Program lekowy B.59 Onkologia kliniczna
Leczenie chorych na czerniaka skóry lub błon śluzowych
Program obejmuje leczenie systemowe, uzupełniające i przedoperacyjne pacjentów z czerniakiem skóry lub błon śluzowych. Dobór terapii zależy między innymi od stadium choroby, możliwości resekcji, statusu mutacji BRAF oraz wcześniejszego leczenia.
Najważniejsze informacje
Różne cele leczenia
Program obejmuje leczenie systemowe zaawansowanego czerniaka, leczenie uzupełniające po resekcji oraz terapię przedoperacyjną.
Immunoterapia
Finansowane są między innymi niwolumab, pembrolizumab, niwolumab z ipilimumabem oraz niwolumab z relatlimabem.
Mutacja BRAF V600
Potwierdzenie mutacji BRAF V600 jest potrzebne przy kwalifikacji do wybranych terapii ukierunkowanych molekularnie.
Regularne badania obrazowe
Skuteczność terapii oceniana jest głównie na podstawie badań obrazowych zgodnie z kryteriami RECIST.
Na czym polega program B.59?
Program B.59 dotyczy leczenia czerniaka skóry lub błon śluzowych. Obejmuje pacjentów z czerniakiem w stadium zaawansowanym, osoby po całkowitej resekcji nowotworu wymagające leczenia uzupełniającego oraz wybrane osoby, u których planowane jest leczenie przedoperacyjne.
W programie dostępne są immunoterapie oraz leczenie celowane dla pacjentów z potwierdzoną mutacją BRAF V600. Ostateczny wybór terapii zależy od sytuacji klinicznej, wyników badań i wcześniejszego leczenia.
Czy program może dotyczyć pacjenta?
Muszą być spełnione kryteria ogólne oraz warunki szczegółowe dla wybranego schematu leczenia.
Rozpoznanie czerniaka skóry lub błon śluzowych zostało potwierdzone histopatologicznie.
Stan sprawności pacjenta wynosi 0–1 według skali ECOG.
Wyniki badań laboratoryjnych wskazują na wydolność narządową umożliwiającą bezpieczne rozpoczęcie leczenia.
Nie występują istotne przeciwwskazania kliniczne, niekontrolowane inne nowotwory ani objawowe przerzuty do ośrodkowego układu nerwowego.
W razie potrzeby wykonano badanie mutacji BRAF V600 albo ocenę ekspresji PD-L1.
Kryteria kwalifikacji do programu
Kwalifikacja zależy od rodzaju leczenia: systemowego, uzupełniającego albo przedoperacyjnego.
Kryteria ogólne
- Potwierdzenie histopatologiczne czerniaka.
- Wiek zwykle co najmniej 18 lat, z wyjątkami określonymi w programie.
- Stan sprawności ECOG 0–1.
- Odpowiednia wydolność narządowa.
- Brak przeciwwskazań do wybranej terapii.
Stadium zaawansowane
- Czerniak w stadium III nieoperacyjnym albo IV.
- Możliwość oceny odpowiedzi na leczenie według RECIST.
- Ocena zmian nowotworowych w badaniach obrazowych.
- Dobór terapii zależny od wcześniejszego leczenia i wyników badań.
Leczenie uzupełniające lub przedoperacyjne
- Całkowita resekcja czerniaka — przy leczeniu uzupełniającym.
- Określony czas od zabiegu operacyjnego.
- W terapii przedoperacyjnej: czerniak operacyjny IIIB–IIID.
- Potwierdzone zajęcie węzłów lub resekcyjne przerzuty in transit — gdy wymagane.
Jakie terapie obejmuje program?
Program obejmuje kilka grup terapii. Lekarz dobiera schemat odpowiednio do stadium choroby i wyników badań pacjenta.
Niwolumab i pembrolizumab
- Stosowane w leczeniu systemowym zaawansowanego czerniaka.
- Mogą być stosowane także w leczeniu uzupełniającym w określonych sytuacjach.
- W leczeniu uzupełniającym terapia trwa maksymalnie 12 miesięcy.
- U części pacjentów możliwe czasowe zawieszenie leczenia po uzyskaniu korzyści klinicznej.
Niwolumab z ipilimumabem
- Może być stosowany w leczeniu systemowym.
- Jest także stosowany w leczeniu przedoperacyjnym wybranych pacjentów.
- W terapii przedoperacyjnej przed resekcją podaje się maksymalnie 2 dawki terapii skojarzonej.
- Po operacji możliwe może być leczenie uzupełniające, zależnie od odpowiedzi patomorfologicznej.
Niwolumab z relatlimabem
- Program przewiduje możliwość leczenia pacjentów od 12. roku życia.
- Wymagane jest potwierdzenie ekspresji PD-L1 poniżej 1% na komórkach nowotworu.
- Leczenie dotyczy określonych sytuacji w stadium zaawansowanym.
Dabrafenib z trametynibem
- Wymagane potwierdzenie mutacji BRAF V600.
- Może być stosowany w leczeniu systemowym.
- Jest również dostępny w leczeniu uzupełniającym po resekcji, w określonych sytuacjach.
- W terapii uzupełniającej leczenie trwa maksymalnie 12 miesięcy.
Wemurafenib z kobimetynibem
- Wymagane potwierdzenie mutacji BRAF V600.
- Wymagany QTc w EKG nie większy niż 500 ms.
- Nie można stosować jednocześnie chemioterapii.
- Kobimetynib jest stosowany w 28-dniowych cyklach z 7-dniową przerwą.
Enkorafenib z binimetynibem
- Wymagane potwierdzenie mutacji BRAF V600.
- Stosowany w określonych sytuacjach leczenia systemowego.
- Przed rozpoczęciem leczenia konieczna jest ocena bezpieczeństwa terapii.
Jakie badania są potrzebne przed kwalifikacją?
Badania służą potwierdzeniu rozpoznania, ocenie zaawansowania choroby, możliwości leczenia oraz bezpieczeństwa planowanej terapii.
Potwierdzenie choroby i markery
- Badanie histologiczne potwierdzające czerniaka.
- Ocena mutacji BRAF V600 — gdy jest wymagana dla terapii.
- Ocena PD-L1 — przy leczeniu niwolumabem z relatlimabem.
- W wybranych przypadkach ocena węzłów wartowniczych.
Badania laboratoryjne
- Morfologia krwi z rozmazem.
- Glukoza, ALT, AST, bilirubina, kreatynina i mocznik.
- LDH i elektrolity.
- TSH i fT4 przy wybranych immunoterapiach.
- Amylaza przy terapiach ukierunkowanych molekularnie.
Badania obrazowe i dodatkowe
- TK lub MR odpowiednich obszarów ciała.
- TK albo MR mózgu.
- TK klatki piersiowej, jamy brzusznej i miednicy.
- EKG.
- W terapii BRAF/MEK: ocena LVEF i badanie okulistyczne.
Jak przebiega leczenie?
Sposób podawania leków, ewentualne przerwy, zmniejszanie dawki i dalsze prowadzenie terapii odbywają się zgodnie z aktualną Charakterystyką Produktu Leczniczego oraz decyzją lekarza prowadzącego.
Przykładowe schematy dawkowania w programie
Niwolumab z ipilimumabem
- Niwolumab 1 mg/kg masy ciała.
- Ipilimumab 3 mg/kg masy ciała.
- Co 3 tygodnie przez pierwsze 4 dawki — w leczeniu systemowym.
- W terapii przedoperacyjnej stosuje się maksymalnie 2 dawki przed resekcją.
Dabrafenib z trametynibem
- Dabrafenib 150 mg dwa razy na dobę.
- Trametynib 2 mg raz na dobę.
- Wymagana mutacja BRAF V600.
- Możliwe modyfikacje według aktualnej ChPL.
Enkorafenib z binimetynibem
- Enkorafenib 450 mg raz na dobę.
- Binimetynib 45 mg dwa razy na dobę.
- Wymagana mutacja BRAF V600.
- Leczenie prowadzone pod regularnym nadzorem lekarza.
Jak wygląda monitorowanie leczenia?
Monitorowanie obejmuje ocenę skóry, stanu ogólnego, badań laboratoryjnych, EKG oraz badań obrazowych służących ocenie odpowiedzi na leczenie.
Kontrole przy immunoterapii
Przy leczeniu niwolumabem, pembrolizumabem oraz wybranych terapiach skojarzonych wykonywane są regularne badania laboratoryjne i ocena kliniczna.
Kontrole przy pozostałych terapiach
Dla części terapii ukierunkowanych molekularnie badania bezpieczeństwa wykonuje się nie rzadziej niż co 8–10 tygodni.
Elektrokardiogram
EKG wykonuje się po miesiącu od rozpoczęcia leczenia, następnie nie rzadziej niż co 3 miesiące oraz po zmianie dawkowania.
Ocena odpowiedzi na leczenie
Częstotliwość badań obrazowych zależy od schematu. Mogą być wykonywane po 12 tygodniach terapii, następnie co 3–4 miesiące albo według innych terminów określonych dla danego leczenia.
Rzadsze kontrole przy utrzymującej się korzyści
U pacjentów leczonych co najmniej 24 miesiące, którzy uzyskują odpowiedź lub stabilizację choroby, badania obrazowe mogą być wykonywane co 6 miesięcy albo przy podejrzeniu progresji.
Jak oceniana jest skuteczność leczenia?
Ocena skuteczności opiera się na badaniach obrazowych wykonywanych w miarę możliwości tą samą metodą, która była zastosowana przed rozpoczęciem leczenia.
RECIST
- Ocena zmian nowotworowych zgodnie z aktualnymi kryteriami RECIST.
- Porównanie wyników z badaniami wyjściowymi.
- Ocena wykonywana także przy klinicznym podejrzeniu progresji.
Wskaźniki odpowiedzi
- Całkowita odpowiedź — CR.
- Częściowa odpowiedź — PR.
- Stabilizacja choroby — SD.
- Progresja choroby — PD.
Obserwacja długoterminowa
- Całkowite przeżycie — OS.
- Czas do progresji — PFS.
- Ocena kliniczna, laboratoryjna i obrazowa.
- W razie potrzeby badania dodatkowe, w tym scyntygrafia.
Kiedy leczenie może zostać zakończone?
Lekarz prowadzący może podjąć decyzję o wyłączeniu pacjenta z programu między innymi w przypadku:
- progresji choroby ocenionej zgodnie z aktualnymi kryteriami RECIST,
- istotnego pogorszenia stanu sprawności lub jakości życia,
- nieakceptowalnej albo zagrażającej życiu toksyczności,
- nadwrażliwości na lek lub substancję pomocniczą,
- chorób lub stanów uniemożliwiających dalsze leczenie,
- ciąży albo karmienia piersią,
- braku współpracy przy leczeniu albo badaniach kontrolnych.
Najczęściej zadawane pytania
Czy program B.59 obejmuje tylko zaawansowanego czerniaka?
Dlaczego wykonuje się badanie mutacji BRAF V600?
Czy każdy pacjent może otrzymać immunoterapię?
Jak długo trwa leczenie uzupełniające?
Czy terapia i badania są finansowane przez NFZ?
Przeczytaj także
Znajdź ośrodek realizujący program B.59
Przygotuj wynik badania histopatologicznego, informacje o wcześniejszym leczeniu, wyniki badań obrazowych, laboratoryjnych oraz — gdy dotyczy — wynik mutacji BRAF V600 lub oceny ekspresji PD-L1.
Źródła i dokumenty
LECZENIE CHORYCH NA CZERNIAKA SKÓRY LUB BŁON ŚLUZOWYCH (ICD-10: C43)
• Artykuł zaktualizowano:
