Może to brzmieć zaskakująco, ale badania pokazują, że osoby regularnie szczepiące się przeciw grypie mają mniejsze ryzyko zachorowania na niektóre nowotwory, w tym raka płuca. To dodatkowy argument za tym, by traktować szczepienie jako element szeroko rozumianej profilaktyki zdrowotnej.
Już ponad 90 tys. Polaków zaszczepiło się przeciwko grypie od sierpnia. To jest więcej niż w poprzednich latach.
Szczepionki na sezon 2025/2026 są już dostępne w aptekach i punktach szczepień. Sezon infekcyjny przed nami, ale grypa już jest – mamy nawet hospitalizacje z jej powodu. Teraz grypa występuje przez cały rok, a przed nami okres, w którym będzie jej znacznie więcej – powiedział podczas konferencji „Gotowi na sezon” prof. Adam Antczak – kierownik Kliniki Pulmonologii Ogólnej i Onkologicznej UM w Łodzi, przewodniczący Rady Naukowej Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych.
Wyszczepialność niezmiennie bardzo niska
Ekspert przypomniał, że w sezonie 2024/2025 ponad 2 mln Polaków chorowało na grypę, 25 tys. z jej powodu trafiło do szpitala, a zmarło na jej skutek 1 tys. osób. Większość tych, którzy byli hospitalizowani i którzy zmarli, to były osoby 60+, a szczególnie 65+ obciążone chorobami współistniejącymi, które zwiększają ryzyko powikłań grypy. Te oficjalne zgony to tylko wierzchołek góry lodowej, bo zgonów z powodu grypy i powikłań grypy, w tym sercowo-naczyniowych, było na pewno więcej. Sezon 2024/2025 był wysokim sezonem. Wiemy też, że sprzedano w Polsce dużo ponad milion opakowań leków przeciwwirusowych, które są stosowane w grypie – zauważył prof. Antczak.
Szczepić się przeciwko grypie powinniśmy wszyscy, a zwłaszcza osoby już po 50. r.ż., bo wtedy ryzyko zakażenia i ryzyko ciężkiego przebiegu infekcji jest zdecydowanie wyższe. Tymczasem niespełna 2 mln mieszkańców Polski przyjęło szczepienia. Co ważne, najczęściej i najchętniej szczepiły się osoby w wieku 70-74. Niestety, nawet w tej grupie wyszczepialność nie przekracza 17 proc., a w pozostałych grupach wiekowych jest jeszcze niższa.
Zalecenia dotyczące szczepień u chorych na nowotwory
Dlaczego szczepienia przeciw grypie są ważne?
Grypa jest wnikliwie obserwowana od pandemii hiszpanki w 1918 i 1919 r., tak że mamy ponad 100 lat doświadczeń z tą chorobą. Wiemy z całą pewnością, do czego może prowadzić. Nie ma narządu, który nie mógłby być uszkodzony przez grypę, często nieodwracalnie. A potencjalne powikłania kliniczne są bardzo szerokie i nie dotyczą tylko układu oddechowego, np. zapalenia płuc – są to powikłania metaboliczne, krążeniowe, neurologiczne. Pamiętajmy, że część chorych na zespoły otępienne, a mamy ich zdiagnozowanych w Polsce ponad 700 tys., ma otępienie, dlatego że nie zastosowało profilaktyki zakaźnej. Zakażenia u starszych ludzi prowadzą w sposób często nieuchronny do gorszej funkcji ośrodkowego układu nerwowego. – wyjaśniał ekspert
Wiadomo, że osoby, które szczepią się regularnie przeciw grypie, rzadziej zapadają na choroby serca. Mało tego – rzadziej mają nowotwory, takie jak na przykład rak płuca. Wystarczą cztery szczepienia wykonane w kolejnych sezonach, żeby w populacji, która się wyszczepiła, było mniej przypadków raka płuca. Ktoś może zapytać, co ma rak płuca do grypy? Otóż ma i to bardzo dużo. W związku z tym korzyści ze szczepienia są bardzo szerokie, dlatego warto, się szczepić – dodał prof. Antczak.
Szczepionki wysokodawkowe – szczególnie dla seniorów
Osoby powyżej 60. roku życia mogą skorzystać z tzw. szczepionek wysokodawkowych przeciw grypie, które są bardziej skuteczne w przypadku osłabionej odpowiedzi immunologicznej związanej z wiekiem. Wysokodawkowe szczepionki przeciwko grypie zawierające czterokrotnie większą dawkę antygenów niż standardowe, co pomaga wywołać silniejszą odpowiedź immunologiczną.
Z upływem lat nasz układ immunologiczny staje się niewydolny. Czyli może się okazać po przyjęciu szczepionki, że układ immunologiczny nie wyprodukuje wystarczająco dużo ochrony przed zakażeniami. Wyjściem są szczepionki wysokodawkowe, bo kiedy podamy takiemu słabszemu układowi odpornościowemu odpowiednio dużo antygenów, to on odpowie silniej. One są zarejestrowane dla osób od 60. r.ż. i rekomendujemy je dla tej grupy wiekowej. Są też refundowane w 50 proc. dla osób 65+. Bardzo byśmy chcieli, żeby były refundowane w 100 proc. – tłumaczył ekspert.
Chcesz żyć długo i w dobrej kondycji – szczep się. Szczepienie to nie tylko ochrona życia, ale także jakości tego życia – zachęca prof. Antczak.
Szczepienia dzieci – fakty i mity, które warto znać
Czym możemy się zaszczepić?
W sezonie 2025/2026 dostępne są tylko inaktywowane szczepionki przeciw grypie.
Szczepionki dostępne są:
– w ramach refundacji (wymagana jest recepta od lekarza, pielęgniarki, położnej lub farmaceuty),
– niektóre samorządy realizują bezpłatne programy szczepień seniorów i/lub dzieci.
Szczepienie może się odbyć w placówce leczniczej (dzieci i dorośli) oraz wybranych aptekach (dorośli). Wykaz aptek, które realizują szczepienia, jest dostępne na stronie pacjent.gov.pl.
Badanie kwalifikacyjne przed szczepieniem osoby dorosłej może wykonać: lekarz, felczer, lekarz dentysta, pielęgniarka, położna, farmaceuta, ratownik medyczny, fizjoterapeuta, diagnosta laboratoryjny, higienistka szkolna. Badanie kwalifikacyjne przed szczepieniem dziecka może wykonać: lekarz. Kwalifikacja do szczepienia i podanie szczepionki są bezpłatne w POZ i w aptece realizującej szczepienia. Wykonanie szczepienia jest odnotowane w elektronicznej Karcie Szczepień.
Szczepienia przeciw grypie powinny być zalecane i wykonywane przez cały sezon jesienno-zimowy. Optymalny czas szczepienia to przed rozpoczęciem okresu zwiększonej zachorowalności na grypę, który w Polsce przypada od października do maja, szczyt zachorowań na grypę ma miejsce najczęściej od stycznia do marca.
Dla kogo refundacja szczepionki
Bezpłatne są szczepionki przeciwko grypie dla: dzieci powyżej 6. miesiąca życia do ukończenia 18 lat, osób w wieku 65+, kobiet w ciąży i połogu.
Z 50-procentową refundacją szczepionkę nabędą: dorośli w wieku 18-64 lat, osoby w wieku 60+ (szczepionka wysokodawkowa).
Warto pamiętać
– Grypa to wirusowa choroba zakaźna, która jest szczególnie groźna dla starszych osób. Może prowadzić do poważnych powikłań, które wykraczają poza układ oddechowy.
– Wysokodawkowa szczepionka przeciw grypie w wielu badaniach wykazała u pacjentów starszych wyższą skuteczność w porównaniu do szczepionek o standardowej dawce.
– Badania naukowe wskazują, że szczepienia przeciwko grypie mogą znacząco zmniejszać ryzyko rozwoju otępienia, w tym choroby Alzheimera.
– Na grypę można zachorować o każdej porze roku, ale sezon grypowy przypada między wrześniem i kwietniem, ze szczytem zachorowań między styczniem a końcem marca. W związku z tym szczepionkę najlepiej przyjąć odpowiednio wcześniej, żeby zdążyła wyindukować odporność.
– Grypy nie należy lekceważyć, a tym bardziej „przechodzić”. Można jej uniknąć lub lżej na nią chorować, jeśli się wcześniej zaszczepimy.
Zalecenia dotyczące szczepień u chorych na nowotwory
Dlaczego warto szczepić się przeciw grypie?
Szczepienia chronią przed zachorowaniem na grypę i jej powikłaniami, takimi jak zapalenie płuc, problemy sercowo-naczyniowe czy pogorszenie funkcji neurologicznych. Badania wskazują także, że regularne szczepienia mogą zmniejszać ryzyko rozwoju raka płuca i chorób serca.
Kto powinien przyjmować szczepionkę przeciw grypie?
Szczepienia są zalecane dla wszystkich, szczególnie dla osób po 50. roku życia, dzieci od 6. miesiąca życia, seniorów 65+, kobiet w ciąży i w połogu oraz osób z chorobami przewlekłymi zwiększającymi ryzyko powikłań.
Jakie szczepionki są dostępne w sezonie 2025/2026?
Dostępne są wyłącznie inaktywowane szczepionki przeciw grypie. Osoby powyżej 60. roku życia mogą wybrać szczepionki wysokodawkowe, które zapewniają silniejszą ochronę.
Gdzie można się zaszczepić?
Szczepionki dostępne są w placówkach POZ oraz wybranych aptekach. Bezpłatne szczepienia oferowane są dzieciom, seniorom 65+, kobietom w ciąży i połogu. Szczepienia częściowo refundowane są dla osób 60+ (wysokodawkowa) oraz dorosłych w wieku 18-64 lat.
Kiedy najlepiej przyjąć szczepionkę?
Optymalny czas to przed rozpoczęciem sezonu grypowego, czyli od października do końca grudnia. Szczepionka potrzebuje czasu, aby wywołać pełną odporność.
Szczepienie przeciwko grypie u pacjentów onkologicznych – aktualne zalecenia