Początek 2026 roku przynosi jedne z najbardziej rozległych zmian w polskim systemie ochrony zdrowia od lat. Nowe regulacje obejmują cyfryzację kluczowych procesów, reorganizację zasad udzielania świadczeń, a także redefinicję relacji pomiędzy pacjentem, personelem medycznym, pracodawcą i instytucjami publicznymi. To nie pojedyncze korekty, lecz systemowa przebudowa, która w praktyce ma poprawić dostępność świadczeń, jakość danych medycznych i efektywność całego systemu.
Centralna e-Rejestracja – początek jednego systemu zapisów
Od 1 stycznia 2026 r. zaczyna obowiązywać ustawa wprowadzająca Centralną e-Rejestrację, na razie w ograniczonym zakresie. W pierwszym etapie obejmuje ona zapisy do kardiologów oraz na badania realizowane w ramach programów profilaktyki raka szyjki macicy i raka piersi. To pilotaż większego rozwiązania, którego celem jest objęcie w przyszłości całego systemu świadczeń finansowanych ze środków publicznych.
Placówki medyczne mogą dobrowolnie integrować się z systemem już od początku 2026 r., natomiast od 1 lipca 2026 r. w określonym zakresie stanie się to obowiązkowe. Centralna e-Rejestracja ma uprościć pacjentom zarówno zapisywanie się na wizyty, jak i ich odwoływanie, a jednocześnie ograniczyć zjawisko niewykorzystanych terminów. Rejestracja będzie możliwa poprzez Internetowe Konto Pacjenta, aplikację mobilną mojeIKP oraz bezpośrednio w placówce – osobiście lub telefonicznie.
Już 12 sierpnia 2026 r. system zostanie rozszerzony o kolejnych dwanaście zakresów świadczeń. Do Centralnej e-Rejestracji wejdą m.in. choroby zakaźne, endokrynologia, hepatologia, immunologia, mukowiscydoza, nefrologia, neonatologia oraz pulmonologia. Będzie to pierwszy moment, w którym centralny mechanizm zapisów obejmie tak szerokie spektrum świadczeń wysokospecjalistycznych. Pełne uruchomienie rejestracji na wszystkie świadczenia planowane jest na 2029 rok.
Asystent głosowy i realne konsekwencje braku integracji
Na 1 lipca 2026 r. zaplanowano udostępnienie przez Centrum e-Zdrowia platformy umożliwiającej wdrożenie w Centralnej e-Rejestracji asystenta głosowego. Voicebot będzie przypominał pacjentom o wizytach, potwierdzał obecność, a w razie potrzeby umożliwiał przełożenie lub anulowanie terminu poprzez wycofanie zgłoszenia centralnego i dokonanie nowego zapisu. Rozmowy będą nagrywane i przechowywane nie dłużej niż przez trzy lata, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym zostały zarejestrowane.
Ustawodawca ostatecznie zrezygnował z pierwotnie planowanych zachęt finansowych dla placówek. Zamiast tego wprowadzono mechanizm sankcyjny. Placówka objęta obowiązkiem, która nie zintegruje swojego systemu z Centralną e-Rejestracją i nie udostępni terminów, nie otrzyma środków za wykonane świadczenia, nawet jeśli zostały one faktycznie zrealizowane.
Medycyna pracy włączona w system informacji o pacjencie
Zmiany obejmują również medycynę pracy. Zgodnie z zapowiedziami Ministerstwa Zdrowia, do końca pierwszego kwartału 2026 r. gotowe mają być rozporządzenia umożliwiające wystawianie elektronicznych orzeczeń lekarskich i włączenie zawartych w nich danych do Internetowego Konta Pacjenta. Orzeczenia będą przechowywane w Systemie Informacji Medycznej i udostępniane pacjentowi za pośrednictwem IKP. Dostęp do nich uzyskają również lekarze podstawowej opieki zdrowotnej.
Nowe przepisy umożliwią także lekarzom medycyny pracy przekazywanie pacjentom indywidualnych zaleceń zdrowotnych niezwiązanych bezpośrednio z wykonywaną pracą. Zalecenia te trafią do IKP, jednak pracodawca nie będzie miał do nich dostępu. Rozwiązanie to ma wzmocnić profilaktykę zdrowotną i ułatwić pacjentom podejmowanie działań prozdrowotnych.
Elektroniczna dokumentacja w ratownictwie medycznym
Od 2026 r. wszystkie zespoły ratownictwa medycznego oraz szpitale przyjmujące pacjentów transportowanych przez ZRM – w tym lotnicze zespoły ratownictwa – zostają objęte obowiązkiem obsługi kolejnych dokumentów w ramach elektronicznej dokumentacji medycznej. Chodzi o kartę medycznych czynności ratunkowych oraz kartę medyczną lotniczego zespołu ratownictwa medycznego.
Cyfryzacja tych dokumentów ma usprawnić przepływ informacji pomiędzy zespołami ratownictwa a szpitalami, przyspieszyć dostęp do danych klinicznych oraz zwiększyć bezpieczeństwo pacjentów. Odejście od dokumentacji papierowej ma również znaczenie ekonomiczne i organizacyjne.
Rehabilitacja domowa – utrzymana, ale wyraźnie ograniczona
Narodowy Fundusz Zdrowia zdecydował, że rehabilitacja domowa realizowana w ramach umów ambulatoryjnych pozostanie możliwa, jednak w znacznie ograniczonym zakresie. Od 1 stycznia 2026 r. maksymalnie 20 procent czasu pracy personelu w ramach umowy ambulatoryjnej będzie mogło być przeznaczone na świadczenia domowe. Do końca 2025 r. obowiązywała zasada 50/50.
Dodatkowo od 1 kwietnia 2026 r. wejdą w życie nowe zasady rozliczania świadczeń z zakresu fizjoterapii domowej. Choć pierwotnie planowano całkowite rozdzielenie rehabilitacji ambulatoryjnej i domowej, ostatecznie zdecydowano się na model pośredni.
Nowe zasady prowadzenia dokumentacji medycznej
Od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje także nowe rozporządzenie regulujące sposób prowadzenia dokumentacji medycznej w placówkach ochrony zdrowia. Rozszerza ono zakres danych zawartych w skierowaniach oraz wprowadza jednolite oznaczenie podmiotów leczniczych.
Skierowanie będzie musiało zawierać m.in. adres jego wystawienia, numer umowy placówki z Narodowy Fundusz Zdrowia, rodzaj badania lub leczenia według klasyfikacji ICPM oraz rozpoznania kliniczne i współistniejące problemy zdrowotne zgodnie z klasyfikacją ICD. Zmiany te mają uporządkować obieg informacji i poprawić jakość danych klinicznych.
L4 po nowemu – największa zmiana od lat
Najdalej idące zmiany dotyczą zasad wystawiania i kontroli zwolnień lekarskich. Od 2026 r. rozszerzony zostaje krąg osób uprawnionych do wystawiania zaświadczeń o czasowej niezdolności do pracy. Uprawnienia te zyskują także pielęgniarki oraz fizjoterapeuci, przy czym pielęgniarki będą mogły wystawić L4 wyłącznie w sytuacji, gdy pacjent nie jest zdolny do samodzielnego funkcjonowania, a fizjoterapeuci – w ramach prewencji ruchowej.
Zmienia się również podejście do samego zwolnienia lekarskiego. Pracownik przebywający na L4 będzie mógł wykonywać pracę dla innego pracodawcy, o ile aktywność ta nie będzie sprzeczna z celem zwolnienia. Warunkiem jest poinformowanie drugiego pracodawcy o przebywaniu na zwolnieniu w innej firmie oraz uzasadnienie, że charakter pracy nie koliduje z procesem rekonwalescencji.
Nowe przepisy odchodzą od kryterium miejsca pobytu na rzecz oceny zgodności działań z celem zwolnienia. Spacery, rehabilitacja czy codzienne czynności nie będą podstawą do odebrania zasiłku, jeśli są zgodne z zaleceniami lekarza. Jednocześnie rozszerzone zostają kompetencje kontrolne Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który będzie mógł weryfikować zasadność zwolnienia także po jego zakończeniu, na podstawie dokumentacji medycznej. Wprowadzone pojęcie tzw. drobnych czynności ma zapobiegać nadużyciom, nie penalizując pacjentów działających zgodnie z celem leczenia.
Niskodawkowa tomografia komputerowa jako nowy standard profilaktyki od 2026 roku
Najważniejsze pytania o zmiany w ochronie zdrowia od 2026 roku
Czy Centralna e-Rejestracja obejmie od razu wszystkie świadczenia?
Nie. Od 1 stycznia 2026 r. system rusza w ograniczonym zakresie, obejmując m.in. kardiologię oraz badania w programach profilaktyki raka piersi i raka szyjki macicy. Kolejne specjalności będą dołączane etapami, a pełne uruchomienie rejestracji na wszystkie świadczenia planowane jest na 2029 r.
Jak pacjent będzie mógł zapisać się na wizytę w Centralnej e-Rejestracji?
Zapisy będą możliwe przez Internetowe Konto Pacjenta, aplikację mojeIKP oraz bezpośrednio w placówce medycznej – osobiście lub telefonicznie. System ma również ułatwiać odwoływanie i zmianę terminów.
Czy placówka może stracić finansowanie, jeśli nie dołączy do systemu?
Tak. Jeżeli placówka objęta obowiązkiem nie zintegruje się z Centralną e-Rejestracją i nie udostępni terminów, nie otrzyma środków za wykonane świadczenia, nawet jeśli zostały one faktycznie zrealizowane.
Co zmienia się w medycynie pracy dla pracownika?
Orzeczenia lekarskie będą wystawiane w formie elektronicznej i trafią do IKP pacjenta. Lekarz medycyny pracy będzie mógł także przekazywać indywidualne zalecenia zdrowotne, które pozostaną niewidoczne dla pracodawcy, ale dostępne dla pacjenta i systemu ochrony zdrowia.
Na czym polegają nowe zasady dotyczące L4?
Rozszerzono krąg osób uprawnionych do wystawiania zwolnień lekarskich, zmieniono definicję działań sprzecznych z celem zwolnienia oraz dopuszczono możliwość pracy u innego pracodawcy, jeśli nie koliduje to z leczeniem. Jednocześnie wzmocniono kompetencje kontrolne Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Czy rehabilitacja domowa zostaje zlikwidowana?
Nie. Nadal będzie możliwa w ramach umów ambulatoryjnych, jednak od 2026 r. w ograniczonym zakresie – maksymalnie 20 procent czasu pracy personelu. Dodatkowo od kwietnia zmienią się zasady jej rozliczania z Narodowy Fundusz Zdrowia.