Sposób kierowania pacjentów na rehabilitację leczniczą ma zostać lepiej dostosowany do ich rzeczywistego stanu zdrowia i poziomu sprawności. Ministerstwo Zdrowia przygotowało projekt rozporządzenia, który wprowadza bardziej szczegółowe zasady kwalifikowania do rehabilitacji ambulatoryjnej, domowej, dziennej i stacjonarnej. Zmiany obejmują również wydłużenie cyklu fizjoterapii ambulatoryjnej, większe kompetencje fizjoterapeutów w opiece domowej oraz nowe rozwiązania dotyczące rehabilitacji dzieci i osób z chorobami układu oddechowego.
Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej został skierowany do 30-dniowych konsultacji publicznych. W Rządowym Centrum Legislacji figuruje pod numerem MZ1575 i nadal ma status projektu otwartego. Oznacza to, że przedstawione zasady nie obowiązują jeszcze pacjentów ani placówek medycznych i mogą zostać zmienione po analizie uwag zgłoszonych podczas konsultacji.
Planowany termin wejścia w życie rozporządzenia to 1 stycznia 2027 roku. Okres poprzedzający wdrożenie nowych zasad ma umożliwić świadczeniodawcom przygotowanie organizacji pracy, dokumentacji oraz sposobu kwalifikowania pacjentów.
Forma rehabilitacji ma wynikać ze stanu pacjenta
Jednym z podstawowych celów projektu jest uporządkowanie ścieżki pacjenta oraz ograniczenie różnic w sposobie kwalifikowania do rehabilitacji. Obecnie stosowana praktyka może zależeć od placówki, dostępności poszczególnych świadczeń oraz przyjętych lokalnie zasad. W rezultacie pacjenci o podobnym stanie zdrowia nie zawsze trafiają do tej samej formy rehabilitacji.
Po zmianach decyzja ma w większym stopniu opierać się na obiektywnej ocenie stanu klinicznego i funkcjonalnego pacjenta. Pod uwagę mają być brane nie tylko rozpoznanie choroby i dokumentacja medyczna, ale również rzeczywiste ograniczenia w poruszaniu się, wykonywaniu codziennych czynności, komunikowaniu się oraz samodzielnym funkcjonowaniu.
Do oceny mają służyć określone skale medyczne, narzędzia pomiarowe oraz Międzynarodowa Klasyfikacja Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia, określana skrótem ICF. Na tej podstawie pacjent ma być kierowany do rehabilitacji ambulatoryjnej, domowej, dziennej albo stacjonarnej, zależnie od poziomu niesprawności i rodzaju potrzeb terapeutycznych.
Projekt nie zakłada, że wynik skali automatycznie przesądzi o przyznaniu konkretnego świadczenia. Narzędzia oceny mają wspierać lekarzy i fizjoterapeutów, ale nie zastąpią ich wiedzy, badania pacjenta ani indywidualnej decyzji klinicznej.
Czym jest klasyfikacja ICF?
Klasyfikacja ICF pozwala opisać stan pacjenta szerzej niż wyłącznie za pomocą nazwy choroby. Uwzględnia wpływ problemu zdrowotnego na funkcje i budowę organizmu, aktywność pacjenta, jego udział w życiu społecznym oraz czynniki środowiskowe, które mogą ułatwiać albo utrudniać codzienne funkcjonowanie.
W praktyce oznacza to, że dwie osoby z takim samym rozpoznaniem medycznym mogą wymagać innej formy i intensywności rehabilitacji. Jeden pacjent może poruszać się samodzielnie i docierać do poradni, natomiast inny, mimo tej samej choroby, może potrzebować pomocy w podstawowych czynnościach i terapii prowadzonej w domu lub w warunkach stacjonarnych.
Wykorzystanie ICF ma pomóc w bardziej precyzyjnym określaniu potrzeb pacjenta oraz celów terapii. Ocena wykonana przed rozpoczęciem i po zakończeniu rehabilitacji ma również dostarczać informacji o uzyskanych efektach zdrowotnych. Zgodnie z uzasadnieniem projektu dane te mogą być w przyszłości wykorzystywane do dalszego doprecyzowywania warunków udzielania świadczeń rehabilitacyjnych.
Fizjoterapia ambulatoryjna przez maksymalnie 20 dni zabiegowych
Projekt przewiduje wydłużenie pojedynczego cyklu fizjoterapii realizowanej w warunkach ambulatoryjnych. Obecnie taki cykl może obejmować do 10 dni zabiegowych. Po wejściu w życie nowych zasad miałby trwać do 20 dni zabiegowych.
Zmiana nie oznacza, że każdy pacjent automatycznie otrzyma 20 dni terapii. Liczba i rodzaj zabiegów nadal mają być ustalane indywidualnie, na podstawie stanu zdrowia, rozpoznanych ograniczeń funkcjonalnych oraz celów leczenia.
Dłuższy cykl ma jednak umożliwić prowadzenie terapii w sposób bardziej ciągły. W rehabilitacji przerwanie postępowania po kilku lub kilkunastu dniach może ograniczać możliwość utrwalenia osiągniętej poprawy, zwłaszcza jeżeli pacjent nadal wymaga regularnych ćwiczeń pod nadzorem specjalisty.
W uzasadnionych przypadkach cykl rehabilitacji będzie mógł zostać dodatkowo przedłużony. Decyzja ma wynikać z oceny potrzeb konkretnego pacjenta, a nie być stosowana automatycznie wobec każdej osoby kierowanej na fizjoterapię.
Ocena efektów przed i po zakończeniu terapii
Projekt kładzie większy nacisk na sprawdzanie, czy prowadzona rehabilitacja przynosi oczekiwane efekty. Stan kliniczny lub funkcjonalny pacjenta ma być oceniany przy użyciu odpowiednich skal i narzędzi pomiarowych przed rozpoczęciem rehabilitacji oraz po jej zakończeniu.
Takie porównanie ma pomóc określić, czy terapia poprawiła sprawność, zmniejszyła ograniczenia lub zwiększyła samodzielność pacjenta. Może również wskazać, czy dotychczasowe postępowanie powinno zostać zakończone, kontynuowane albo zmodyfikowane.
Wprowadzenie jednolitych narzędzi ma umożliwić także analizowanie profilu pacjentów korzystających z poszczególnych rodzajów rehabilitacji. Obecnie jednym z problemów wskazanych w ocenie skutków regulacji jest brak obiektywnych narzędzi, które w jednolity sposób określałyby stan kliniczny i funkcjonalny świadczeniobiorców. Może to sprzyjać przyjmowaniu przez placówki osób z mniejszym poziomem dysfunkcji, podczas gdy pacjenci wymagający pilnej i bardziej intensywnej pomocy nadal oczekują na świadczenie.
Rehabilitacja domowa dla pacjentów, którzy nie mogą dotrzeć do placówki
Nowe przepisy mają uporządkować zasady korzystania z rehabilitacji domowej. Ta forma pomocy ma być przeznaczona przede wszystkim dla osób, które ze względu na stan zdrowia nie są w stanie dotrzeć do poradni lub zakładu rehabilitacyjnego.
Nie wystarczy zatem sama trudność organizacyjna, brak transportu lub odległość od placówki. O kwalifikacji do świadczeń domowych ma decydować przede wszystkim stan kliniczny i funkcjonalny pacjenta oraz wynikająca z niego niemożność korzystania z rehabilitacji w warunkach ambulatoryjnych.
Celem zmiany jest skierowanie ograniczonych zasobów rehabilitacji domowej do osób, które rzeczywiście wymagają terapii prowadzonej w miejscu zamieszkania. Pacjenci zdolni do korzystania ze świadczeń w placówce mają być kierowani do rehabilitacji ambulatoryjnej lub dziennej.
Takie uporządkowanie może jednak oznaczać, że przy kwalifikacji większe znaczenie będzie miała szczegółowa ocena samodzielności pacjenta. Osoba kierowana na rehabilitację domową powinna być przygotowana na ocenę zdolności poruszania się, przemieszczania poza domem oraz korzystania z transportu.
Fizjoterapeuta będzie mógł kwalifikować do zabiegów domowych
Projekt wzmacnia rolę fizjoterapeuty w organizacji rehabilitacji domowej. Obok porady lekarskiej będzie mogła być udzielana porada fizjoterapeutyczna.
Fizjoterapeuta ma otrzymać możliwość kwalifikowania pacjenta do poszczególnych zabiegów fizjoterapeutycznych, określania celów terapii oraz oceniania jej efektów. Ma to pozwolić na szybsze dopasowanie postępowania do aktualnego poziomu sprawności i zmian zachodzących podczas leczenia.
Nie oznacza to całkowitego wyłączenia lekarza z procesu rehabilitacji. Porada fizjoterapeutyczna ma funkcjonować obok porady lekarskiej, a zakres odpowiedzialności specjalistów będzie zależał od rodzaju świadczenia i stanu pacjenta.
Większa samodzielność fizjoterapeutów ma jednak ograniczyć sytuacje, w których każda modyfikacja szczegółowego programu zabiegów wymaga dodatkowej konsultacji, mimo że wynika bezpośrednio z badania funkcjonalnego prowadzonego podczas terapii.
Rehabilitacja pulmonologiczna bliżej miejsca zamieszkania
Zmiany mają objąć również pacjentów z chorobami płuc i układu oddechowego. Projekt znosi wymóg powiązania dziennej rehabilitacji pulmonologicznej z prowadzeniem jej w warunkach subterraneoterapii.
Subterraneoterapia wykorzystuje specyficzny mikroklimat podziemnych wyrobisk, na przykład kopalń lub komór solnych. Dotychczasowe wymagania ograniczały możliwość organizowania określonych świadczeń pulmonologicznych w placówkach, które nie dysponowały odpowiednimi pomieszczeniami.
Po zmianach rehabilitacja pulmonologiczna w trybie dziennym ma być dostępna również poza wyspecjalizowanymi ośrodkami prowadzącymi terapię w warunkach podziemnych. W założeniu ma to pozwolić większej liczbie pacjentów korzystać ze świadczeń bliżej miejsca zamieszkania.
Ma to znaczenie szczególnie dla osób z przewlekłymi chorobami układu oddechowego, które mogą wymagać regularnych ćwiczeń, treningu wydolnościowego, nauki prawidłowego oddychania i wsparcia w powrocie do codziennej aktywności. Konieczność dojazdu do odległego, wyspecjalizowanego ośrodka może być dla takich pacjentów istotną barierą.
Odrębne świadczenia stacjonarne dla dzieci
Projekt przewiduje również wyodrębnienie rehabilitacji stacjonarnej przeznaczonej dla dzieci. Dotychczas świadczenia dla najmłodszych pacjentów nie były w tym zakresie wystarczająco wyraźnie oddzielone od rehabilitacji osób dorosłych.
Nowe rozwiązanie ma ułatwić organizowanie i kontraktowanie opieki dostosowanej do wieku, stanu rozwojowego oraz szczególnych potrzeb dzieci. Rehabilitacja pediatryczna często wymaga innych warunków lokalowych, wyposażenia, metod terapii, zaangażowania opiekunów i współpracy specjalistów niż rehabilitacja dorosłych.
Wyodrębnienie świadczeń nie oznacza automatycznego utworzenia nowych oddziałów we wszystkich regionach. Może jednak stworzyć bardziej przejrzyste podstawy do zawierania umów z NFZ oraz planowania zakresu opieki przeznaczonej wyłącznie dla dzieci.
Dlaczego wczesne rozpoczęcie rehabilitacji jest ważne?
W uzasadnieniu projektu podkreślono znaczenie możliwie szybkiego rozpoczęcia rehabilitacji, zwłaszcza po zakończeniu leczenia ostrej fazy choroby lub po wykonaniu zabiegu. Opóźnienie może prowadzić do utrwalania ograniczeń ruchowych, osłabienia mięśni, pogorszenia wydolności i zmniejszenia samodzielności.
Dotyczy to również pacjentów po rozległym leczeniu chirurgicznym, długotrwałej hospitalizacji lub terapii, która wpłynęła na sprawność i wydolność organizmu. Wczesne postępowanie rehabilitacyjne może wspierać powrót do codziennego funkcjonowania oraz zwiększać możliwość wykorzystania efektów wcześniej przeprowadzonego leczenia.
Projekt ma w założeniu ułatwić szybsze kierowanie świadczeń do osób, których stan kliniczny i funkcjonalny wskazuje na szczególnie pilną potrzebę rehabilitacji. Ministerstwo Zdrowia zakłada, że bardziej precyzyjne kryteria pozwolą ograniczyć sytuacje, w których pacjenci z dużym poziomem niesprawności oczekują w tej samej kolejce co osoby wymagające mniej intensywnej pomocy.
Czy nowe zasady skrócą kolejki?
Celem projektu jest poprawa dostępności świadczeń rehabilitacyjnych, ale samo wprowadzenie nowych kryteriów nie gwarantuje natychmiastowego skrócenia czasu oczekiwania.
Obiektywna kwalifikacja może pomóc lepiej rozdzielać pacjentów między rehabilitację ambulatoryjną, domową, dzienną i stacjonarną. Może także ograniczyć kierowanie do rehabilitacji domowej osób, które są w stanie dotrzeć do placówki, dzięki czemu świadczenia w domu powinny być łatwiej dostępne dla pacjentów niesamodzielnych.
Zniesienie wymogów związanych z subterraneoterapią może zwiększyć liczbę miejsc prowadzących rehabilitację pulmonologiczną, a dłuższy cykl fizjoterapii ambulatoryjnej może poprawić ciągłość terapii. Jednocześnie 20-dniowe cykle będą wymagały odpowiedniego finansowania, liczby fizjoterapeutów i dostępności gabinetów.
Rzeczywisty wpływ zmian na kolejki będzie więc zależał od sposobu kontraktowania świadczeń przez NFZ, liczby placówek, dostępności personelu oraz środków przeznaczonych na rehabilitację.
Projekt nadal może zostać zmieniony
Przedstawione rozwiązania są częścią projektu rozporządzenia, a nie obowiązującymi przepisami. Dokument został utworzony 2 lipca 2026 roku i skierowany do uzgodnień, opiniowania oraz 30-dniowych konsultacji publicznych. Na dzień 28 lipca 2026 roku jego status w Rządowym Centrum Legislacji nadal określany jest jako otwarty.
Podczas konsultacji uwagi mogą zgłaszać między innymi organizacje pacjentów, świadczeniodawcy, samorządy zawodowe, związki zawodowe oraz instytucje uczestniczące w organizowaniu i finansowaniu opieki zdrowotnej.
Po rozpatrzeniu stanowisk Ministerstwo Zdrowia może zmienić treść projektu. Dopiero podpisanie rozporządzenia i jego ogłoszenie przesądzą, jakie rozwiązania zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku.
Co to oznacza dla pacjenta?
Po wejściu w życie planowanych zmian pacjent ma być kwalifikowany do rehabilitacji przede wszystkim na podstawie rzeczywistego stanu zdrowia, poziomu sprawności i możliwości samodzielnego funkcjonowania. Sama nazwa choroby lub rodzaj skierowania nie powinny być jedynymi czynnikami decydującymi o tym, czy terapia będzie prowadzona w domu, poradni, ośrodku dziennym czy na oddziale stacjonarnym.
Pacjent może zostać poproszony o wykonanie określonych prób i ocenę przy użyciu skal medycznych. Wyniki mają pomóc dobrać właściwą formę rehabilitacji oraz porównać sprawność przed rozpoczęciem i po zakończeniu terapii.
W fizjoterapii ambulatoryjnej pojedynczy cykl będzie mógł obejmować do 20 dni zabiegowych zamiast obecnych 10. Nie oznacza to jednak, że każdej osobie zostanie automatycznie przyznany maksymalny wymiar świadczeń.
W rehabilitacji domowej dokładniej oceniana będzie możliwość dotarcia pacjenta do placówki. Terapia w domu ma być kierowana przede wszystkim do osób, które ze względu na stan zdrowia rzeczywiście nie mogą korzystać ze świadczeń ambulatoryjnych.
Projekt może także zwiększyć dostępność rehabilitacji pulmonologicznej bliżej miejsca zamieszkania oraz ułatwić organizowanie odrębnej rehabilitacji stacjonarnej dla dzieci. Ostateczny zakres zmian będzie jednak znany dopiero po zakończeniu procesu legislacyjnego.
Rehabilitacja onkologiczna – kiedy ją rozpocząć i jakie daje korzyści?
Co zmieni się dla pacjentów?
Obiektywna kwalifikacja do rehabilitacji
Było: Pacjenci mogli trafiać do różnych form rehabilitacji na niejednolitych zasadach, zależnie od miejsca udzielania świadczeń i przyjętej praktyki.
Będzie: Kwalifikacja będzie opierać się na stanie klinicznym i funkcjonalnym pacjenta z wykorzystaniem skal medycznych oraz klasyfikacji ICF. Skale nie zastąpią specjalisty, ale pomogą dobrać właściwą formę rehabilitacji.
Rehabilitacja domowa dla osób, które najbardziej jej potrzebują
Było: Rehabilitacja domowa mogła być kierowana także do osób, które mogły korzystać z rehabilitacji w placówce.
Będzie: Rehabilitacja doDłużmowa będzie przeznaczona przede wszystkim dla pacjentów, którzy ze względu na stan zdrowia nie mogą dotrzeć do świadczeniodawcy i wymagają wsparcia w miejscu zamieszkania.
Dłuższa i bardziej ciągła fizjoterapia
Było: Fizjoterapia ambulatoryjna była realizowana w cyklach obejmujących do 10 dni zabiegowych.
Będzie: Pojedynczy cykl zostanie wydłużony do 20 dni, a w uzasadnionych przypadkach będzie mógł zostać przedłużony. Pozwoli to prowadzić terapię w sposób bardziej ciągły i lepiej dostosowany do potrzeb pacjenta.
Rehabilitacja pulmonologiczna bliżej miejsca zamieszkania
Było: Rehabilitacja pulmonologiczna w trybie dziennym była powiązana z wymogiem rehabilitacji prowadzonej w warunkach subterraneoterapii, co ograniczało jej dostępność.
Będzie: Pacjenci z chorobami układu oddechowego będą mogli korzystać z rehabilitacji dziennej bliżej miejsca zamieszkania, bez konieczności leczenia wyłącznie w wyspecjalizowanych ośrodkach.
Lepsza organizacja rehabilitacji dzieci
Było: Świadczenia rehabilitacji stacjonarnej dla dzieci nie były wyraźnie wyodrębnione.
Będzie: Projekt przewiduje wyodrębnienie świadczeń rehabilitacji stacjonarnej dla dzieci, co ułatwi organizację i kontraktowanie opieki dostosowanej do ich potrzeb.
Większa rola fizjoterapeuty w rehabilitacji domowej
Było: Kwalifikacja do rehabilitacji domowej oraz prowadzenie terapii opierały się przede wszystkim na poradzie lekarskiej, a fizjoterapeuta mógł zmienić zakres zabiegów jedynie w określonych sytuacjach i po konsultacji z lekarzem.
Będzie: W części dotyczącej fizjoterapii domowej, obok porady lekarskiej, możliwa będzie również porada fizjoterapeutyczna. Fizjoterapeuta będzie mógł kwalifikować do zabiegów, określać cele terapeutyczne oraz oceniać efekty terapii.
Rehabilitacja onkologiczna w Polsce – rosnące potrzeby pacjentów i luki systemowe
Czy nowe zasady rehabilitacji już obowiązują?
Nie. Ministerstwo Zdrowia przedstawiło projekt rozporządzenia, który pozostaje na etapie konsultacji publicznych. Przepisy mogą jeszcze zostać zmienione.
Kiedy rozporządzenie ma wejść w życie?
Planowany termin wejścia w życie nowych zasad to 1 stycznia 2027 roku.
Czy każdy pacjent otrzyma 20 dni fizjoterapii?
Nie. Projekt wydłuża maksymalny pojedynczy cykl fizjoterapii ambulatoryjnej z 10 do 20 dni zabiegowych. Rzeczywisty czas terapii będzie zależał od potrzeb i stanu pacjenta.
Czy rehabilitacja będzie mogła trwać dłużej niż 20 dni?
W uzasadnionych przypadkach przewidziano możliwość przedłużenia cyklu. Decyzja będzie wymagała oceny potrzeb zdrowotnych pacjenta.
Kto będzie decydował o rodzaju rehabilitacji?
Decyzję podejmie uprawniony specjalista, korzystając między innymi z badania pacjenta, skal medycznych oraz klasyfikacji ICF. Skale mają wspierać decyzję, ale nie zastąpią lekarza ani fizjoterapeuty.
Co to jest klasyfikacja ICF?
ICF to Międzynarodowa Klasyfikacja Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia. Pozwala opisać, jak choroba wpływa na sprawność, aktywność i codzienne funkcjonowanie pacjenta.
Kto będzie mógł korzystać z rehabilitacji domowej?
Ma być ona przeznaczona przede wszystkim dla pacjentów, którzy ze względu na stan zdrowia nie mogą dotrzeć do placówki rehabilitacyjnej.
Czy brak samochodu wystarczy do otrzymania rehabilitacji domowej?
Nie musi wystarczyć. Podstawą kwalifikacji ma być stan kliniczny i funkcjonalny oraz wynikająca z niego niemożność dotarcia do świadczeniodawcy.
Czy fizjoterapeuta będzie mógł sam kwalifikować do zabiegów domowych?
Projekt przewiduje poradę fizjoterapeutyczną, w ramach której fizjoterapeuta będzie mógł kwalifikować do zabiegów, wyznaczać cele terapii i oceniać jej efekty.
Co zmieni się w rehabilitacji pulmonologicznej?
Rehabilitacja dzienna pacjentów z chorobami układu oddechowego nie będzie musiała być związana wyłącznie z ośrodkami prowadzącymi subterraneoterapię. Ma to zwiększyć dostępność świadczeń bliżej miejsca zamieszkania.
Czy powstaną odrębne oddziały rehabilitacyjne dla dzieci?
Projekt wyodrębnia świadczenia stacjonarnej rehabilitacji dziecięcej. Ma to ułatwić ich organizowanie i kontraktowanie, ale nie oznacza automatycznie, że oddział powstanie w każdym regionie.
Czy nowe zasady skrócą kolejki?
Mają poprawić dostępność i lepiej kierować pacjentów do odpowiednich form opieki. Rzeczywisty czas oczekiwania będzie jednak zależał również od finansowania, liczby placówek i dostępności personelu.
Źródło: Ministerstwo Zdrowia, „Rehabilitacja lepiej dopasowana do potrzeb pacjentów. Projekt zmian trafił do konsultacji publicznych”, 6 lipca 2026 roku. Rządowe Centrum Legislacji, projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej, numer MZ1575. Ocena skutków regulacji oraz uzasadnienie projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej.
Prehabilitacja przed leczeniem – na czym polega i dlaczego jest ważna?
Prehabilitacja przed leczeniem nowotworu – na czym polega i jakie daje korzyści?
• Artykuł zaktualizowano: