Program lekowy B.73 Urologia i neurologia
Leczenie pacjentów z neurogenną nadreaktywnością wypieracza
Program obejmuje leczenie neurogennej nadreaktywności wypieracza pęcherza: toksyną botulinową typu A u dorosłych oraz chlorowodorkiem oksybutyniny u pacjentów pediatrycznych od 6. roku życia.
Najważniejsze informacje
Dla kogo jest program?
Dla pacjentów z neurogenną nadreaktywnością wypieracza, potwierdzoną badaniem urodynamicznym.
Dwie ścieżki leczenia
Dorośli mogą otrzymać toksynę botulinową typu A, a dzieci i młodzież chlorowodorek oksybutyniny.
Kto kwalifikuje?
Lekarz prowadzący po ocenie objawów, wcześniejszego leczenia, wyników badań i możliwości bezpiecznego prowadzenia terapii.
Jak przebiega kontrola?
Harmonogram kontroli zależy od zastosowanego leku i obejmuje badania moczu, funkcji nerek oraz ocenę skuteczności terapii.
Na czym polega program B.73?
Program B.73 dotyczy leczenia pacjentów z neurogenną nadreaktywnością mięśnia wypieracza pęcherza moczowego. Jest to zaburzenie, w którym pęcherz może kurczyć się nieprawidłowo z powodu uszkodzenia lub choroby układu nerwowego.
Program obejmuje dwie ścieżki terapeutyczne. U dorosłych finansowane jest leczenie toksyną botulinową typu A podawaną do mięśnia wypieracza. U pacjentów pediatrycznych od 6. roku życia program obejmuje leczenie chlorowodorkiem oksybutyniny.
Czy ten program może dotyczyć Ciebie lub Twojego dziecka?
Najpierw muszą być spełnione kryteria ogólne, a następnie warunki szczegółowe właściwe dla terapii dla dorosłych albo dla dzieci.
Neurogenna nadreaktywność wypieracza została potwierdzona badaniem urodynamicznym.
Nie występują przeciwwskazania ani nadwrażliwość na planowany lek.
Wyniki badań pozwalają lekarzowi uznać, że terapia może być rozpoczęta bezpiecznie.
Nie występuje ciąża ani okres karmienia piersią.
Pacjent lub opiekun może współpracować przy wymaganych wizytach oraz badaniach kontrolnych.
Dwie ścieżki leczenia w programie B.73
Rodzaj terapii zależy przede wszystkim od wieku pacjenta i przyczyny neurogennej nadreaktywności wypieracza.
Toksyna botulinowa typu A — dorośli
Ta ścieżka dotyczy pacjentów od 18. roku życia z nietrzymaniem moczu z parć naglących, po stabilnym urazie rdzenia kręgowego albo ze stwardnieniem rozsianym.
Najważniejsze warunki
- Wiek co najmniej 18 lat.
- Nietrzymanie moczu z parć naglących.
- Stan po stabilnym urazie rdzenia kręgowego lub stwardnienie rozsiane.
- Niewystarczająca skuteczność wcześniejszego leczenia obserwowana przez minimum miesiąc albo nietolerancja leczenia antycholinergicznego.
- W przypadku nietolerancji należy wcześniej wypróbować co najmniej dwa leki antycholinergiczne, każdy przez minimum miesiąc.
- Zgoda na czyste przerywane cewnikowanie, gdy okaże się potrzebne.
Chlorowodorek oksybutyniny — pacjenci pediatryczni
Ta ścieżka dotyczy dzieci i młodzieży od 6. roku życia do ukończenia 18 lat z neurogenną nadreaktywnością wypieracza wynikającą z uszkodzenia rdzenia kręgowego lub rozszczepienia kręgosłupa.
Najważniejsze warunki
- Wiek od 6 lat do ukończenia 18. roku życia.
- NNW związana z uszkodzeniem rdzenia kręgowego lub rozszczepieniem kręgosłupa.
- Brak skutecznej kontroli objawów mimo doustnego leczenia antycholinergicznego przez minimum miesiąc albo nietolerancja tego leczenia.
- Uprzednie zastosowanie co najmniej dwóch doustnych leków antycholinergicznych, każdy przez minimum miesiąc — jeśli przyczyną kwalifikacji jest nietolerancja leczenia.
- Kontrolowanie opróżniania pęcherza za pomocą czystego okresowego cewnikowania prowadzonym przez pacjenta albo opiekuna.
Najważniejsze kryteria bezpieczeństwa
Przed rozpoczęciem leczenia lekarz ocenia również warunki, które mogą uniemożliwić bezpieczne prowadzenie terapii.
Toksyna botulinowa typu A
- Brak neuropatii obwodowych.
- Brak zaburzeń przewodnictwa nerwowo-mięśniowego.
- Brak miastenii i zespołu Lamberta-Eatona.
- Brak stosowania aminoglikozydów, pochodnych kurary lub podobnych leków.
Oksybutynina
- Brak ciężkich zaburzeń żołądka i jelit.
- Brak miastenii.
- Brak jaskry z wąskim kątem przesączania lub ryzyka jej wystąpienia.
- Brak niedrożności dróg moczowych grożącej zatrzymaniem moczu.
Warunki wspólne
- Brak przeciwwskazań zgodnych z aktualną ChPL.
- Brak nadwrażliwości na lek lub substancje pomocnicze.
- Odpowiednia wydolność narządowa.
- Brak istotnych chorób współistniejących uniemożliwiających terapię.
Jakie badania są potrzebne przed kwalifikacją?
Przed rozpoczęciem terapii lekarz zleca badania pozwalające potwierdzić rozpoznanie, ocenić czynność nerek oraz bezpieczeństwo leczenia.
Badania wspólne
- Badanie fizykalne.
- Badanie ogólne moczu.
- Badanie bakteriologiczne moczu.
- Oznaczenie kreatyniny w surowicy.
- Badanie urodynamiczne potwierdzające NNW.
Dodatkowo dla toksyny botulinowej
- Dzienniczek mikcyjny.
- Oznaczenie mocznika w surowicy.
- Pomiar objętości moczu zalegającego po mikcji.
- Ocena potrzeby ewentualnego samocewnikowania.
Dodatkowo dla oksybutyniny
- USG układu moczowego.
- Badanie powinno być wykonane nie wcześniej niż 6 miesięcy przed kwalifikacją.
- Ocena możliwości prowadzenia CIC przez pacjenta albo opiekuna.
Jak przebiega leczenie?
Szczegółowe zasady podawania, czasowego wstrzymania leczenia oraz ewentualnej zmiany dawki lekarz prowadzący ustala zgodnie z aktualną Charakterystyką Produktu Leczniczego.
Toksyna botulinowa typu A
Lek podaje się jako 30 iniekcji do mięśnia wypieracza. Gdy po dawce inicjującej nie uzyska się efektu, program przewiduje możliwość zwiększenia dawki do 300 jednostek.
Oksybutynina: 6–12 lat
Lek jest podawany dopęcherzowo rano. Dawka może być dostosowana po tygodniu leczenia. Maksymalna dobowa dawka wynosi 30 mg.
Oksybutynina: 12–18 lat
Maksymalna dobowa dawka wynosi 40 mg. W razie potrzeby dawkę zwiększa się stopniowo, do uzyskania odpowiedniej kontroli NNW.
Jak wygląda monitorowanie leczenia?
Częstotliwość kontroli zależy od rodzaju terapii. Obejmuje ona badania moczu, ocenę funkcji nerek, kontrolę zalegania moczu oraz ocenę skuteczności leczenia.
Pierwsza kontrola bezpieczeństwa
Wykonywane są badania ogólne i bakteriologiczne moczu, kreatynina, mocznik oraz ocena potrzeby wdrożenia samocewnikowania.
Regularne kontrole
Badania bezpieczeństwa są kontynuowane w ramach wizyt kontrolnych. Lekarz może zlecić je częściej, gdy wymagają tego wskazania kliniczne.
Pierwsza kontrola
Wykonywane jest badanie ogólne moczu w ramach pierwszej wizyty kontrolnej.
Ocena układu moczowego
Wykonywane jest USG układu moczowego. Następne badania odbywają się co 6–12 miesięcy, zależnie od wieku dziecka i wskazań lekarza.
Jak oceniana jest skuteczność leczenia?
Sposób oceny skuteczności jest inny dla terapii toksyną botulinową typu A i dla terapii oksybutyniną.
Toksyna botulinowa typu A
- Ocena odbywa się od 6. do 12. tygodnia po każdym podaniu.
- Podstawą jest dzienniczek mikcyjny prowadzony przez 7 dni.
- Wymagane jest zmniejszenie liczby epizodów nietrzymania moczu o co najmniej 50%.
Oksybutynina
- Pierwsze badanie urodynamiczne wykonuje się po 3 miesiącach terapii.
- Kolejna ocena odbywa się po 6 miesiącach.
- Następne badania wykonuje się co 12 miesięcy.
Wskaźniki terapii
- Redukcja epizodów nietrzymania moczu u dorosłych leczonych toksyną botulinową.
- Zmniejszenie maksymalnego ciśnienia wypieracza u dzieci leczonych oksybutyniną.
- Zwiększenie maksymalnej pojemności pęcherza moczowego.
Kiedy leczenie może zostać zakończone?
Lekarz prowadzący może zdecydować o wyłączeniu pacjenta z programu między innymi w przypadku:
- braku wymaganej skuteczności leczenia,
- ukończenia 18. roku życia — w przypadku terapii oksybutyniną,
- braku zgody lub przeciwwskazań do czystego przerywanego cewnikowania,
- chorób albo stanów uniemożliwiających kontynuowanie terapii,
- nadwrażliwości na lek lub substancję pomocniczą,
- nieakceptowalnej albo zagrażającej życiu toksyczności,
- ciąży lub karmienia piersią,
- braku współpracy przy leczeniu lub wymaganych badaniach kontrolnych.
Najczęściej zadawane pytania
Czy program B.73 obejmuje dzieci i dorosłych?
Dlaczego potrzebne jest badanie urodynamiczne?
Czy terapia toksyną botulinową typu A może być powtarzana?
Czy podczas leczenia oksybutyniną potrzebne jest cewnikowanie?
Czy leczenie w programie lekowym jest bezpłatne?
Przeczytaj także
Znajdź ośrodek realizujący program B.73
Przygotuj dokumentację neurologiczną lub urologiczną, wyniki badań urodynamicznych, wyniki badań moczu oraz informacje o wcześniejszym leczeniu. Następnie sprawdź, gdzie można rozpocząć proces kwalifikacji.
Źródła i dokumenty
LECZENIE PACJENTÓW Z NEUROGENNĄ NADREAKTYWNOŚCIĄ WYPIERACZA (ICD-10: N31)
Nowe terapie raka prostaty. Jak zmienia się leczenie pacjentów?
Objawy raka pęcherza moczowego. Kiedy „infekcja” powinna zaniepokoić?
Terapia radioligandowa raka prostaty. Jak działa i jakie daje możliwości? WIDEO
• Artykuł zaktualizowano:
