo i długo pozostawać niezauważone. Choć często kojarzy się z widocznym wychudzeniem, może występować także u osób z nadwagą lub otyłością. W takich przypadkach dochodzi głównie do utraty masy mięśniowej, mimo że masa ciała pozostaje stosunkowo wysoka.
Sarkopenia
Oznacza utratę masy i siły mięśniowej. Najczęściej wiąże się ze starzeniem, ale może występować również w przebiegu chorób przewlekłych, podczas długotrwałego unieruchomienia lub przy niedostatecznej podaży białka. U pacjentów prowadzi do pogorszenia sprawności fizycznej, zwiększa ryzyko upadków i utrudnia powrót do zdrowia.
Kacheksja
To zespół wyniszczenia organizmu występujący w przebiegu wielu chorób przewlekłych, szczególnie nowotworowych. Charakteryzuje się utratą masy mięśniowej (często także tkanki tłuszczowej), osłabieniem oraz nasilonym stanem zapalnym. W przeciwieństwie do „zwykłego” niedożywienia wynika nie tylko z niedoboru jedzenia, ale także ze zmian metabolicznych i stanu zapalnego. Wymaga kompleksowego leczenia, obejmującego terapię choroby podstawowej, wsparcie żywieniowe oraz odpowiednio dobraną aktywność fizyczną.
Zaburzenia metaboliczne w przebiegu choroby
To określenie odnosi się do sytuacji, w której choroba wpływa na sposób, w jaki organizm wykorzystuje energię i składniki odżywcze. Zmienia się tempo zużycia energii oraz metabolizm białek, tłuszczów i węglowodanów, a także zapotrzebowanie na składniki odżywcze. Dotyczy to m.in. chorób nowotworowych, ciężkich infekcji, urazów oraz okresu po operacji.
ONS – doustne preparaty odżywcze
ONS, czyli doustne preparaty odżywcze (lub doustne suplementy pokarmowe, ang. oral nutritional supplements) to specjalistyczne preparaty należące do kategorii żywności medycznej. Są przeznaczone dla pacjentów, którzy nie są w stanie pokryć swojego zapotrzebowania dietą tradycyjną. Zawierają skoncentrowaną ilość energii, białka, witamin i składników mineralnych w niewielkiej objętości, dzięki czemu mogą skutecznie uzupełniać codzienne żywienie.
Wskazówka dla Bliskich:
Jeśli zauważysz, że pacjent unika jedzenia z powodu zmiany smaku lub zapachu, nie zmuszaj go do tradycyjnych posiłków. Skonsultuj z lekarzem wprowadzenie żywności medycznej (ONS).
Żywienie dojelitowe
Polega na dostarczaniu składników odżywczych bezpośrednio do przewodu pokarmowego, gdy jedzenie drogą doustną nie jest możliwe lub wystarczające. Najczęściej odbywa się za pomocą sondy wprowadzonej przez nos do żołądka lub jelita albo przez gastrostomię (PEG), czyli specjalny dostęp przez powłoki brzuszne. Stosuje się je wtedy, gdy pacjent nie może jeść samodzielnie, ale przewód pokarmowy działa prawidłowo. Żywienie dojelitowe może się odbywać w warunkach domowych.
Żywienie pozajelitowe
Polega na dostarczaniu składników odżywczych bezpośrednio do krwiobiegu, z pominięciem przewodu pokarmowego. Jest stosowane, gdy jelita nie funkcjonują prawidłowo lub nie można z nich korzystać. Specjalne mieszanki odżywcze podaje się dożylnie przez odpowiedni dostęp naczyniowy. Co ważne, żywienie pozajelitowe może odbywać się również w warunkach domowych.
Zobacz szczegóły:
• Artykuł zaktualizowano:
