Medycyna nuklearna i onkologia
Leczenie nowotworów neuroendokrynnych układu pokarmowego radiofarmaceutykami
Program obejmuje terapię 177Lu-DOTATATE u dorosłych pacjentów z dobrze zróżnicowanymi, nieresekcyjnymi lub przerzutowymi nowotworami neuroendokrynnymi trzustki albo przewodu pokarmowego typu midgut.
Najważniejsze informacje
Program B.139. finansuje terapię radioizotopową 177Lu-DOTATATE, nazywaną terapią celowaną radioizotopowo receptorów peptydowych (PRRT).
Leczenie jest przeznaczone dla dorosłych z dobrze zróżnicowanymi nowotworami neuroendokrynnymi G1 lub G2, o indeksie Ki-67 nieprzekraczającym 20%, które wykazują odpowiednio wysoką ekspresję receptorów somatostatynowych.
Jakie nowotwory obejmuje program?
Nowotwory neuroendokrynne trzustki
Program obejmuje dobrze zróżnicowane guzy neuroendokrynne trzustki G1–G2, które są nieresekcyjne lub przerzutowe i wykazały progresję w ciągu 15 miesięcy przed kwalifikacją.
Nowotwory typu midgut
Obejmuje guzy wywodzące się m.in. z dolnej części dwunastnicy, jelita czczego i krętego, jelita ślepego z wyrostkiem, okrężnicy wstępującej i początkowych dwóch trzecich okrężnicy poprzecznej.
Na czym polega terapia 177Lu-DOTATATE?
Radiofarmaceutyk kierowany do komórek nowotworu
Cząsteczka DOTATATE wiąże się z receptorami somatostatynowymi na komórkach nowotworu. Połączony z nią radioaktywny lutet-177 dostarcza promieniowanie bezpośrednio do zmian nowotworowych.
Schemat obejmuje do czterech infuzji po 7400 MBq. Zalecany odstęp wynosi osiem tygodni i może zostać wydłużony do 16 tygodni w razie działań niepożądanych wymagających modyfikacji leczenia.
Radiofarmaceutyk podaje się w powolnym wlewie trwającym około 30 minut. Równocześnie pacjent otrzymuje osobny wlew roztworu aminokwasów, który pomaga chronić nerki.
Dlaczego bada się receptory somatostatynowe?
Leczenie może zadziałać tylko wtedy, gdy wszystkie istotne zmiany nowotworowe wykazują zwiększoną ekspresję receptorów somatostatynowych. Ocenia się ją w PET/CT z analogiem somatostatyny znakowanym galem-68, a przy braku dostępu – w SPECT/CT.
Wychwyt radiofarmaceutyku w zmianach powinien być co najmniej równy prawidłowemu wychwytowi w wątrobie, co odpowiada wynikowi co najmniej 2 w skali Krenninga.
Najważniejsze kryteria kwalifikacji
Rozpoznanie i cechy guza
- dobrze zróżnicowany NET trzustki lub typu midgut,
- stopień G1 albo G2 i Ki-67 ≤20%,
- guz nieresekcyjny albo z przerzutami,
- odpowiednio wysoka ekspresja receptorów somatostatynowych we wszystkich zmianach.
Stan pacjenta
- wiek co najmniej 18 lat,
- stan sprawności ECOG lub WHO 0–2,
- odpowiednia wydolność szpiku, nerek i wątroby,
- brak wcześniejszego napromieniania ponad 25% szpiku kostnego,
- brak kryteriów wyłączenia określonych w programie.
Wymóg potwierdzenia progresji
NET trzustki
Wymagana jest udokumentowana progresja w ciągu 15 miesięcy przed włączeniem do programu, oceniona klinicznie, hormonalnie lub według kryteriów RECIST.
NET typu midgut
Wymagana jest progresja podczas leczenia analogami somatostatyny, oceniona klinicznie, hormonalnie lub w TK albo MR według RECIST w ciągu ostatnich trzech lat.
Badania przed rozpoczęciem leczenia
- badanie histopatologiczne i ocena stopnia złośliwości,
- morfologia krwi z rozmazem,
- bilirubina, ALT, AST, albumina i INR,
- kreatynina lub klirens kreatyniny,
- TK lub MR odpowiednich obszarów,
- PET/CT z [68Ga]Ga-SSA lub SPECT/CT z [99mTc]Tc-SSA,
- w uzasadnionych przypadkach PET/CT z [18F]FDG,
- test ciążowy u kobiet w wieku rozrodczym.
Monitorowanie leczenia
Przed każdą infuzją kontroluje się morfologię, czynność nerek, parametry wątrobowe oraz INR. Badania wykonuje się co najmniej raz w ciągu dwóch tygodni przed podaniem i ponownie 2–4 tygodnie po podaniu radiofarmaceutyku.
Zalecana jest także kontrola po trzech miesiącach od ostatniej infuzji oraz wykonanie scyntygrafii poterapeutycznej.
Kiedy terapia może zostać przerwana?
Leczenie może zostać przerwane z powodu trwałych lub nawracających działań niepożądanych, w szczególności:
- małopłytkowości co najmniej 2. stopnia,
- innej toksyczności hematologicznej co najmniej 3. stopnia, z wyjątkiem limfopenii,
- istotnego pogorszenia czynności nerek,
- toksycznego uszkodzenia wątroby,
- innej toksyczności 3. lub 4. stopnia prawdopodobnie związanej z terapią.
Kiedy leczenie nie może być prowadzone?
- przy nadwrażliwości na składniki produktu,
- w ciężkiej niewydolności krążenia w klasie III–IV NYHA,
- w okresie ciąży lub karmienia piersią,
- po niedawnym stosowaniu interferonu, ewerolimusu lub innego systemowego leczenia przeciwnowotworowego,
- po niedawnym zabiegu chirurgicznym, chemioterapii lub przeztętniczej terapii wątroby – w okresach określonych w programie.
Najczęściej zadawane pytania
Czy terapia jest przeznaczona dla każdego nowotworu neuroendokrynnego?
Nie. Program obejmuje określone, dobrze zróżnicowane guzy G1–G2 trzustki lub przewodu pokarmowego typu midgut, z odpowiednią ekspresją receptorów somatostatynowych.
Ile podań obejmuje leczenie?
Program przewiduje maksymalnie cztery infuzje 177Lu-DOTATATE, zwykle w odstępach ośmiu tygodni.
Po co podaje się roztwór aminokwasów?
Wlew aminokwasów ogranicza wchłanianie radiofarmaceutyku przez nerki i pomaga zmniejszyć ryzyko ich uszkodzenia.
Czy przed leczeniem konieczne jest badanie PET/CT?
Tak, konieczne jest obrazowanie receptorów somatostatynowych. Preferowane jest PET/CT z analogiem somatostatyny, a przy braku dostępności program dopuszcza SPECT/CT.
Gdzie realizowany jest program?
Leczenie prowadzą wyspecjalizowane ośrodki medycyny nuklearnej realizujące program B.139. Informację o placówkach można uzyskać u onkologa, endokrynologa lub w oddziale NFZ.
Źródła i dokumenty
Źródłem merytorycznym jest opis programu lekowego B.139. „Leczenie pacjentów z nowotworami neuroendokrynnymi układu pokarmowego z zastosowaniem radiofarmaceutyków (ICD-10: C25.4, C17.0–C17.9, C18.0–C18.4)”, obowiązujący od kwietnia 2025 r.
Pełny opis programu lekowego B.139.
Dokument zawiera szczegółowe kryteria kwalifikacji, dawkowanie i zakres monitorowania.
Otwórz lub pobierz PDFZałącznik B.139.
LECZENIE PACJENTÓW Z NOWOTWORAMI NEUROENDOKRYNNYMI UKŁADU POKARMOWEGO Z ZASTOSOWANIEM RADIOFARMACEUTYKÓW (ICD-10: C25.4, C17.0-C17.9, C18.0-C18.4)
• Artykuł zaktualizowano: