Polska hematologia znajduje się w przełomowym momencie. Z jednej strony dysponujemy coraz nowocześniejszymi lekami, z drugiej – system wciąż boryka się z „wąskimi gardłami” w diagnostyce i organizacji. Prof. dr hab. Ewa Lech-Marańda, konsultant krajowa w dziedzinie hematologii oraz dyrektor Instytutu Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie, nakreśliła mapę drogową na 2026 rok. Cel? Leczenie na poziomie europejskim dostępne dla każdego pacjenta, niezależnie od miejsca zamieszkania.
W ostatnich pięciu latach (2021–2025) Ministerstwo Zdrowia zrefundowało aż 109 nowych wskazań w obszarze hematologii. To 18 procent wszystkich decyzji refundacyjnych w Polsce. Rok 2026 stawia jednak poprzeczkę jeszcze wyżej – kluczowe staje się “nie tylko „”co” podajemy pacjentom, ale „jak” i „kiedy” ich diagnozujemy.
Hematologia 2026: Hematologia w liczbach: potencjał i wyzwania
Prof. Ewa Lech-Marańda podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Hematoonkologii
(12 lutego 2026 r.) przedstawiła kluczowe priorytety w hematologii na 2026 rok. To plan, który dotyczy nie tylko refundacji nowych terapii, ale przede wszystkim sposobu organizacji opieki nad pacjentami z chorobami krwi – od diagnostyki, przez leczenie, po monitorowanie jakości.
Hematologia w Polsce to dziś 50 ośrodków hematologicznych (17 klinik hematologicznych i 33 oddziały hematologiczne). W 2024 roku wykonano:
– 1233 przeszczepienia autologicznych krwiotwórczych komórek macierzystych (auto-HSCT) w 21 ośrodkach,
– 738 przeszczepień allogenicznych krwiotwórczych komórek macierzystych (allo-HSCT) w 15 ośrodkach.
Na koniec 2025 roku w Polsce pracowało 634 hematologów, co daje wskaźnik 1,7 specjalisty na 100 tys. mieszkańców. To wciąż za mało. – Naszym celem jest osiągnięcie co najmniej 2, a docelowo 2,5 hematologa na 100 tys. mieszkańców. Jest na to realna szansa – hematologia cieszy się dużym zainteresowaniem wśród młodych lekarzy, coraz więcej młodych adeptów studiów medycznych właśnie wybiera rezydenturę z hematologii. – podkreślała prof. Ewa Lech-Marańda.
„Zainteresowanie młodych lekarzy tą specjalizacją rośnie, co daje nadzieję na realne skrócenie kolejek” – podkreślała prof. Ewa Lech-Marańda.
Kadry to jeden z fundamentów bezpieczeństwa zdrowotnego, ale nie jedyny.
Model zabezpieczenia zdrowotnego w hematologii
Zmiany w hematologii trwają od lat, jednak dziś wyraźnie widać potrzebę spójnego, systemowego modelu opieki. – Zmiany mają miejsce już od wielu lat, a celem działań ekspertów, hematologów, Ministerstwa Zdrowia jest to, aby opracować takie warunki zabezpieczenia zdrowotnego w zakresie hematologii, żeby odpowiadały bieżącym potrzebom i potrzebom na najbliższe lata. I należy to realizować w kilku płaszczyznach – mówiła prof. Ewa Lech Marańda.
Jak zaznacza konsultant krajowa, działania koncentrują się na trzech kluczowych obszarach:
- Lepszy dostęp do diagnostyki i nowoczesnych terapii, w tym w obszarze refundacji.
- Kompleksowa i skoordynowana opieka, oparta na współpracy ośrodków o różnym poziomie referencyjności.
- Monitorowanie jakości – diagnostyki, leczenia i wyników terapii – za pomocą mierników procesów i efektów.
– To właśnie monitorowanie jest „crème de la crème” nowoczesnego systemu ochrony zdrowia, czyli monitorowanie naszej działalności, monitorowanie diagnostyki i leczenia hematologicznego za pomocą wskaźników, mierników w odniesieniu do struktury ośrodków i procesów, które są prowadzone i wyników leczenia – podkreśla prof. Lech-Marańda.
Priorytety refundacyjne na 2026 rok
Dane Ministerstwa Zdrowia pokazują, że w latach 2021–2025 zrefundowano 615 nowych cząsteczko-wskazań, z czego 109 (18 procent) dotyczyło hematologii. Aż 77 procent z nich stanowiły wskazania nowotworowe, a 23 procent – nienowotworowe, w tym choroby rzadkie.
Już w styczniu 2026 roku pojawiły się cztery nowe refundacje, w tym dla ultra-rzadkich chorób, takich jak nocna napadowa hemoglobinuria oraz wrodzona zakrzepowa plamica małopłytkowa. To dowód, że hematologia jest obszarem dynamicznego postępu terapeutycznego – ale też ogromnych oczekiwań pacjentów.
Refundacje styczeń 2026 r.
Chorzy na chłoniaka grudkowego – program B.12.FM: • Epkorytamab – choroba oporna lub nawrotowa, po co najmniej dwóch liniach leczenia, w tym zawierających przeciwciało anty-CD20 i lek alkilujący lub lenalidomid.
Chorzy na klasycznego chłoniaka Hodgkina – program B.77: • Schemat BrECADD – w 1. linii leczenia chorych w stadium IIB.
Chorzy na nocną napadową hemoglobinurię – program B.96: • Iptakopan – dorośli chorzy na PNH nieleczeni uprzednio inhibitorem C5 albo chorzy w trakcie terapii inhibitorem C5, jeśli jest obecność niedokrwistości (stężenie hemoglobiny <10 g/dl) w trakcie leczenia eculizumabem lub ravulizumabem przez co najmniej 3 ostatnie miesiące.
Chorzy na wrodzoną zakrzepową plamicę małopłytkową nocną – program B.164: • rADAMTS13 (Adzynma) – pierwsza enzymatyczna terapia zastępcza dla pacjentów pediatrycznych i dorosłych z wrodzoną zakrzepową plamicą małopłytkową (cTTP).
Lista priorytetów refundacyjnych odzwierciedla zmiany standardów leczenia, które w wielu przypadkach już obowiązują w Europie.
Ostra białaczka limfoblastyczna (B-ALL)
Kluczowym postulatem jest dostęp do blinatumomabu w leczeniu konsolidującym pierwszej linii u chorych z B-ALL. To terapia, która realnie zmienia rokowanie pacjentów.
Chłoniaki
Priorytety obejmują m.in. rozszerzenie dostępu do rewolucyjnej terapii CAR-T dla chłoniaków indolentnych oraz nowoczesnych przeciwciał dwuswoistych (np. glofitamab).
– rozszerzenie dostępu do terapii CAR-T,
– wcześniejsze zastosowanie przeciwciał dwuswoistych (np. glofitamab + GemOx),
– nowoczesne schematy leczenia chłoniaka z komórek płaszcza, z wykorzystaniem inhibitorów kinazy Brutona – także niekowalencyjnych – w chorobie nawrotowej i opornej.
– Standardy leczenia zmieniają się na naszych oczach. Teraz kluczowe jest, aby refundacje nadążały za tym tempem – zaznaczała konsultant krajowa.
Szpiczak plazmocytowy
Wprowadzenie standardu poczwórnego (Dara-VRd) w 1. linii u młodszych chorych oraz dostęp do CAR-T w chorobie opornej. W tym obszarze priorytetem jest:
– dostęp do CAR-T w chorobie nawrotowej lub opornej,
– refundacja nowoczesnych schematów pierwszej linii (m.in. z daratumumabem),
– rozszerzenie wskazań w chorobie opornej i nawrotowej (belantamab, izatuksymab, karfilzomib).
Przewlekła białaczka limfocytowa
Kolejnym ważnym krokiem jest refundacja nowoczesnych połączeń inhibitorów BTK i BCL-2, zgodnych z aktualnymi standardami europejskimi.
Choroby rzadkie
Kontynuacja refundacji w obszarze nocnej napadowej hemoglobinurii (PNH) oraz wrodzonej zakrzepowej plamicy małopłytkowej (cTTP).
PRIORYTETY NA 2026
Chorzy na ostrą białaczkę limfoblastyczną B-komórkową:
• Blinatumomab – jako konsolidacja leczenia 1. linii u chorych na B-ALL.
Chorzy na chłoniaki B-komórkowe:
• Terapia CAR-T – chłoniak grudkowy.
• Terapia CAR-T – lizokaptagen maraleucel w opornym lub nawrotowym DLBCL.
• Glofitamab + GemOx – chłoniak DLBCL, choroba oporna lub nawrotowa.
• Akalabrutynib + RB – chłoniak z komórek płaszcza, 1. linia leczenia u chorych starszych.
• Ibrutynib + R-CHOP / R-DHAP – chłoniak z komórek płaszcza, 1. linia leczenia u chorych młodszych.
• Pirtobrutynib – chłoniak z komórek płaszcza, choroba oporna lub nawrotowa po cBTK.
• Pirtobrutynib – przewlekła białaczka limfocytowa, choroba oporna lub nawrotowa po cBTK.
Priorytety systemowe: diagnostyka i organizacja
Jak podkreślała konsultnt krajowa refundacje leków to tylko część priorytetów. Znacznie trudniejsze wydają się zmiany systemowe. Jednym z najpilniejszych wyzwań pozostaje włączenie kluczowych badań do koszyka świadczeń gwarantowanych. Paradoksem jest, że badanie immunofenotypowe (cytometria przepływowa) – fundament diagnozy w hematologii – wciąż nie jest samodzielnie finansowane w ramach AOS (ambulatoryjnej opieki) czy hospitalizacji. – Jeżeli chodzi o kwalifikacje świadczeń opieki zdrowotnej do wykazu świadczeń gwarantowanych, mówimy o tym od lat, badanie immunofenotypowe, które jest absolutnie podstawowym badaniem w hematologii. Nie ma go w koszyku świadczeń gwarantowanych ani w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej, ani w ramach hospitalizacji – mówiła prof. Ewa Lech-Marańda.
Jednym z najpilniejszych problemów pozostaje brak finansowania badania immunofenotypowego, podstawowego narzędzia diagnostycznego w hematologii – zarówno w AOS, jak i w hospitalizacji.
Kolejne wyzwania to:
– rozliczanie badań genetycznych (w tym NGS) na poziomie poradni
– aktualizacja Pakietu Onkologicznego, który w obecnym kształcie nie przystaje do dynamiki – chorób krwi
– finansowanie leczenia ciężkich powikłań immunologicznych po nowoczesnych terapiach (infekcje wielolekooporne, CRS po CAR-T).
HEMATOLOGIA – konieczne zmiany w obszarze świadczeń gwarantowanych
• Badania genetyczne: możliwość sumowania do hospitalizacji z chemioterapią (katalog świadczeń do sumowania, załącznik 1c), możliwość rozliczania badań genetycznych z poziomu AOS.
• Modyfikacja zakresu zaawansowanych badań genetycznych i dodanie czwartego zakresu (katalog świadczeń do sumowania, załącznik 1c) – m.in. badania NGS (diagnostyka dla wybranych nowotworów krwi).
• Konieczność zmian w pakiecie onkologicznym w zakresie hematologii: zdefiniowanie pakietów diagnostycznych i ich wycena w ramach AOS i hospitalizacji (prace w ramach e-DiLO).
• Ponowna wycena ryczałtów diagnostycznych w programach lekowych, uwzględnienie kosztu sprawozdawczości w systemie SMPT.
Krajowa Sieć Hematologiczna. Pacjent pod opieką koordynatora
Jednym z najważniejszych projektów jest pilotaż Krajowej Sieci Hematologicznej (KSH) – modelu organizacyjnego, który ma zapewnić pacjentom równy dostęp do diagnostyki i leczenia niezależnie od miejsca zamieszkania.
Sieć opiera się na:
– referencyjności ośrodków,
– dwukierunkowym przepływie pacjentów,
– koordynacji opieki (w tym roli koordynatora pacjenta),
– monitorowaniu jakości diagnostyki i leczenia.
– Sieć opiera się na kilku filarach, na wprowadzeniu referencyjności ośrodków hematologicznych, współpracy między ośrodkami i dwukierunkowego przekazywania chorych (nie tylko do góry, ale również do ośrodków o niższym poziomie referencyjnym). Ale żeby tak się stało, musi być finansowana nowoczesna diagnostyka i ośrodki muszą mieć dostęp do programów lekowych. Filary to koordynacja pacjenta w obrębie ośrodka między ośrodkami – przekonywała prof. Ewa Lech-Marańda.
Równolegle planowane są:
– zalecenia diagnostyczno-terapeutyczne oparte na ścieżkach pacjenta,
– przesunięcie części opieki do AOS,
– ścisła współpraca z POZ,
– rozwój projektu e-Konsylium, ułatwiającego konsultacje między lekarzami.
Rozwiązaniem ma być Pilotaż Krajowej Sieci Hematologicznej (KSH). To projekt, który ma „odczarować” polską hematologię poprzez:
– Referencyjność: Pacjent trafia tam, gdzie otrzyma najlepszą pomoc dla swojego typu nowotworu.
– Koordynatorzy: Na wzór onkologii, pacjent nie będzie już błądził w systemie – otrzyma przewodnika po procesie leczenia.
– E-konsylium: Ułatwienie współpracy lekarzy POZ z hematologami, by szybciej wyłapywać pierwsze objawy chorób krwi.
Projekt e-konsylium
• Teleinformatyczne narzędzie komunikacyjne pomiędzy lekarzem POZ a hematologicznym AOS: rozpoznania nienowotworowe, tj. niedokrwistości, leukopenie, małopłytkowości.
• W celu konsultacji konieczne będzie załączenie przez lekarza POZ wyników badań laboratoryjnych (możliwe do wykonania w ramach POZ).
• Lekarz hematolog przekaże zalecenia odnośnie do dalszej opieki nad pacjentem: konieczności pilnej hospitalizacji, dalszej diagnostyki w ramach hematologicznego AOS, dalszej diagnostyki w ramach POZ lub innego specjalistycznego AOS/oddziału.
• Narzędzie będzie przetestowane w ośrodkach, które przystąpią do programu (hematologiczny AOS i POZ).
Kluczowe dane w pigułce:
| Wskaźnik | Stan obecny / Cel |
| Liczba hematologów | 1,7 / 100 tys. mieszkańców (Cel: >2,0) |
| Nowe wskazania 2021-25 | 109 cząsteczko-wskazań w hematologii |
| Przeszczepienia 2024 | 1971 (razem auto i allo-HSCT) |
| Priorytety systemowe | Refundacja immunofenotypowania, NGS w AOS, e-DiLO |
O priorytetach w obszarze chorob hematologicznych prof. Ewa Lech-Marańda mówiła podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Hematoonkologii 12 lutego 2026 r