Program lekowy B.169 – leczenie chorych z zespołem hipereozynofilowym (HES)

Program lekowy B.169 Choroby ultrarzadkie

Leczenie chorych z zespołem hipereozynofilowym (HES)

Program umożliwia leczenie mepolizumabem dorosłych pacjentów z zespołem hipereozynofilowym, u których choroba powoduje uszkodzenie lub zaburzenie pracy narządów i pozostaje niewystarczająco kontrolowana mimo wcześniejszej terapii.

Numer programu B.169
Rozpoznanie Zespół hipereozynofilowy
Kod ICD-10 D72.11
Leczenie Mepolizumab

Na czym polega program B.169?

Program B.169 jest przeznaczony dla dorosłych pacjentów z zespołem hipereozynofilowym, nazywanym HES. Jest to rzadka grupa chorób, w których utrzymująca się nadmierna liczba eozynofilów prowadzi do uszkodzenia albo zaburzenia pracy co najmniej jednego narządu.

Finansowanym lekiem jest mepolizumab. Kwalifikację przeprowadza Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich – Sekcja ds. Zespołów Autozapalnych i Obrzęku Naczynioruchowego.

Sama podwyższona liczba eozynofilów nie wystarcza. Program wymaga potwierdzenia hipereozynofilii, jej związku z uszkodzeniem lub dysfunkcją narządu oraz wykluczenia innych możliwych przyczyn nieprawidłowego wyniku.

Czym jest zespół hipereozynofilowy?

Eozynofile są jednym z rodzajów białych krwinek. Uczestniczą między innymi w odpowiedzi na zakażenia pasożytnicze i reakcjach alergicznych. W HES ich liczba albo nagromadzenie w tkankach jest na tyle duże i długotrwałe, że może prowadzić do uszkadzania własnych narządów.

Objawy zależą od tego, który narząd jest zajęty. Choroba może wpływać na skórę, płuca, serce, przewód pokarmowy, układ nerwowy, nerki i inne tkanki. Przebieg HES jest bardzo zróżnicowany: od przewlekłych objawów po zaostrzenia wymagające szybkiego zwiększenia intensywności leczenia.

Serce

Możliwe zajęcie mięśnia sercowego

Eozynofile mogą prowadzić do zapalenia i włóknienia, dlatego przed leczeniem ocenia się EKG, echo serca, troponinę i NT-proBNP.

Płuca

Duszność i zmiany naciekowe

Zajęcie układu oddechowego może powodować kaszel, duszność i nieprawidłowości w badaniach obrazowych lub spirometrii.

Inne narządy

Różnorodny obraz choroby

Możliwe są zmiany skórne, bóle brzucha, zaburzenia neurologiczne, osłabienie, gorączka i inne objawy narządowe.

Jak program definiuje hipereozynofilię?

Do rozpoznania wymagana jest udokumentowana hipereozynofilia we krwi albo w tkankach. Program dopuszcza kilka sposobów jej potwierdzenia.

Krew obwodowa

Powyżej 1500 eozynofilów/µl

Bezwzględna liczba eozynofilów musi przekraczać 1500 komórek/µl w dwóch badaniach wykonanych w odstępie co najmniej jednego miesiąca.

Tkanki lub szpik

Potwierdzona eozynofilia tkankowa

Wystarczy spełnienie co najmniej jednego z kryteriów dotyczących szpiku, nacieku w tkance albo odkładania białek ziarnistości eozynofilów.

  • eozynofile stanowią ponad 20% wszystkich komórek jądrzastych w szpiku kostnym;
  • patolog stwierdza rozległy naciek eozynofilowy w wycinku tkanki;
  • w wycinku tkanki widoczne jest wyraźne odkładanie białek ziarnistości eozynofilów.

Kto może zostać zakwalifikowany?

Pacjent musi spełnić wszystkie kryteria określone w programie.

Wiek co najmniej 18 lat Program jest przeznaczony dla dorosłych pacjentów.
Rozpoznanie HES Hipereozynofilia musi przebiegać z uszkodzeniem lub dysfunkcją co najmniej jednego narządu, po wykluczeniu innych przyczyn.
Co najmniej dwa zaostrzenia w ostatnim roku Choroba musi pozostawać niewystarczająco kontrolowana mimo stosowanego leczenia.
Eozynofile co najmniej 1000 komórek/µl Taki wynik powinien występować w chwili kwalifikacji albo być udokumentowany w ciągu poprzednich 12 miesięcy.
Wcześniejsze leczenie systemowe Pacjent musi wcześniej otrzymywać prednizon lub jego odpowiednik w dawce co najmniej 10 mg na dobę przez minimum 4 tygodnie, z lekami cytotoksycznymi lub immunosupresyjnymi albo bez nich.
Wykluczenie innych przyczyn Konieczne jest wykluczenie między innymi zakażenia pasożytniczego, przewlekłej białaczki eozynofilowej i określonych nowotworów mieloidalnych.

Co oznacza zaostrzenie HES?

Zaostrzenie rozpoznaje się, gdy dochodzi do nasilenia objawów klinicznych związanych z HES albo co najmniej dwukrotnego wzrostu liczby eozynofilów i konieczne staje się zwiększenie intensywności leczenia.

  • zwiększenie dawki systemowego glikokortykosteroidu;
  • zwiększenie dawki leku cytotoksycznego;
  • dodanie nowego leku cytotoksycznego;
  • zwiększenie dawki leku immunosupresyjnego;
  • dodanie kolejnej terapii immunosupresyjnej.
Minimum dwa zaostrzenia w ciągu 12 miesięcy

Taka częstość zaostrzeń jest jednym z podstawowych warunków potwierdzających niewystarczającą kontrolę HES.

Co należy wykluczyć przed rozpoczęciem terapii?

Przyczyny reaktywne

Podwyższona liczba eozynofilów może wynikać między innymi z zakażenia pasożytniczego, alergii, działania leków, chorób autoimmunologicznych lub innych stanów zapalnych.

Program wymaga prawidłowego wyniku badania kału w kierunku zakażenia pasożytniczego oraz diagnostyki innych przyczyn reaktywnej hipereozynofilii.

Choroby nowotworowe krwi

Wymagany jest ujemny wynik badania genu fuzyjnego FIP1L1-PDGFRA. Należy również wykluczyć przewlekłą białaczkę eozynofilową i nowotwory mieloidalne z eozynofilią.

Biopsja aspiracyjna lub trepanobiopsja szpiku jest wykonywana zależnie od decyzji lekarza.

Jak działa mepolizumab?

Mepolizumab jest przeciwciałem monoklonalnym skierowanym przeciwko interleukinie 5, nazywanej IL-5. Cytokina ta odgrywa kluczową rolę w dojrzewaniu, aktywacji i przeżyciu eozynofilów.

Zablokowanie IL-5 ogranicza liczbę eozynofilów i ich aktywność. Celem leczenia HES jest zmniejszenie ryzyka zaostrzeń, ograniczenie uszkodzeń narządowych i zmniejszenie zależności od długotrwałego stosowania glikokortykosteroidów oraz innych leków systemowych.

Jak podawany jest mepolizumab?

300 mg podskórnie raz na 4 tygodnie

Jest to zalecana i jednocześnie maksymalna dawka mepolizumabu stosowana w programie B.169.

Sposób podania, ewentualne zmniejszenie dawki, czasowe wstrzymanie leczenia lub wydłużenie odstępu między dawkami u pacjentów, którzy osiągnęli cel terapii, odbywa się zgodnie z aktualną ChPL albo przyjętą praktyką kliniczną.

Czy lek można podawać w domu?

Leczenie może być kontynuowane w warunkach domowych, jeżeli lekarz i pacjent uznają takie rozwiązanie za właściwe. Przed rozpoczęciem samodzielnego podawania pacjent musi odbyć w ośrodku co najmniej cztery wizyty monitorujące w odstępach zgodnych z dawkowaniem.

  • pacjent lub opiekun poznaje technikę podawania leku;
  • prowadzony jest dziennik leczenia;
  • pacjent uczy się rozpoznawać działania niepożądane i ciężkie reakcje alergiczne;
  • pacjent otrzymuje instrukcję postępowania w przypadku niepokojących objawów;
  • lek do terapii domowej wydaje ośrodek prowadzący program.

Badania przed rozpoczęciem leczenia

Krew i układ krwiotwórczy

  • morfologia krwi z rozmazem i oceną eozynofilii;
  • ALT;
  • LDH;
  • kreatynina;
  • badanie FIP1L1-PDGFRA metodą PCR albo FISH;
  • biopsja aspiracyjna lub trepanobiopsja szpiku, jeśli dotyczy.

Ocena serca

  • EKG;
  • echokardiografia wykonana nie wcześniej niż miesiąc przed kwalifikacją;
  • troponina sercowa;
  • NT-proBNP.

Płuca i jama brzuszna

  • RTG albo TK klatki piersiowej wykonane nie wcześniej niż miesiąc przed kwalifikacją;
  • spirometria;
  • USG albo TK jamy brzusznej.

Pozostałe badania

  • badanie ogólne moczu;
  • diagnostyka reaktywnych przyczyn eozynofilii;
  • ocena sprawności według skali ECOG;
  • test ciążowy u kobiet w wieku rozrodczym, wykonany nie wcześniej niż 7 dni przed wydaniem leku.

Dlaczego oznacza się FIP1L1-PDGFRA?

Rearanżacja FIP1L1-PDGFRA może występować w określonych nowotworach mieloidalnych przebiegających z eozynofilią. Rozpoznanie takiej choroby zmienia sposób leczenia, dlatego program wymaga udokumentowanego ujemnego wyniku badania.

Do kwalifikacji można wykorzystać wynik badania wykonanego wcześniej, jeżeli jest prawidłowo udokumentowany i odpowiada wymaganiom programu.

Jak monitorowane jest leczenie?

Pełną ocenę kontrolną wykonuje się po 32. i 52. tygodniu od pierwszego podania mepolizumabu, a następnie po każdym kolejnym okresie 32 tygodni leczenia.

Zakres Badania i oceny
Badania laboratoryjne Morfologia z rozmazem i eozynofilami, ALT, LDH, CRP, kreatynina oraz badanie ogólne moczu.
Serce EKG oraz – jeśli wcześniej stwierdzono zajęcie serca – echokardiografia, troponina i NT-proBNP.
Układ oddechowy Spirometria oraz, jeśli wcześniej stwierdzono zmiany, RTG albo TK klatki piersiowej.
Jama brzuszna USG albo TK, jeśli w badaniu kwalifikacyjnym stwierdzono zmiany wskazujące na zajęcie narządowe.
Stan pacjenta Ocena sprawności ECOG, objawów klinicznych, zaostrzeń i konieczności intensyfikowania leczenia HES.

Jak oceniana jest skuteczność mepolizumabu?

Ocena nie opiera się wyłącznie na liczbie eozynofilów. Lekarz sprawdza przede wszystkim, czy choroba pozostaje klinicznie stabilna i czy nie trzeba ponownie zwiększać intensywności leczenia systemowego.

Brak pogorszenia objawów

Nie powinno dochodzić do pogorszenia objawów klinicznych związanych z zespołem hipereozynofilowym.

Brak konieczności intensyfikacji terapii

Pacjent nie powinien wymagać zwiększenia podtrzymującej dawki kortykosteroidu o co najmniej 10 mg ekwiwalentu prednizonu na dobę przez 5 dni ani zwiększenia lub dodania terapii cytotoksycznej lub immunosupresyjnej.

Kiedy leczenie może zostać zakończone?

Podstawą zakończenia terapii może być nieskuteczność rozumiana jako występowanie zaostrzeń przez okres przynajmniej 3 miesięcy podczas 12-miesięcznej obserwacji.

Za zaostrzenie na potrzeby oceny leczenia uznaje się udokumentowane pogorszenie objawów HES wymagające:

  • zwiększenia podtrzymującej dawki kortykosteroidu o co najmniej 10 mg ekwiwalentu prednizonu na dobę przez minimum 5 dni;
  • zwiększenia dawki terapii cytotoksycznej lub immunosupresyjnej;
  • dodania nowej terapii cytotoksycznej lub immunosupresyjnej.

Pozostałe przyczyny wyłączenia z programu obejmują:

  • chorobę lub stan uniemożliwiający dalsze prowadzenie terapii;
  • nadwrażliwość na lek albo substancję pomocniczą;
  • zagrażającą życiu lub nieakceptowalną toksyczność;
  • brak współpracy albo nieprzestrzeganie zaleceń i terminów badań.

Ciąża, karmienie piersią i leczenie

Przed kwalifikacją należy wykluczyć ciążę i okres karmienia piersią. Jeżeli pacjentka zajdzie w ciążę podczas terapii, lekarz może zdecydować o jej czasowym zawieszeniu.

Podczas zawieszenia leczenia pacjentka pozostaje w programie i jest nadal obserwowana. Po porodzie i zakończeniu karmienia piersią lekarz może zdecydować o ponownym rozpoczęciu podawania mepolizumabu.

Stosowanie mepolizumabu w ciąży można rozważyć jedynie wtedy, gdy oczekiwana korzyść dla matki przewyższa potencjalne ryzyko dla płodu.

Przerwa w leczeniu i ponowna kwalifikacja

Pacjent wymagający kontynuacji terapii rozpoczętej w ramach innego finansowania może zostać przyjęty do programu, jeśli w chwili rozpoczęcia leczenia spełniał obowiązujące kryteria.

Jeżeli przerwa w leczeniu trwała dłużej niż 6 miesięcy, pacjent wymaga ponownej kwalifikacji do programu.

Jak przygotować się do kwalifikacji?

Dokumentacja HES

  • wyniki morfologii z liczbą eozynofilów;
  • wyniki badań histopatologicznych;
  • wyniki badania szpiku, jeśli zostało wykonane;
  • wynik FIP1L1-PDGFRA;
  • dokumentacja zajęcia narządów.

Historia leczenia i zaostrzeń

  • daty zaostrzeń z ostatnich 12 miesięcy;
  • objawy występujące podczas zaostrzeń;
  • dawki prednizonu lub jego odpowiednika;
  • stosowane leki immunosupresyjne i cytotoksyczne;
  • przyczyny zwiększania lub zmiany leczenia.

Najczęściej zadawane pytania

Czy podwyższona liczba eozynofilów oznacza HES?
Nie. Eozynofilia może wynikać z alergii, zakażenia pasożytniczego, działania leków, chorób zapalnych lub nowotworowych. HES rozpoznaje się po potwierdzeniu hipereozynofilii, zajęcia narządu i wykluczeniu innych przyczyn.
Czy program obejmuje dzieci?
Nie. Program B.169 jest przeznaczony dla pacjentów w wieku co najmniej 18 lat.
Czy trzeba mieć dwa zaostrzenia?
Tak. Jednym z kryteriów niewystarczającej kontroli HES jest wystąpienie co najmniej dwóch zaostrzeń w ciągu 12 miesięcy poprzedzających kwalifikację.
Czy wcześniej trzeba stosować prednizon?
Tak. Program wymaga wcześniejszego leczenia prednizonem lub jego odpowiednikiem w dawce co najmniej 10 mg na dobę przez minimum 4 tygodnie, z innymi lekami lub bez nich.
Czy mepolizumab zastępuje od razu wszystkie inne leki?
Nie. Zmiany dawek glikokortykosteroidów i innych terapii powinny być wprowadzane stopniowo przez lekarza prowadzącego, zależnie od odpowiedzi pacjenta.
Czy mepolizumab można podawać samodzielnie?
Tak, po co najmniej czterech wizytach w ośrodku, odpowiednim przeszkoleniu oraz uzyskaniu zgody lekarza na terapię domową.
Czy liczba eozynofilów jest jedyną miarą skuteczności?
Nie. Ocenia się również objawy kliniczne, zajęcie narządowe, zaostrzenia, sprawność pacjenta oraz konieczność zwiększania dawek kortykosteroidów lub innych leków.
Kto kwalifikuje pacjenta do programu?
Decyzję podejmuje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich – Sekcja ds. Zespołów Autozapalnych i Obrzęku Naczynioruchowego.

Gdzie można skorzystać z programu B.169?

Program realizują wyspecjalizowane ośrodki hematologiczne, immunologiczne i zajmujące się chorobami ultrarzadkimi, które mają odpowiednią umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia.

Dokumentację pacjenta przekazuje się do Zespołu Koordynacyjnego. Samo rozpoznanie eozynofilii lub HES nie oznacza automatycznego włączenia do terapii mepolizumabem.

Dokument programu B.169

Podstawą opracowania jest program lekowy B.169 „Leczenie chorych z zespołem hipereozynofilowym (HES)”, ICD-10 D72.11, w wersji obowiązującej od kwietnia 2026 r.

Pełny dokument określa kryteria rozpoznania i kwalifikacji, dawkowanie mepolizumabu, zakres wymaganych badań, harmonogram monitorowania oraz kryteria zakończenia leczenia.

Pobierz pełny opis programu B.169

Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O kwalifikacji, wyborze leku, dawkowaniu, monitorowaniu i kontynuacji leczenia decyduje lekarz na podstawie aktualnego programu, Charakterystyki Produktu Leczniczego i indywidualnego stanu pacjenta.

Aktualizacja strony: 5 października 2026 r.

ASMD i program B.158.FM. Zasady kwalifikacji do leczenia niedoboru kwaśnej sfingomielinazy

Tyrozynemia typu 1 i program B.76. Zasady kwalifikacji do leczenia

Załącznik B.169.

LECZENIE CHORYCH Z ZESPOŁEM HIPEREOZYNOFILOWYM (HES) (ICD-10: D72.11)

• Artykuł zaktualizowano: