Co to jest prehabilitacja? Prehabilitacją są wszystkie działania mające miejsce między etapem zdiagnozowania nowotworu a rozpoczęciem leczenia. Celem prehabilitacji jest doprowadzenie chorych do jak najlepszego stanu zdrowia przed planowaną, najczęściej długotrwałą i złożoną terapią. Kompleksowa prehabilitacja zwiększa szanse pacjenta na szybszy powrót do zdrowia, minimalizuje ryzyko powikłań i poprawia tolerancję leczenia. Im lepsza kondycja organizmu chorego przed rozpoczęciem terapii, tym większe szanse na powodzenie procesu leczenia.
Prehabilitacja – fundament skutecznego leczenia i szybszego powrotu do zdrowia Prehabilitacja – pierwszy krok w stronę zdrowia
PRZECZYTAJ także:
Prehabilitacja – pierwszy krok w stronę zdrowia
Co warto wiedzieć o ONS-ACH
Przygotowanie do ciężkiego leczenia najlepiej rozpocząć zaraz po diagnozie
Prehabilitacja w onkologii
Aby zmniejszyć negatywne skutki leczenia onkologicznego, prehabilitacja powinna być prowadzona przed każdym etapem leczenia chirurgicznego, chemioterapią i radioterapią. Po zakończonym leczeniu działania te powinny być kontynuowane jako rehabilitacja, także w zaawansowanych stadiach choroby nowotworowej, każdorazowo w ścisłej współpracy z lekarzem onkologiem.
Proces prehabilitacji opiera się na czterech filarach:
– odpowiednim odżywianiu, przede wszystkim podaży białka,
– aktywności fizycznej dostosowanej do możliwości chorego,
– wsparciu psychologicznym,
– eliminacji czynników ryzyka takich jak nałogi.
Kolejne ważne elementy prehabilitacji to na przykład: podniesienie poziomu hemoglobiny u chorych z anemią, uzyskanie wyrównania poziomu glikemii u chorych na cukrzycę, leczenie lub stabilizacja chorób współwystępujących czy postępowanie specjalistyczne, związane z konkretnym zabiegiem.
W proces prehabilitacji zaangażowanych jest wielu specjalistów z różnych dziedzin. W skład zespołu wchodzą m.in. onkolog, psycholog, fizjoterapeuta i dietetyk kliniczny. Tworzą oni plan działania dopasowany do indywidualnych potrzeb pacjenta. Do wszystkich tych działań włączani są również bliscy pacjenta. W skład zespołu terapeutycznego wchodzi również… sam pacjent.
„To jak chory przygotuje się do leczenia onkologicznego, może bezpośrednio wpłynąć na jego skuteczność, a nawet na jakość życia po zakończeniu terapii. Proces przygotowania organizmu do poważnego leczenia nazywany jest prehabilitacją.”
Bez jego zaangażowania, wzięcia odpowiedzialności za przygotowanie się do terapii, zaufania do specjalistów i stosowania do zaleceń, wysiłki całego zespołu nie przyniosą spodziewanych efektów.
Dzięki opiece wieloaspektowej pacjent czuje się kompleksowo „zaopiekowany”, chętniej włącza się w proces leczenia, co zwiększa jego poczucie odpowiedzialności za leczenie, a zatem i gotowości do stosowania się do zaleceń lekarskich. Zwiększa się również stopień zaufania do personelu medycznego.
Wsparcie z zakresu prehabilitacji onkologicznej można uzyskać w ośrodkach onkologicznych. W niektórych miejscach w Polsce powstały poradnie, które się w tym specjalizują – pierwszą była placówka w Brzozowie (woj. podkarpackie) otwarta w 2022 r. Prowadzone są działania, aby tego typu miejsc było jak najwięcej. Obecnie można je znaleźć też w Szczecinie, Siedlcach, Legnicy, Gnieźnie, Krakowie, Łodzi, Słupsku, Poznaniu, Warszawie, Zielonej Górze. Pacjenci są kierowani do tego typu poradni przez swoich lekarzy prowadzących czy koordynatorów leczenia.
Korzyści z prehabilitacji
Inwazyjne leczenie jest bardziej skuteczne i obarczone mniejszą liczbą działań niepożądanych. Pacjenci są w mniejszym stopniu narażeni na powikłania, takie jak zaburzone gojenie, odleżyny, zakażenia, zapalenie płuc. Chorzy spędzają w szpitalu mniej czasu, co dodatkowo wpływa korzystnie na ich bezpieczeństwo. Bardzo ważnym aspektem jest aktywne włączenie pacjenta w proces przygotowania, co ma istotny wpływ na powodzenie leczenia.
Dzięki opiece wieloaspektowej pacjent czuje się kompleksowo „zaopiekowany”, chętniej włącza się w proces leczenia, co zwiększa jego poczucie odpowiedzialności, a zatem i gotowości do stosowania się do zaleceń lekarskich.
Biorąc pod uwagę dotychczasowe badania, wydaje się, że wszelkie aspekty prehabilitacji obejmujące ćwiczenia, konsultacje żywieniowe z suplementacją białek, wsparcie psychologiczne i zaprzestanie palenia tytoniu przyczyniają się do poprawy wyników leczenia chorych na nowotwory. Wykazano, że stosowanie programów prehabilitacji jest skuteczniejsze niż standardowa opieka nad chorymi przed rozpoczęciem terapii przeciwnowotworowej. Prehabilitacja ma znaczenie nie tylko dla poprawy ogólnej kondycji fizycznej chorego przed leczeniem przeciwnowotworowym, lecz także zmniejsza ryzyko powikłań, redukuje stres i ryzyko depresji oraz poprawia jakość życia oraz pozwala znacznie szybciej wrócić do zdrowia i aktywności społecznej.
Dieta w chorobie onkologicznej – ogólne zalecenia
Kiedy należy rozpocząć prehabilitację?
Zazwyczaj prehabilitację onkologiczną wdraża się tuż po postawieniu diagnozy. Chorzy, którzy dowiadują się o nowotworze, muszą wykonać wiele badań diagnostycznych, co trwa przynajmniej kilka tygodni. Czas ten dobrze jest wykorzystać właśnie na prehabilitację. Jest to odpowiednia pora na zmiany w zakresie żywienia i codziennych nawyków, podjęcie aktywności fizycznej, skorzystanie z pomocy psychologicznej. Pacjent nie czeka wtedy bezczynnie na początek leczenia, ale działa, a to daje ma poczucie większej kontroli nad tym, co się dzieje, nad chorobą.
W ponad 90 proc. przypadków wszystkie procedury odbywają się ambulatoryjnie. Jeśli na przykład na etapie interwencji żywieniowej widać, że modyfikacja diety doustnej nie przynosi efektów albo chory jest tak skrajnie niedożywiony, że sama interwencja dietetyczna będzie niewystarczająca, wtedy trafia na oddział szpitalny, gdzie ma włączone żywienie dojelitowe czy pozajelitowe. Później takie żywienie może być prowadzone w warunkach domowych. Natomiast fizjoterapia, wsparcie psychologiczne, pomoc w rezygnacji z nałogów odbywają się ambulatoryjnie. W takich warunkach chorzy zdecydowanie lepiej poddają się leczeniu i przygotowują do głównej terapii.
Optymalny czas trwania prehabilitacji zależy od indywidualnych potrzeb chorego oraz rodzaju planowanego leczenia. Zwykle programy prehabilitacyjne trwają od 4 do 6 tygodni. Badania pokazują, że krótsze (2-4 tygodnie) mają mniejszą skuteczność, a dłuższe niż 3 miesiące są związane z gorszym przestrzeganiem zaleceń przez pacjenta.
W przypadku pacjentów geriatrycznych nawet 6-8 tygodni prehabilitacji może się okazać niewystarczające. Trudniej w późnym wieku przejść radykalną zmianę aktywności czy odżywiania w tak krótkim czasie, w praktyce zajmie to więcej czasu, jeżeli działania mają być skuteczne i trwałe. Istnieją doniesienia naukowe o celowości stosowania przedłużonej prehabilitacji w tej grupie wiekowej, nawet 12-tygodniowej, jeżeli można aż o tyle odroczyć terapię onkologiczną.
Rola psychoonkologa
Psychoonkologia to dziedzina nauki i praktyki klinicznej, która funkcjonuje w kontekście diagnostyki i leczenia onkologicznego. Służy łagodzeniu psychicznych skutków tychże. Psycholog chce poznać sytuację pacjenta opisaną obiektywnymi faktami, przede wszystkim jednak chce poznać jego stosunek do przeżywanej sytuacji. Bada też, jaki wzorzec myśli, emocji i zachowań wytworzył się w tym kontekście i czy służy on psychicznemu dobrostanowi. Zwraca uwagę na intensywność i zdolność regulowania stanów emocjonalnych, o których wiemy, że wpływają na naszą sprawność, witalność, skuteczność, jasność myślenia i decyzyjność, a nawet na naszą ekspresję fizyczną, ruchową, jakość naszych kontaktów z ludźmi.
Psycholog obserwuje, jak pacjent reaguje na potencjalne przeciążenie stresem, na życiowy kryzys. Używa w pracy techniki wywiadu klinicznego i obserwacji, niekiedy także narzędzi psychologicznego pomiaru, czyli skal, kwestionariuszy i testów.
Warto wiedzieć, że pierwsza wizyta u psychoonkologa nie musi się odbyć tylko dlatego, że ktoś potrzebuje pomocy lub wręcz ma objawy zaburzeń psychicznych. Ona służy diagnozie, ocenie sytuacji. Jest po to, żeby ewentualnie potwierdzić swoje przypuszczenia w tym zakresie, rozwiać je albo po prostu posłuchać opinii specjalisty.
„Przygotowanie do zabiegu czy innego rodzaju terapii to już jest element leczenia.”
Dlaczego prehabilitacja jest taka ważna
Prehabilitacja dotyczy chorych poddawanych wszelakim formom leczenia, a przede wszystkim terapiom obarczonym zwiększonym ryzykiem powikłań oraz długiej rekonwalescencji. Korzyści z niej szczególnie odniosą pacjenci onkologiczni, ponieważ nawet 50-70 proc. z nich jest niedożywionych, a wsparcie żywieniowe jest jednym z głównych filarów prehabilitacji.
Przygotowanie pacjenta do nadchodzącego leczenia już na etapie diagnostyki zmniejsza ryzyko wystąpienia komplikacji, skraca hospitalizację, zwiększa korzyści z zastosowanej terapii. Prehabilitacja sprawia, że jest mniej powikłań przy wyższej skuteczności leczenia.
“Każde leczenie onkologiczne jest obciążeniem dla organizmu – zabieg, chemioterapia, radioterapia – i tego nie unikniemy. Jednak możemy ten proces zmienić tak, by nieuchronne pogorszenie się stanu pacjenta nie wpłynęło na to, żeby on w którymkolwiek momencie leczenia poczuł się gorzej niż na początku. Możemy to zrobić, mamy na to czas, przestrzeń i miejsce. Średni czas oczekiwania chorego na zabieg onkologiczny od momentu rozpoznania, to ok. 4-6 tygodni. To jest czas, w którym pacjent ma już zacząć się leczyć. Bo przygotowanie do zabiegu czy innego rodzaju terapii to już jest element leczenia” – podkreśla prof. dr hab. Tomasz Banasiewicz, kierownik Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej, Endokrynologicznej i Onkologii Gastroenterologicznej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.
Prehabilitacja wymaga indywidualizacji, bo chorzy są różni, mają różne potrzeby. „Zawsze musimy się pochylić nad tym, kto do nas przyszedł, jakie ma rozpoznanie, czy pacjent chudnie, a może jest otyły, jak się odżywia, jakie ma dominujące objawy, czy boryka się z bólem, biegunkami, a może jadłowstrętem, jaki będzie proponowany schemat leczenia, jakie jest ryzyko rozwoju niedożywienia, bo w onkologii ma to fundamentalne znaczenie. Często zaczynamy pracę z chorym, którego masa ciała jest zupełnie prawidłowa, ale wiemy, że w perspektywie najbliższych tygodni zarówno sama choroba, jak i leczenie będzie powodem niedożywienia, utraty masy ciała” – wyjaśnia dr Aleksandra Kapała, kierownik Kliniki Diagnostyki Onkologicznej i Medycyny Paliatywnej Narodowego Instytutu Onkologii – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie.
Zaburzenia lękowe związane z chorobą nowotworową
Elementy prehabilitacji
Przygotowanie żywieniowe. Niedożywienie jest jednym z głównych czynników ryzyka powikłań, zwłaszcza u pacjentów onkologicznych, a może ono dotyczyć nawet połowy hospitalizowanych chorych. Wczesna interwencja żywieniowa, już na etapie kwalifikacji pacjenta do konkretnego leczenia, poprawia bądź utrzymuje prawidłowy stan odżywienia, a tym samym wpływa korzystnie na przebieg terapii. Badania pokazują, że zastosowanie diety bogatej w białko oraz suplementacji immunomodulacyjnej zmniejsza ryzyko powikłań infekcyjnych o ponad 45 proc. Odpowiednio dobrana dieta, w tym preparaty żywieniowe i suplementy, ma wyrównać niedobory żywieniowe, zwłaszcza u chorych niedożywionych i wyniszczonych chorobą. Tak zwane żywienie immunomodulacyjne może być stosowane również u osób bez nasilonych deficytów żywieniowych. Żywienie immunomodulujące polega na podawaniu wybranych składników odżywczych w ilościach ponadfizjologicznych, które pozytywnie wpływają na układ odpornościowy. Do składników tych należą m.in. arginina, kwasy tłuszczowe omega-3 i glutamina. Taka interwencja może zmniejszyć ryzyko powikłań okołooperacyjnych, przyspieszać gojenie się ran oraz skracać czas rekonwalescencji. Składniki immunomodulujące mogą być podawane w postaci preparatów specjalnego przeznaczenia medycznego.
Jeżeli pacjent wykazuje dobry stan odżywienia, zaleca się dietę zwyczajową, z dbałością o odpowiednią podaż energii i białka. W przypadku stwierdzenia dużego ryzyka żywieniowego, chorzy poddawani są 7-14-dniowemu leczeniu żywieniowemu, nawet jeżeli spowoduje to odroczenie zasadniczego leczenia. U wszystkich chorych na nowotwory poddawanych dużym operacjom w obrębie jamy brzusznej oraz głowy i szyi zalecane jest przedoperacyjne żywienie dojelitowe, najlepiej z dodatkami immunomodulującymi przez 5-7 dni, niezależnie od ich stanu odżywienia.
Dieta pacjentów ze stwierdzonym niedożywieniem powinna być wysokoenergetyczna i wysokobiałkowa – podaż energii w zakresie 25-40 kcal kg masy ciała, podaż białka 1,2-1,8 g/kg masy ciała przez co najmniej 14 dni oraz żywienie immunomodulujące.
Korzyści z przygotowania żywieniowego. U pacjentów onkologicznych ze względu na nasilony metabolizm występuje zwiększone zapotrzebowanie na energię i składniki pokarmowe. Odpowiednio zbilansowana i dobrana dieta w procesie prehabilitacji, w czasie leczenia i podczas rekonwalescencji ma za zadanie: zapobiegać utracie masy ciała (lub ten proces spowalniać), niedoborom pokarmowym i niedożywieniu, poprawiać wyniki leczenia onkologicznego – u chorego dobrze odżywionego występuje mniejsze ryzyko odsuwania leczenia w czasie, czy zmniejszania dawek leków.
Dobre odżywienie sprzyja odbudowie tkanek, podtrzymaniu dobrej jakości życia w czasie leczenia poprzez zmniejszanie jego skutków, takich jak nudności, wymioty, biegunki, zaparcia, brak apetytu, apatia, zmniejszeniu występowania powikłań pooperacyjnych i po radioterapii. Poprawia gojenie się ran i odczynów popromiennych na śluzówkach, zmniejsza częstość infekcji ran oraz zwiększa odporność organizmu.
Aktywność fizyczna. Odpowiednio dobrane ćwiczenia mają na celu poprawę ogólnej wydolności organizmu. Często stosunkowo krótki czas pomiędzy rozpoznaniem a zabiegiem uniemożliwia bardziej zaawansowane ćwiczenia, jednak nawet w ciągu kilku dni pacjent może się nauczyć odpowiedniego toru oddechowego czy prozaicznych czynności, jak wstawanie z łóżka po zabiegu czy stabilizacja powłok brzusznych przy kaszlu. Wprowadzenie ćwiczeń, nawet w niewielkim zakresie, wspomaga procesy anaboliczne, które pomagają przywrócić utraconą masę ciała czy wspomagają gojenie. Są szczególnie ważne w przypadku leczenia onkologicznego w obszarze chirurgii, ale też napromieniowania czy chemii.
Zalecenia dotyczące wdrożenia aktywności fizycznej w codzienne życie, indywidualnie opracowuje fizjoterapeuta, uwzględniając ogólny stan fizyczny chorego, możliwości organizmu, a także ograniczenia wynikające z diagnozy onkologicznej oraz chorób współistniejących.
Korzyści wynikające z wdrożenia aktywności fizycznej:
– zmniejszenie ograniczenia wydolności organizmu po zabiegach chirurgicznych, sesjach napromieniania i cyklach leczenia chemioterapią,
– ograniczenie osłabienia czy zwłóknienia tkanek i narządów,
– zoptymalizowanie wydolności organizmu i możliwości układu oddechowego,
– zapobieganie zjawisku hipokinezji, czyli niedoboru lub całkowitego braku aktywności fizycznej.
Wsparcie psychologiczne. Najkrócej można powiedzieć, że pomoc psychologiczna służy temu, by przywrócić choremu psychiczną równowagę po szoku spowodowanym diagnozą. Ma na celu nie tylko lepsze zrozumienie przez niego istoty leczenia, ale również redukcję strachu i stresu przed procedurami medycznymi. Stres i lęk mogą negatywnie wpływać na układ odpornościowy, zwiększając ryzyko powikłań i spowalniając gojenie ran. Wsparcie psychologiczne, obejmujące techniki relaksacyjne, terapię poznawczo-behawioralną i edukację pacjenta, jest nieodzownym elementem prehabilitacji. Z psychologiem w profesjonalny sposób możemy: omówić etap zaprzeczania i poczucie izolacji związane z zachorowaniem, wypowiedzieć i przepracować rodzący się bunt i gniew w zawiązku z postawioną diagnozą, omówić zmieniające się stany emocjonalne towarzyszące nam w różnych okresach choroby, takie jak gniew, złość, panika, irytacja, niechęć do działania lub działanie nadmiarowe, przedyskutować pojawiającą się gonitwę
myśli, ataki paniki, uczucie wszechobecnego lęku, poczucie niezgody na aktualny stan zdrowia, poszukać zasobów wewnętrznych i zewnętrznych, które dadzą możliwość skutecznego pokonywania trudnych sytuacji związanych z chorobą.
Nie tylko choroba – psychologiczne wyzwania pacjentów onkologicznych
Korzyści wynikające ze wsparcia psychologa:
– pomoc we wprowadzeniu zmian w myśleniu o sobie i dbaniu o siebie, zmian w codziennych nawykach służących przywracaniu zdrowia,
– zwiększenie motywacji do działania,
– wzmocnienie odporności psychicznej pacjenta na początku długiej drogi, którą będzie musiał przebyć podczas terapii przeciwnowotworowej.
Eliminacja nałogów. Palenie tytoniu przez chorych na nowotwory w trakcie leczenia onkologicznego i po jego zakończeniu znacząco zwiększa ryzyko zgonu związane z nowotworem i ryzyko wtórnych nowotworów, a także nasila toksyczność leczenia. Każdy zapalony przez pacjenta onkologicznego papieros to zgoda na zmniejszenie szans na szybki powrót do zdrowia.
Każdy zapalony papieros to zgoda na zwiększenie ryzyka przerzutów raka i wznowy. Badania naukowe dostarczają przekonujących dowodów, że palenie obniża skuteczność terapii przeciwnowotworowych i zwiększa ryzyko powikłań. Palenie papierosów zwiększa ryzyko powikłań związanych z chemioterapią, takich jak infekcje, zapalenie błon śluzowych oraz toksyczność płucna. Dodatkowo, u palaczy częściej występują ciężkie reakcje na chemioterapię – nudności, wymioty i zmęczenie.
Toksyczne substancje zawarte w dymie tytoniowym mogą zmieniać metabolizm leków, co prowadzi do zmniejszenia ich stężenia w organizmie chorego. I tak na przykład, badania wykazały, że u pacjentów palących papierosy, poziom cisplatyny (chemioterapeutyku) jest znacznie niższy w porównaniu z pacjentami niepalącymi. Długoterminowe wyniki leczenia u palaczy są gorsze. Badania pokazują, że pacjenci onkologiczni palący papierosy mają mniejsze szanse na całkowite wyleczenie i krótszy czas przeżycia.
Palenie papierosów przed operacją onkologiczną jest powiązane z większym ryzykiem powikłań pooperacyjnych. Palacze częściej doświadczają komplikacji takich jak infekcje ran, powikłania płucne (np. zapalenie płuc) oraz kardiologiczne (np. zawał serca). Palenie zwiększa ryzyko
wystąpienia powikłań chirurgicznych o ok. 40 proc., a ryzyko zgonu w trakcie hospitalizacji o 20 proc.
Palenie papierosów negatywnie wpływa również na wyniki radioterapii. Toksyczne substancje zawarte w dymie papierosowym mogą powodować hipoksję (niedotlenienie) tkanek, co zmniejsza skuteczność radioterapii.
Rezygnacja z palenia w dowolnym momencie przed lub po operacji jest zawsze korzystna dla chorego. Nawet jeden dzień bez papierosa przed operacją pomaga w poprawie zaopatrzenia tkanek w tlen, jednak ograniczenie produkcji śluzu i nadreaktywności oskrzeli wymaga
dłuższego czasu bez papierosów – co najmniej 1-2 tygodni. Natomiast po przynajmniej 3-4 tygodniach absencji maleje ryzyko powikłań związanych z gojeniem się ran. Większość badaczy sugeruje, że największe korzyści przynosi zaprzestanie palenia co najmniej 2 miesiące przed operacją.
Korzyści dla pacjenta wynikające z rzucenia palenia tytoniu:
– krótszy czas leczenia ran pooperacyjnych,
– zmniejszone ryzyko pooperacyjnych powikłań, takich jak: infekcje dróg oddechowych, przetoki oskrzelowo-płucne czy powikłania sercowo-naczyniowe,
– zwiększenie skuteczności radioterapii i zmniejszenie jej skutków ubocznych w postaci stanów zapalnych błon śluzowych jamy ustnej, przełyku i oskrzeli,
– zmniejszenie ryzyka zapalenia płuc, martwicy kości i tkanek miękkich zmniejszenie ryzyka przerzutów raka i wznowy.
„Wyniki badania opublikowanego w 2017 r. pokazały, że prehabilitacja istotnie obniżyła liczbę powikłań związanych ze zranieniem tkanek, a także przyspieszyła proces gojenia i rehabilitacji.”
Co pokazują badania naukowe
W ostatnich latach powstało wiele prac badawczych potwierdzających korzystny wpływ prehabilitacji na wyniki leczenia operacyjnego w różnych dziedzinach chirurgii. Jednym z często przywoływanych badań w tym obszarze jest praca dotycząca pacjentów przygotowujących się do operacji jelita grubego. Zastosowano u nich tzw. trimodalny program prehabilitacji, obejmujący ćwiczenia aerobowe, trening siłowy i wsparcie żywieniowe. Wyniki pokazały, że grupa objęta prehabilitacją szybciej odzyskiwała sprawność po zabiegu, miała mniej powikłań i krótszy czas hospitalizacji w porównaniu z grupą kontrolną otrzymującą jedynie standardową opiekę. Badacze podkreślili też mniejszy poziom zmęczenia i bólu, co dodatkowo wpłynęło na komfort pacjentów w okresie okołooperacyjnym.
Również pacjenci onkologiczni mogą szczególnie skorzystać z prehabilitacji. W badaniu opublikowanym w 2017 r. przeanalizowano wpływ ćwiczeń, terapii żywieniowej i wsparcia psychologicznego na osoby przygotowujące się do resekcji nowotworu w obrębie jamy brzusznej. Wyniki pokazały, że prehabilitacja istotnie obniżyła liczbę powikłań związanych ze zranieniem tkanek, a także przyspieszyła proces gojenia i rehabilitacji. Autorzy wskazali, że wieloaspektowe podejście pozwoliło pacjentom lepiej przygotować się do fizycznych i emocjonalnych obciążeń związanych z kompleksowym leczeniem onkologicznym.
Czym jest żywność specjalnego przeznaczenia?
Jest to żywność specjalnie przetworzona lub o specjalnym składzie przeznaczona do wyłącznego lub częściowego żywienia chorych z ograniczoną, upośledzoną lub zaburzoną zdolnością przyjmowania, trawienia, wchłaniania, metabolizowania lub wydalania zwykłej żywności, lub niektórych składników odżywczych zawartych w tej żywności, lub jej metabolitach, lub pacjentów z innymi uzasadnionymi medycznie wymaganiami żywieniowymi, w przypadku których dietetyczne odżywianie nie może zostać osiągnięte jedynie przez zmianę normalnej diety.
Preparaty te są sterylne, pakowane fabrycznie, zaopatrzone w etykiety. Zawierają informacje o składzie, sposobie przygotowania i dawkowania. Nadzór medyczny (zlecanie, monitorowanie efektów, powikłań) nad stosowaniem ONS (oral nutrition supplements) mogą prowadzić lekarze, dietetycy, farmaceuci oraz specjalnie wykwalifikowane pielęgniarki.
Zalety ONS:
– skoncentrowanie kalorii i składników odżywczych w małej objętości
– łatwa przyswajalność
– brak składników potencjalnie szkodliwych
– wygoda w użyciu, bo preparaty są gotowe do spożycia
– można je mieszać z produktami naturalnymi, delikatnie podgrzewać, schładzać.
– mogą stanowić dodatek do zwykłej diety lub ją zastąpić.
