Tegoroczna Nagroda Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny zwróciła uwagę całego świata medycznego. Laureatami zostali Mary E. Brunkow i Fred Ramsdell z USA oraz Shimon Sakaguchi z Japonii. Ich odkrycie dotyczące limfocytów T regulatorowych uznawane jest za przełomowe, a według prof. Piotra Trzonkowskiego z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego (GUMed) jest ono porównywalne z odkryciem penicyliny.
Limfocyty T regulatorowe – strażnicy układu odpornościowego
Komitet Noblowski w uzasadnieniu nagrody wskazał, że tegoroczni laureaci „zidentyfikowali komórki będące strażnikami układu immunologicznego – regulatorowe limfocyty T, dzięki czemu położyli podwaliny pod nową dziedzinę badań”.
Limfocyty T regulatorowe odgrywają kluczową rolę w utrzymaniu immunotolerancji, czyli zdolności układu odpornościowego do nieagresywnego traktowania własnych tkanek. Dzięki temu możliwe jest zapobieganie autoagresji, która leży u podstaw chorób autoimmunologicznych, takich jak cukrzyca typu 1 czy stwardnienie rozsiane.
GUMed pionierem terapii komórkowych
Prof. Piotr Trzonkowski, kierownik Zakładu Immunologii Klinicznej i Transplantologii GUMed, podkreślił, że gdańska uczelnia była pierwszą na świecie, która zastosowała limfocyty T w leczeniu człowieka.
– Pierwsze terapie rozpoczęliśmy w Klinice Hematologii i Transplantologii w 2007 roku, stosując limfocyty T w leczeniu choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi (GVHD). Następnie rozszerzyliśmy terapię na choroby autoimmunologiczne, w tym cukrzycę typu 1 i stwardnienie rozsiane – wyjaśnił naukowiec.
GUMed nie poprzestał na badaniach akademickich. W celu dalszego rozwoju terapii powstał spin-off Poltreg, który komercjalizuje leczenie komórkami regulatorowymi. W gdańskiej wytwórni farmaceutycznej Poltreg produkuje komórki zgodnie z najwyższymi standardami, biorąc udział w globalnym wyścigu o rejestrację terapii jako standardowego leku komórkowego.
Terapie przyszłości dla chorób autoimmunologicznych
Prof. Trzonkowski zwrócił uwagę, że choć w onkologii dostępnych jest dziś wiele terapii, w chorobach autoimmunologicznych sytuacja jest znacznie trudniejsza. – W przypadku cukrzycy typu 1 pacjentom jedynym rozwiązaniem pozostaje podawanie insuliny, gdy układ odpornościowy zniszczy komórki beta trzustki – podkreślił.
Terapie oparte na limfocytach T regulatorowych pozwalają nie tylko spowalniać lub zatrzymywać proces autoagresji, lecz także otwierają drzwi do nowych strategii leczenia chorób nowotworowych oraz zapobiegania powikłaniom po przeszczepach.
– Obecnie prowadzimy badania kliniczne w Gdańsku oraz w dziewięciu innych polskich ośrodkach w cukrzycy typu 1. Naszym celem jest, aby w przyszłości terapia była dostępna rutynowo dla pacjentów – dodał prof. Trzonkowski.
Medyczny Nobel a rozwój badań w Polsce
Prof. Trzonkowski podkreślił również, że Nagroda Nobla dla Shimona Sakaguchiego, choć spóźniona o kilkanaście lat, może znacząco wpłynąć na rozwój badań nad limfocytami T w praktyce klinicznej. – To odkrycie jest rewolucyjne, porównywalne z penicyliną. Mam nadzieję, że wyróżnienie zwiększy zainteresowanie terapiami komórkowymi w chorobach autoimmunologicznych – mówił naukowiec.
Odkrycia noblistów pozwoliły naukowcom lepiej zrozumieć procesy prowadzące do rozwoju immunotolerancji obwodowej, kluczowej w zapobieganiu autoagresji. Dzięki temu możliwe jest opracowanie nowych terapii, które w przyszłości mogą znacząco zmienić życie pacjentów cierpiących na choroby autoimmunologiczne i nowotworowe.
Regulatorowe limfocyty T i immunotolerancja obwodowa – przełomowe odkrycie nagrodzone Noblem 2025
Czym są limfocyty T regulatorowe?
Limfocyty T regulatorowe to komórki układu odpornościowego, które kontrolują reakcje immunologiczne i zapobiegają autoagresji, chroniąc własne tkanki organizmu.
Jakie choroby można leczyć dzięki limfocytom T regulatorowym?
Terapie oparte na limfocytach T regulatorowych są stosowane w leczeniu chorób autoimmunologicznych, takich jak cukrzyca typu 1 i stwardnienie rozsiane, a także w zapobieganiu powikłaniom po przeszczepach i w badaniach nad nowotworami.
Kiedy po raz pierwszy zastosowano limfocyty T w leczeniu człowieka?
Po raz pierwszy limfocyty T regulatorowe zastosowano w 2007 roku w Klinice Hematologii i Transplantologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego w leczeniu choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi (GVHD).
Jakie znaczenie ma Nagroda Nobla dla rozwoju terapii komórkowych?
Nagroda Nobla zwraca uwagę świata nauki i klinik na znaczenie limfocytów T regulatorowych, zwiększa zainteresowanie badaniami oraz przyspiesza rozwój nowych terapii w chorobach autoimmunologicznych i nowotworowych.
Co to jest Poltreg i jaka jest jego rola w terapii komórkowej?
Poltreg to spin-off Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, który komercjalizuje terapie oparte na limfocytach T regulatorowych, prowadząc produkcję komórek w nowoczesnej wytwórni farmaceutycznej i uczestnicząc w globalnych badaniach klinicznych.
Prof. dr hab. Piotr Trzonkowski wybitny immunolog
Regulatorowe limfocyty T i immunotolerancja obwodowa – przełomowe odkrycie nagrodzone Noblem 2025
Prof. Piotr Trzonkowski o medycznym Noblu: odkrycie porównywalne do penicyliny
Nobel z medycyny za odkrycie komórek T-regulatorowych
Nobel w medycynie: kluczowa rola komórek T-regulatorowych
Nagroda Nobla w dziedzinie medycyny 2025 – odkrycia istotne także dla onkologii
Źródło: Nauka w Polsce