Program lekowy B.54 Hematologia
Leczenie chorych na szpiczaka plazmocytowego
Program obejmuje leczenie dorosłych pacjentów ze szpiczakiem plazmocytowym w pierwszej linii oraz w chorobie opornej lub nawrotowej. W programie dostępne są między innymi schematy z daratumumabem, karfilzomibem, iksazomibem, belantamabem mafodotin oraz przeciwciała dwuswoiste.
Najważniejsze informacje
Dwie główne grupy pacjentów
Program obejmuje leczenie nowo rozpoznanego szpiczaka w pierwszej linii oraz leczenie opornego lub nawrotowego szpiczaka plazmocytowego.
Wiele schematów leczenia
Dostępne są schematy DVTd, DRd, DVd, Kd, KRd, IRd, BPd, BVd, EloPd, IsaPd oraz monoterapie Tec, Elra i Tal.
Znaczenie wcześniejszych linii
W chorobie nawrotowej lub opornej kwalifikacja zależy od liczby wcześniejszych linii leczenia i oporności na określone leki.
Monitorowanie odpowiedzi
Skuteczność leczenia ocenia się między innymi na podstawie białka M oraz kryteriów International Myeloma Working Group.
Na czym polega program B.54?
Program B.54 dotyczy leczenia chorych na szpiczaka plazmocytowego. Obejmuje zarówno pacjentów z nowo rozpoznaną chorobą, jak i osoby, u których choroba nawróciła albo stała się oporna na wcześniejsze leczenie.
W programie dostępne są schematy wielolekowe oraz nowoczesne terapie stosowane w kolejnych liniach leczenia, w tym przeciwciała i leki dwuswoiste. Terapia indukująca, po której następuje przeszczepienie autologicznych komórek macierzystych oraz leczenie konsolidujące lub podtrzymujące, jest traktowana jako jedna linia leczenia.
Czy program może dotyczyć pacjenta?
Kryteria zależą od wybranego schematu, ale istnieją warunki ogólne wspólne dla leczenia w programie.
Pacjent ma ukończone 18 lat.
Rozpoznano szpiczaka plazmocytowego.
Stan sprawności według ECOG wynosi 0–2, z wyjątkiem wybranych terapii, gdzie wymagania są bardziej szczegółowe.
Wyniki badań laboratoryjnych wskazują na wydolność narządową umożliwiającą bezpieczne rozpoczęcie leczenia.
Nie występują aktywne ciężkie zakażenia, ciąża, karmienie piersią ani przeciwwskazania do leków wchodzących w skład wybranego schematu.
Kryteria kwalifikacji do programu
Pacjent musi spełnić kryteria ogólne oraz kryteria szczegółowe właściwe dla wybranego schematu leczenia.
Kryteria ogólne
- Wiek 18 lat lub więcej.
- Rozpoznanie szpiczaka plazmocytowego.
- Stan sprawności ECOG 0–2, z wyjątkiem terapii Tec.
- Brak przeciwwskazań i nadwrażliwości na stosowane leki.
- Brak aktywnych ciężkich zakażeń.
- Wykluczenie ciąży i karmienia piersią.
Pierwsza linia leczenia
- DVTd: dla pacjentów kwalifikujących się do wysokodawkowej chemioterapii i autologicznego przeszczepienia.
- DRd: dla pacjentów niekwalifikujących się do autologicznego przeszczepienia.
- Wymagany brak wcześniejszego leczenia szpiczaka.
- Wymagane wskazania do leczenia według aktualnych zaleceń IMWG.
Choroba oporna lub nawrotowa
- Dobór terapii zależy od liczby wcześniejszych linii leczenia.
- W części schematów ocenia się brak oporności na określone leki, np. bortezomib, lenalidomid lub pomalidomid.
- Przy Kd i KRd istotna jest ocena serca, w tym LVEF i brak ciężkiej niewydolności serca.
- Przy Tec, Elra i Tal wymagane są wcześniejsze terapie obejmujące lek immunomodulujący, inhibitor proteasomu i przeciwciało anty-CD38.
Jakie schematy leczenia obejmuje program?
Program obejmuje schematy pierwszej linii oraz schematy leczenia nawrotowego lub opornego szpiczaka plazmocytowego.
DVTd
- Daratumumab z bortezomibem, talidomidem i deksametazonem.
- Dla pacjentów kwalifikujących się do autologicznego przeszczepienia.
- Maksymalnie 4 cykle indukcyjne i 2 cykle konsolidujące.
DRd
- Daratumumab z lenalidomidem i deksametazonem.
- Dla pacjentów niekwalifikujących się do autologicznego przeszczepienia.
- Może być stosowany także w chorobie nawrotowej lub opornej po 1–3 wcześniejszych liniach leczenia.
DVd, Kd, KRd i IRd
- DVd: daratumumab z bortezomibem i deksametazonem.
- Kd: karfilzomib z deksametazonem.
- KRd: karfilzomib z lenalidomidem i deksametazonem.
- IRd: iksazomib z lenalidomidem i deksametazonem, przy określonych aberracjach wysokiego ryzyka.
BPd i BVd
- BPd: belantamab mafodotin z pomalidomidem i deksametazonem.
- BVd: belantamab mafodotin z bortezomibem i deksametazonem.
- Wymagane jest badanie okulistyczne przed leczeniem i w trakcie terapii.
EloPd i IsaPd
- EloPd: elotuzumab z pomalidomidem i deksametazonem.
- IsaPd: izatuksymab z pomalidomidem i deksametazonem.
- Dotyczą pacjentów po co najmniej dwóch wcześniejszych liniach leczenia obejmujących lenalidomid i inhibitor proteasomu.
Tec, Elra i Tal
- Tec: teklistamab w monoterapii.
- Elra: elranatamab w monoterapii.
- Tal: talkwetamab w monoterapii.
- Wymagane wcześniejsze leczenie lekiem immunomodulującym, inhibitorem proteasomu i przeciwciałem anty-CD38.
Jakie badania są potrzebne przed kwalifikacją?
Badania służą potwierdzeniu rozpoznania, ocenie aktywności choroby, wydolności narządowej i bezpieczeństwa wybranego schematu.
Badania podstawowe
- Morfologia krwi z rozmazem.
- Wapń, kreatynina, klirens kreatyniny, ALT i bilirubina.
- Oznaczenie białka M w surowicy lub moczu.
- Niskodawkowa TK układu kostnego albo RTG kośćca.
- Test ciążowy u kobiet w wieku rozrodczym.
Badania zależne od schematu
- Pośredni test antyglobulinowy przy DVTd, DVd, DRd i IsaPd.
- Badanie przesiewowe HBV przy DVTd, DVd, DRd, BPd, BVd, Tec, Elra i Tal.
- Przy Kd i KRd: potas, EKG i ocena frakcji wyrzutowej lewej komory.
- Przy IRd: potwierdzenie aberracji cytogenetycznych wysokiego ryzyka.
Badania specjalne
- Przy BPd i BVd: badanie okulistyczne, w tym ostrość wzroku i lampa szczelinowa.
- Przy Tec, Elra i Tal: ocena IgG oraz monitorowanie ryzyka CRS i ICANS.
- W razie podejrzenia CRS: dodatkowe badania zapalne, krzepnięcia i biochemiczne.
Jak przebiega leczenie?
Schemat leczenia zależy od linii terapii i sytuacji klinicznej pacjenta. Dawkowanie, czasowe wstrzymanie leczenia i modyfikacje dawek prowadzone są zgodnie z aktualną Charakterystyką Produktu Leczniczego oraz decyzją lekarza.
Przykładowe zasady leczenia
Profilaktyka i bezpieczeństwo
- Zalecana profilaktyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej.
- Przy daratumumabie, teklistamabie i inhibitorach proteasomu zaleca się profilaktykę HSV/VZV.
- Przy lekach dożylnych stosuje się leki zmniejszające ryzyko reakcji okołoinfuzyjnych.
Belantamab mafodotin
- W BPd podawany jest co 4 tygodnie po dawce w cyklu 1.
- W BVd podawany jest co 3 tygodnie.
- Wymaga regularnej kontroli okulistycznej zgodnie z ChPL.
Leki dwuswoiste
- Teklistamab, elranatamab i talkwetamab rozpoczyna się od dawek stopniowo zwiększanych.
- Premedykacja i obserwacja mają zmniejszyć ryzyko CRS.
- Przy podejrzeniu CRS lub ICANS lekarz zleca dodatkowe badania i leczenie zgodnie z rekomendacjami.
Jak wygląda monitorowanie leczenia?
Monitorowanie obejmuje badania przed cyklami leczenia, ocenę działań niepożądanych oraz regularną ocenę skuteczności według kryteriów IMWG.
Badania bezpieczeństwa
Wykonywana jest morfologia, a zależnie od schematu także wapń, kreatynina, klirens kreatyniny, ALT, bilirubina, potas, EKG lub IgG.
Kontrola okulistyczna
Przy belantamabie badanie okulistyczne wykonuje się przed każdą z 4 pierwszych dawek, a następnie zgodnie ze wskazaniami klinicznymi.
Monitorowanie CRS i ICANS
Przy podejrzeniu zespołu uwalniania cytokin lub neurotoksyczności wykonywane są dodatkowe badania zgodnie z rekomendacjami i ChPL.
Ocena białka M
Oznaczenie białka M w surowicy lub moczu jest zalecane nie rzadziej niż co 2 cykle leczenia.
Pełniejsza ocena skuteczności
Po 6. cyklu wykonuje się badania pozwalające ocenić skuteczność według aktualnych kryteriów IMWG.
Jak oceniana jest skuteczność leczenia?
Skuteczność leczenia oceniana jest według aktualnych, ujednoliconych kryteriów International Myeloma Working Group. W miarę możliwości lekarz wykorzystuje ten sam rodzaj badań, który był zastosowany przy kwalifikacji.
Ocena laboratoryjna
- Oznaczenie białka M w surowicy lub moczu.
- Ocena wapnia, kreatyniny i klirensu kreatyniny.
- Ocena ALT i bilirubiny.
- Badania wykonywane nie rzadziej niż co 2 cykle oraz po 6. cyklu leczenia.
Ocena obrazowa
- Niskodawkowa TK układu kostnego lub RTG.
- Badanie kośćca zależnie od decyzji lekarza.
- Badania powinny pozwalać na obiektywną ocenę odpowiedzi.
Wskaźniki odpowiedzi
- Rygorystyczna całkowita odpowiedź — sCR.
- Całkowita odpowiedź — CR.
- Bardzo dobra częściowa odpowiedź — VGPR.
- Częściowa odpowiedź — PR.
- Choroba stabilna, brak odpowiedzi lub progresja.
Kiedy leczenie może zostać zakończone?
Lekarz może podjąć decyzję o wyłączeniu pacjenta z programu między innymi w przypadku:
- progresji choroby po więcej niż 2 cyklach leczenia,
- braku co najmniej częściowej odpowiedzi po 6 cyklach leczenia — z wyjątkiem DRd w 1. linii,
- chorób lub stanów uniemożliwiających dalsze leczenie,
- nadwrażliwości na którykolwiek lek lub substancję pomocniczą,
- nieakceptowalnej albo zagrażającej życiu toksyczności,
- ciąży albo karmienia piersią,
- braku współpracy lub nieprzestrzegania zaleceń lekarskich,
- powikłań okołoinfuzyjnych uniemożliwiających kontynuację leczenia lekami dożylnymi.
Najczęściej zadawane pytania
Czy program B.54 obejmuje tylko pierwszą linię leczenia?
Co oznaczają skróty DVTd, DRd, DVd i KRd?
Kiedy potrzebne jest badanie okulistyczne?
Dlaczego przy niektórych terapiach monitoruje się CRS i ICANS?
Czy terapia i badania są finansowane przez NFZ?
Przeczytaj także
Znajdź ośrodek realizujący program B.54
Przygotuj dokumentację rozpoznania szpiczaka, wyniki białka M, badań krwi, badań obrazowych kośćca, informacje o wcześniejszych liniach leczenia oraz wyniki badań dodatkowych wymaganych dla konkretnego schematu.
Źródła i dokumenty
LECZENIE CHORYCH NA SZPICZAKA PLAZMOCYTOWEGO (ICD-10: C90.0)
• Artykuł zaktualizowano:
