World Health Organization Regional Office for Europe opublikowało raport przedstawiający aktualny stan wdrażania sztucznej inteligencji w systemach ochrony zdrowia państw członkowskich Unii Europejskiej. Dokument, przygotowany we współpracy z European Commission, stanowi pierwszą tak szeroką analizę obejmującą wszystkie 27 krajów UE i opiera się na badaniu przeprowadzonym w latach 2024–2025.
Jak wynika z opracowania, sztuczna inteligencja staje się jednym z kluczowych elementów transformacji systemów zdrowotnych w Europie, obejmując zarówno praktykę kliniczną, jak i zarządzanie danymi, regulacje prawne oraz rozwój kompetencji personelu medycznego.
Skala wdrożeń i zastosowania kliniczne
Raport wskazuje, że 74 procent państw członkowskich UE wykorzystuje narzędzia AI w diagnostyce, przede wszystkim w analizie obrazów medycznych oraz wykrywaniu chorób. Jednocześnie 63 procent krajów stosuje rozwiązania konwersacyjne, takie jak chatboty, wspierające komunikację z pacjentami.
Zgodnie z danymi raportu wszystkie państwa UE uznają poprawę opieki nad pacjentem za jeden z głównych czynników rozwoju AI, a 96 procent wskazuje również na znaczenie redukcji obciążenia systemów ochrony zdrowia i personelu medycznego. W praktyce oznacza to, że wdrażanie technologii odbywa się równolegle z próbą zwiększenia efektywności funkcjonowania systemów zdrowotnych.
Strategie i zarządzanie technologią
W większości państw członkowskich AI rozwijana jest w ramach strategii przekrojowych. Aż 85 procent krajów UE posiada krajowe strategie sztucznej inteligencji o charakterze ogólnym, obejmujące różne sektory gospodarki, w tym ochronę zdrowia. Jednocześnie tylko niewielka część państw wdrożyła odrębne strategie dedykowane wyłącznie sektorowi zdrowia.
Z raportu wynika, że modele zarządzania są zróżnicowane. W ponad połowie krajów odpowiedzialność za wdrażanie AI spoczywa na kilku instytucjach jednocześnie, co wskazuje na wielosektorowy charakter tych działań oraz potrzebę koordynacji między różnymi obszarami administracji publicznej .
Dane medyczne i infrastruktura cyfrowa
Jednym z istotnych elementów rozwoju AI w ochronie zdrowia jest dostęp do danych. Z raportu wynika, że 67 procent państw UE posiada strategie dotyczące danych zdrowotnych, a 63 procent dysponuje krajowymi centrami danych zdrowotnych lub rozwija takie rozwiązania.
Ważnym kontekstem dla dalszego rozwoju pozostaje tworzenie europejskiej przestrzeni danych zdrowotnych (EHDS), która ma umożliwić bezpieczne wykorzystywanie danych medycznych w badaniach, innowacjach i zarządzaniu systemem opieki zdrowotnej. Regulacja ta ma wejść w życie w pełnym zakresie do 2029 roku .
Kadry i przygotowanie systemów ochrony zdrowia
Raport wskazuje na rozwój nowych kompetencji związanych z AI w sektorze zdrowia. W 48 procent państw członkowskich utworzono już stanowiska związane z analizą danych i sztuczną inteligencją. Jednocześnie dostęp do szkoleń pozostaje ograniczony – jedynie 26 procent krajów oferuje szkolenia w trakcie pracy zawodowej, a 22 procent uwzględnia AI w edukacji przeddyplomowej .
W większości państw prowadzone są konsultacje z interesariuszami, jednak najczęściej obejmują one administrację publiczną, środowisko naukowe i świadczeniodawców. Udział pacjentów oraz szerokiej opinii publicznej jest wyraźnie mniejszy.
Ramy prawne i regulacyjne
Rozwój AI w ochronie zdrowia odbywa się w kontekście nowych regulacji unijnych. Kluczowe znaczenie ma przyjęty w 2024 roku akt prawny dotyczący sztucznej inteligencji, który wprowadza podejście oparte na ocenie ryzyka. W przypadku zastosowań medycznych większość systemów klasyfikowana jest jako wysokiego ryzyka, co wiąże się z dodatkowymi wymaganiami dotyczącymi bezpieczeństwa, przejrzystości i nadzoru.
Jednocześnie raport wskazuje, że tylko nieliczne państwa członkowskie opracowały szczegółowe wytyczne etyczne dotyczące wykorzystania AI w ochronie zdrowia, a wiele z nich nadal analizuje luki prawne w tym obszarze .
Bariery i kierunki dalszego rozwoju
Wśród najczęściej wskazywanych barier rozwoju AI w ochronie zdrowia znalazły się koszty wdrożeń, niejednoznaczność regulacyjna oraz kwestie związane z jakością i dostępnością danych. Jednocześnie państwa członkowskie wskazują na znaczenie przejrzystości działania systemów AI oraz jasno określonych zasad odpowiedzialności jako czynników wspierających dalszy rozwój technologii .
Raport podkreśla, że rozwój sztucznej inteligencji w systemach zdrowotnych wymaga równoległego wzmacniania kompetencji, regulacji oraz infrastruktury danych, przy jednoczesnym uwzględnieniu potrzeb użytkowników systemu.
RAPORT: Artificial intelligence is reshaping health systems: state of readiness across the European Union:
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czego dotyczy raport WHO/Europe?
Raport analizuje poziom przygotowania i wykorzystania sztucznej inteligencji w systemach ochrony zdrowia w krajach Unii Europejskiej.
Jakie są najczęstsze zastosowania AI w medycynie?
Najczęściej obejmują diagnostykę, analizę obrazów medycznych, wykrywanie chorób oraz komunikację z pacjentami.
Czy wszystkie kraje UE korzystają z AI w ochronie zdrowia?
Większość krajów wdrożyła już rozwiązania AI, szczególnie w obszarze diagnostyki i wsparcia decyzji klinicznych.
Jakie znaczenie mają dane medyczne dla AI?
Dane stanowią podstawę działania systemów AI, a ich dostępność i jakość wpływają na skuteczność technologii.
Jakie regulacje dotyczą AI w ochronie zdrowia?
Kluczowe znaczenie ma unijny AI Act, który wprowadza zasady bezpieczeństwa i klasyfikację systemów AI według poziomu ryzyka.
Źródło: World Health Organization Regional Office for Europe, „Artificial intelligence is reshaping health systems: state of readiness across the European Union”, 2026
Zobacz także: Łukasz Sosnowski: Rewolucja cyfrowa w ochronie zdrowia – od e-recepty do inteligentnej medycyny przyszłości