Program B.71 – leczenie bezinterferonowe przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu C

PROGRAM LEKOWY B.71.

Choroby zakaźne i hepatologia

Leczenie bezinterferonowe przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu C

Program obejmuje leczenie zakażenia HCV za pomocą doustnych leków przeciwwirusowych o bezpośrednim działaniu. Terapia może być stosowana u dorosłych oraz dzieci – zależnie od wieku i wybranego schematu leczenia.

Numer programu B.71.
Rozpoznanie Przewlekłe WZW typu C
Kod ICD-10 B18.2
Opis programu od stycznia 2026 r.

Najważniejsze informacje

Program B.71 umożliwia finansowane leczenie pacjentów z przewlekłym wirusowym zapaleniem wątroby typu C. W terapii stosuje się nowoczesne doustne leki przeciwwirusowe o bezpośrednim działaniu, określane skrótem DAA.

Są to terapie bezinterferonowe. Ich działanie polega na zahamowaniu namnażania wirusa HCV. Celem leczenia jest uzyskanie trwałej odpowiedzi wirusologicznej, czyli niewykrywalnego HCV RNA po zakończeniu terapii.

Obecność przeciwciał anty-HCV nie wystarcza do kwalifikacji. Konieczne jest potwierdzenie aktywnego zakażenia poprzez wykrycie HCV RNA w surowicy krwi albo w tkance wątrobowej.

Czym jest przewlekłe WZW typu C?

Wirusowe zapalenie wątroby typu C jest chorobą wywoływaną przez wirusa HCV. Zakażenie może przez wiele lat nie powodować charakterystycznych objawów, jednocześnie prowadząc do postępującego włóknienia wątroby.

Nieleczone przewlekłe zakażenie może zwiększać ryzyko marskości wątroby, niewydolności tego narządu oraz raka wątrobowokomórkowego. Skuteczne leczenie przeciwwirusowe pozwala usunąć wirusa z organizmu, ale nie zawsze cofa już powstałe uszkodzenia wątroby. Dlatego część pacjentów wymaga dalszej kontroli hepatologicznej także po wyleczeniu zakażenia.

Jakie terapie obejmuje program B.71?

Sofosbuwir i welpataswir

Pangenotypowa terapia stosowana w zakażeniach genotypami HCV od 1 do 6. Może być stosowana od 3. roku życia.

Glekaprewir i pibrentaswir

Pangenotypowy schemat leczenia obejmujący genotypy HCV od 1 do 6. Może być stosowany od 3. roku życia.

Sofosbuwir, welpataswir i woksylaprewir

Schemat stosowany u pacjentów po niepowodzeniu wcześniejszego leczenia inhibitorami NS5A. Może być stosowany od 12. roku życia.

Wszystkie leki dawkuje się zgodnie z aktualną Charakterystyką Produktu Leczniczego właściwą dla danego preparatu.

Od jakiego wieku można rozpocząć leczenie?

  • od 3. roku życia – w przypadku leczenia sofosbuwirem z welpataswirem;
  • od 3. roku życia – w przypadku leczenia glekaprewirem z pibrentaswirem;
  • od 12. roku życia – w przypadku leczenia sofosbuwirem, welpataswirem i woksylaprewirem.

Ostateczny wybór schematu zależy między innymi od wieku i masy ciała pacjenta, wcześniejszego leczenia, genotypu wirusa, zaawansowania choroby wątroby, chorób współistniejących oraz możliwych interakcji z innymi lekami.

Kryteria kwalifikacji do programu

Do programu może zostać zakwalifikowany pacjent spełniający łącznie następujące warunki:

  • osiągnął wiek wymagany dla wybranego schematu leczenia;
  • ma rozpoznane przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C;
  • stwierdzono u niego obecność HCV RNA w surowicy krwi albo w tkance wątrobowej;
  • ma udokumentowany stopień zaawansowania choroby wątroby;
  • spełnia wymagania dotyczące genotypu HCV, jeżeli jego oznaczenie jest konieczne;
  • nie ma przeciwwskazań do zastosowania wybranego schematu.

Kryteria kwalifikacji muszą być spełnione łącznie.

Dlaczego oznacza się HCV RNA?

Przeciwciała anty-HCV informują, że organizm miał kontakt z wirusem, ale nie potwierdzają, czy zakażenie nadal jest aktywne. U części osób wirus może zostać samoistnie usunięty, natomiast przeciwciała pozostają obecne.

Dlatego warunkiem kwalifikacji do leczenia jest wykrycie materiału genetycznego wirusa, czyli HCV RNA. Przy kwalifikacji wykonywane jest badanie ilościowe, które pozwala określić poziom wiremii.

Pacjent, u którego obecne są przeciwciała anty-HCV, ale nie stwierdzono HCV RNA w surowicy ani w tkance wątrobowej, nie może zostać zakwalifikowany do programu.

Czy trzeba oznaczać genotyp HCV?

Program obejmuje leczenie zakażeń genotypami HCV od 1 do 6. Sofosbuwir z welpataswirem oraz glekaprewir z pibrentaswirem są terapiami pangenotypowymi, czyli działającymi na wszystkie główne genotypy wirusa.

U pacjentów kwalifikowanych po raz pierwszy do terapii pangenotypowej nie ma konieczności oznaczania genotypu HCV. Jeżeli oznaczenie genotypu jest niemożliwe, należy zastosować schemat pangenotypowy:

  • glekaprewir z pibrentaswirem albo
  • sofosbuwir z welpataswirem.

Oznaczenie genotypu może być nadal potrzebne w szczególnych sytuacjach, między innymi przy planowaniu leczenia po niepowodzeniu wcześniejszej terapii.

Jak oceniane jest zaawansowanie choroby wątroby?

Przed rozpoczęciem leczenia należy określić stopień włóknienia wątroby. Program dopuszcza kilka metod:

  • elastografię wątroby umożliwiającą ilościowy pomiar sztywności w kilopaskalach – kPa;
  • wskaźnik APRI;
  • wskaźnik FIB-4;
  • biopsję wątroby.

Jeżeli lekarz podejrzewa współistnienie choroby wątroby o innej przyczynie, wyniki badań nieinwazyjnych nie odpowiadają stanowi klinicznemu albo różne badania dają rozbieżne wyniki, zalecane jest wykonanie biopsji – o ile nie ma do niej przeciwwskazań.

W takiej sytuacji wynik biopsji ma znaczenie rozstrzygające.

Kiedy pacjent nie może zostać zakwalifikowany?

Kwalifikację uniemożliwiają między innymi:

  • nadwrażliwość na substancję czynną albo substancję pomocniczą wybranego leku;
  • brak wykrywalnego HCV RNA pomimo obecności przeciwciał anty-HCV;
  • ciężka niewydolność wątroby w stopniu C według Childa-Pugha – z wyjątkiem sytuacji określonych w programie dla sofosbuwiru z welpataswirem;
  • konieczność przyjmowania leków, które mogą istotnie obniżać aktywność sofosbuwiru, welpataswiru lub woksylaprewiru;
  • stosowanie silnych induktorów glikoproteiny P w jelitach, jeżeli przeciwwskazanie dotyczy wybranego schematu;
  • ciąża;
  • karmienie piersią;
  • inne przeciwwskazania określone w aktualnych Charakterystykach Produktów Leczniczych.

Dlaczego przed terapią trzeba omówić wszystkie przyjmowane leki?

Doustne leki stosowane przeciwko HCV mogą wchodzić w interakcje z innymi preparatami. Niektóre leki mogą obniżać stężenie terapii przeciwwirusowej i zmniejszać jej skuteczność. W innych przypadkach leczenie HCV może wpływać na stężenie preparatów stosowanych z powodu chorób współistniejących.

Przed rozpoczęciem terapii pacjent powinien przekazać lekarzowi pełną listę przyjmowanych:

  • leków na receptę;
  • leków dostępnych bez recepty;
  • preparatów ziołowych;
  • suplementów diety.

Nie należy samodzielnie odstawiać leków stosowanych z powodu innych chorób. Ewentualną zmianę terapii powinien zaplanować lekarz.

Badania wykonywane przed rozpoczęciem leczenia

  • ilościowe oznaczenie HCV RNA;
  • morfologia krwi;
  • aktywność AlAT;
  • stężenie albumin;
  • stężenie bilirubiny;
  • czas albo wskaźnik protrombinowy;
  • stężenie kreatyniny;
  • przeciwciała anty-HIV;
  • antygen HBs;
  • USG jamy brzusznej, jeżeli nie zostało wykonane w ciągu ostatnich sześciu miesięcy;
  • ocena włóknienia za pomocą elastografii, wskaźnika APRI, FIB-4 albo biopsji;
  • oznaczenie genotypu HCV i podtypu w przypadku genotypu 1 – jeśli jest wymagane i nie wykonano go wcześniej.

Przy pierwszorazowej kwalifikacji do terapii pangenotypowej można odstąpić od oznaczania genotypu HCV.

Dawkowanie i czas leczenia

Sofosbuwir z welpataswirem, glekaprewir z pibrentaswirem oraz sofosbuwir z welpataswirem i woksylaprewirem dawkuje się zgodnie z aktualną Charakterystyką Produktu Leczniczego.

Dokładny schemat i czas terapii ustala lekarz. Uwzględnia między innymi:

  • wiek i masę ciała pacjenta;
  • wybrany zestaw leków;
  • wcześniejsze leczenie przeciwwirusowe;
  • zaawansowanie włóknienia albo obecność marskości;
  • czynność wątroby i nerek;
  • choroby współistniejące;
  • możliwe interakcje lekowe.

Leczenia nie należy samodzielnie przerywać ani zmieniać dawkowania. Regularne przyjmowanie leków zgodnie z zaleceniami ma istotne znaczenie dla skuteczności terapii.

Monitorowanie w trakcie leczenia

Pierwszy dzień terapii

Przed podaniem leków wykonuje się:

  • morfologię krwi;
  • oznaczenie aktywności AlAT;
  • oznaczenie stężenia bilirubiny;
  • próbę ciążową u kobiet w wieku rozrodczym.

Kolejne kontrole

W 4. i 8. tygodniu, a jeśli dotyczy również w 12., 16. i 24. tygodniu, wykonuje się:

  • morfologię krwi;
  • oznaczenie aktywności AlAT.

W 4. tygodniu oznacza się również bilirubinę. Jeżeli jej stężenie jest podwyższone, badanie powtarza się w 8. tygodniu oraz – zależnie od czasu terapii – w 12., 16. i 24. tygodniu.

Kiedy można ograniczyć liczbę wizyt podczas terapii?

Lekarz rozpoczynający leczenie może wyrazić zgodę na odstąpienie od części wizyt i badań wykonywanych w trakcie terapii, jeżeli ocena wątroby wykazała:

  • sztywność wątroby w elastografii poniżej 12,5 kPa albo
  • APRI poniżej 1, albo
  • FIB-4 poniżej 1,3, albo
  • brak histologicznych cech marskości w biopsji.

Takim pacjentom można wydać ilość leków potrzebną do zabezpieczenia pełnego czasu terapii, jeżeli leczenie trwa nie dłużej niż 12 tygodni.

Decyzja musi zostać zapisana w dokumentacji medycznej i elektronicznym systemie monitorowania programów lekowych. Lekarz może ją zmienić, jeżeli zmieni się stan kliniczny pacjenta albo pojawi się podejrzenie nieregularnego przyjmowania leków.

Niezależnie od uproszczonego sposobu monitorowania pacjent musi osobiście zgłosić się do ośrodka 12 tygodni po zakończeniu terapii, aby ocenić jej skuteczność.

Jak oceniana jest skuteczność terapii?

Dwanaście tygodni po zakończeniu leczenia wykonuje się:

  • jakościowe oznaczenie HCV RNA;
  • USG jamy brzusznej.

Niewykrywalne HCV RNA 12 tygodni po zakończeniu leczenia oznacza uzyskanie trwałej odpowiedzi wirusologicznej, określanej skrótem SVR12. Jest ona uznawana za wyleczenie zakażenia HCV.

Wyleczenie zakażenia nie oznacza uzyskania odporności na HCV. Możliwe jest ponowne zakażenie, dlatego osoby narażone powinny stosować zasady ograniczające ryzyko kontaktu z zakażoną krwią.

Czy po wyleczeniu HCV potrzebne są dalsze kontrole?

Zakres dalszej opieki zależy przede wszystkim od stopnia uszkodzenia wątroby przed rozpoczęciem leczenia. Pacjenci bez zaawansowanego włóknienia mogą wymagać innego harmonogramu kontroli niż osoby z marskością.

Wyleczenie zakażenia zmniejsza ryzyko powikłań, ale u pacjentów z zaawansowanym włóknieniem lub marskością nie usuwa całkowicie ryzyka raka wątrobowokomórkowego. Dlatego lekarz może zalecić dalsze regularne badania obrazowe.

Kiedy pacjent zostaje wyłączony z programu?

Przyczynami zakończenia terapii mogą być:

  • ujawnienie w trakcie leczenia przeciwwskazania określonego w programie;
  • wystąpienie działania niepożądanego uzasadniającego przerwanie leczenia w opinii lekarza;
  • konieczność przerwania terapii zgodnie z aktualną Charakterystyką Produktu Leczniczego;
  • brak współpracy pacjenta albo jego opiekunów prawnych;
  • nieprzestrzeganie zaleceń dotyczących przyjmowania leków;
  • niezgłaszanie się na badania kontrolne oceniające skuteczność i bezpieczeństwo terapii.

Najczęściej zadawane pytania

Czy obecność przeciwciał anty-HCV oznacza konieczność leczenia?

Nie zawsze. Przeciwciała świadczą o kontakcie z wirusem. Do rozpoznania aktywnego zakażenia i kwalifikacji do leczenia konieczne jest wykrycie HCV RNA.

Czy leczenie obejmuje dzieci?

Tak. Sofosbuwir z welpataswirem oraz glekaprewir z pibrentaswirem mogą być stosowane w programie od 3. roku życia. Schemat z woksylaprewirem jest przeznaczony dla pacjentów od 12. roku życia.

Czy przed leczeniem zawsze trzeba oznaczyć genotyp HCV?

Nie. U pacjentów po raz pierwszy kwalifikowanych do leczenia pangenotypowego można odstąpić od oznaczenia genotypu.

Czy program obejmuje osoby z marskością wątroby?

Tak, ale wybór schematu zależy od stopnia wydolności wątroby. Ciężka niewydolność w stopniu C według Childa-Pugha ogranicza możliwość zastosowania części terapii.

Co oznacza terapia pangenotypowa?

Jest to leczenie działające wobec wszystkich głównych genotypów HCV – od 1 do 6. Do takich terapii należą sofosbuwir z welpataswirem oraz glekaprewir z pibrentaswirem.

Kiedy wiadomo, czy terapia była skuteczna?

Skuteczność ocenia się 12 tygodni po zakończeniu leczenia. Niewykrywalne HCV RNA oznacza trwałą odpowiedź wirusologiczną – SVR12.

Czy podczas leczenia trzeba często przyjeżdżać do ośrodka?

U części pacjentów bez cech zaawansowanego włóknienia lekarz może ograniczyć wizyty w trakcie terapii i wydać leki na pełny okres leczenia, nieprzekraczający 12 tygodni. Obowiązkowa pozostaje osobista wizyta 12 tygodni po zakończeniu leczenia.

Czy po wyleczeniu można ponownie zakazić się HCV?

Tak. Skuteczne leczenie usuwa aktualne zakażenie, ale nie zapewnia odporności przed ponownym zakażeniem wirusem.

Źródła i dokumenty

Źródłem merytorycznym jest opis programu lekowego B.71 „Leczenie terapią bezinterferonową chorych na przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C (ICD-10: B18.2)”, obowiązujący od stycznia 2026 r.

Pełny opis programu lekowego B.71

Dokument zawiera szczegółowe kryteria kwalifikacji, przeciwwskazania, zasady dawkowania oraz harmonogram monitorowania leczenia zakażenia HCV.

Otwórz lub pobierz PDF
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O kwalifikacji do programu, wyborze schematu, dawkowaniu i czasie terapii decyduje lekarz na podstawie aktualnego opisu programu, Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz indywidualnej sytuacji pacjenta.

Załącznik B.71.

LECZENIE TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ CHORYCH NA PRZEWLEKŁE WIRUSOWE ZAPALENIE WĄTROBY TYPU C (ICD-10: B18.2)

• Artykuł zaktualizowano: