Rak piersi pozostaje najczęściej diagnozowanym nowotworem u kobiet na świecie. Pomimo postępów w diagnostyce i leczeniu choroby eksperci przewidują, że w kolejnych dekadach liczba zachorowań będzie wyraźnie rosnąć. Najnowsza analiza opublikowana w czasopiśmie The Lancet Oncology wskazuje, że do 2050 roku liczba nowych przypadków raka piersi może przekroczyć 3,5 miliona rocznie. Jednocześnie prognozuje się znaczący wzrost liczby zgonów związanych z tym nowotworem, szczególnie w krajach o ograniczonych zasobach systemu ochrony zdrowia.
Globalny wzrost zachorowań na raka piersi
Z danych przedstawionych przez zespół badaczy współpracujących przy projekcie Global Burden of Disease wynika, że w 2023 roku na świecie zdiagnozowano około 2,3 miliona nowych przypadków raka piersi u kobiet. Choroba doprowadziła w tym samym czasie do około 764 tysięcy zgonów. Prognozy wskazują jednak, że w ciągu najbliższych dekad skala problemu znacząco wzrośnie.
Według autorów analizy liczba nowych zachorowań może zwiększyć się o ponad jedną trzecią, osiągając ponad 3,5 miliona przypadków rocznie w 2050 roku. Jeszcze bardziej dynamiczny może być wzrost liczby zgonów. Szacuje się, że do połowy stulecia roczna liczba zgonów związanych z rakiem piersi może wzrosnąć o około 44 procent i osiągnąć poziom około 1,4 miliona.
Badacze podkreślają, że choroba ta już dziś stanowi ogromne obciążenie zdrowotne i społeczne dla kobiet oraz systemów opieki zdrowotnej na całym świecie.
Rosnące nierówności w dostępie do diagnostyki i leczenia
Analiza obejmująca dane z 204 krajów i terytoriów pokazuje wyraźne różnice w obciążeniu chorobą pomiędzy państwami o wysokich dochodach a krajami o ograniczonych zasobach. W państwach wysoko rozwiniętych wskaźniki zachorowalności są zwykle wyższe, co częściowo wynika z lepszej diagnostyki i szerokiego dostępu do badań przesiewowych.
Jednocześnie to właśnie w krajach o niższych dochodach obserwuje się najszybszy wzrost liczby nowych przypadków raka piersi. Od 1990 roku wskaźniki zachorowalności w krajach o niskich dochodach wzrosły średnio o ponad 140 procent. W tym samym czasie w krajach wysokorozwiniętych pozostawały one stosunkowo stabilne.
Jeszcze wyraźniejsze różnice dotyczą śmiertelności. W państwach o wysokich dochodach wskaźnik zgonów z powodu raka piersi spadł od 1990 roku średnio o około 30 procent. W krajach o niskich dochodach niemal się on podwoił. Eksperci wskazują, że przyczyną tej dysproporcji są przede wszystkim późne rozpoznania choroby oraz ograniczony dostęp do nowoczesnego leczenia.
Coraz więcej przypadków raka piersi u młodszych kobiet
Badanie zwraca uwagę również na zmieniający się profil wiekowy pacjentek. W 2023 roku rak piersi był diagnozowany około trzy razy częściej u kobiet powyżej 55. roku życia niż u młodszych pacjentek. Jednak w ostatnich dekadach obserwuje się wyraźny wzrost zachorowań wśród kobiet w wieku od 20 do 54 lat.
Od 1990 roku liczba nowych przypadków w tej grupie wiekowej wzrosła o blisko 30 procent. Zdaniem naukowców może to być związane z różnicami w czynnikach ryzyka pomiędzy kobietami przed menopauzą i po menopauzie, a także ze zmianami stylu życia i czynników środowiskowych.
Styl życia a ryzyko raka piersi
Autorzy analizy podkreślają, że znacząca część globalnego obciążenia rakiem piersi jest związana z czynnikami ryzyka, które można modyfikować. Szacuje się, że w 2023 roku około 28 procent utraconych lat życia w zdrowiu z powodu raka piersi było związanych z sześcioma głównymi czynnikami stylu życia i zdrowia metabolicznego.
Największy wpływ na ryzyko choroby miał wysoki poziom spożycia czerwonego mięsa. Istotną rolę odgrywało również palenie tytoniu, w tym ekspozycja na dym tytoniowy. Do ważnych czynników należały także podwyższony poziom cukru we krwi, nadmierna masa ciała, spożycie alkoholu oraz niski poziom aktywności fizycznej.
Eksperci wskazują, że promowanie zdrowego stylu życia może odegrać istotną rolę w ograniczeniu przyszłej liczby zachorowań na raka piersi.
Konieczność wyrównywania szans w leczeniu
Autorzy badania podkreślają, że nawet przy skutecznej profilaktyce miliony kobiet na świecie będą nadal chorować na raka piersi. Dlatego kluczowym wyzwaniem pozostaje poprawa dostępu do diagnostyki i leczenia, szczególnie w krajach o ograniczonych zasobach.
Eksperci wskazują na potrzebę inwestycji w systemy opieki zdrowotnej, rozwój infrastruktury diagnostycznej oraz dostęp do nowoczesnych terapii onkologicznych. Istotne znaczenie ma także zwiększenie dostępności badań przesiewowych oraz skrócenie czasu od diagnozy do rozpoczęcia leczenia.
Profilaktyka długo czekała na swój moment. Czy właśnie nadszedł?