Odpowiednie odżywianie ma kluczowe znaczenie dla pacjentów walczących z nowotworem. Poniższe praktyczne rady dotyczące diety mogą pomóc w utrzymaniu zdrowia i poprawie samopoczucia podczas terapii. Zalecenia obejmują częstsze, mniejsze posiłki, unikanie przetworzonych produktów oraz korzystanie z warzyw i owoców jako integralnej części każdego dnia. Zapoznaj się z pełnym zestawem wskazówek, które mogą wspierać twoje zdrowie podczas leczenia nowotworowego.
Tekst został opublikowany w publikacji ONKOPORADNIK – wsparcie pacjentów onkologicznych, ich opiekunów oraz rodzin
Praktyczne rady
– Jedz częściej a mniej. Mniejszy posiłek jest łatwiejszy do strawienia i przyswojenia. Jedz 4-5
razy dziennie lub częściej, jeżeli tego potrzebujesz, w regularnych odstępach czasu (osoby po usunięciu żołądka powinny jeść 6-8 razy dziennie co 2 godz.).
– Wybieraj produkty jak najmniej przetworzone. Im krótszy skład, tym lepiej. Zrezygnuj z dań typu fast-food, gotowych do odgrzania, wędlin i przetworów mięsnych. Jeśli możesz, decyduj się na produkty ekologiczne lub od sprawdzonych producentów.
– Warzywa i owoce jedz codziennie. Najlepiej żeby były elementem każdego posiłku.
– Gotuj na parze, duś i piecz. Tak przygotowane posiłki są łatwostrawne, a jednocześnie bogate w witaminy i minerały.
– Doprawiaj ziołami. Aromatyczne zioła z powodzeniem zastąpią sól, a także wzmocnią smak potrawy. Ma to szczególne znaczenie, kiedy chory ma zaburzenia smaku.
– Postaw na tłuszcze roślinne. Zamiast używać masła, skrop pieczywo oliwą. Olejów wykorzystuj na zimno, np. jako dodatek do sałatek. Sięgaj po nasiona, pestki i orzechy.
– Pamiętaj o wodzie. Powinieneś wypijać codziennie ok. 30-40 ml płynów na każdy kilogram masy ciała.
– Unikaj spożywania cukru oraz słodyczy: ciastek, cukierków, słodzonych napojów. Spróbuj zamienić je na owoce, zbożowe batoniki, koktajle lub domowe desery przygotowywane z naturalnych składników.
– Zrezygnuj z produktów, które ci szkodzą. Jeżeli podczas chemioterapii wystąpią dolegliwości ze strony jelit, odstaw produkty zawierające laktozę, surowe warzywa i owoce, a także owoce pestkowe.
– Nie wykluczaj samodzielnie składników pokarmowych z diety. Jeżeli nie zalecił tego lekarz lub dietetyk, dobrze tolerujesz leczenie i nie ma wskazań, abyś przestał jeść jakiś składnik lub produkt (np. gluten czy węglowodany), nie eliminuj ich na własną rękę. Im bardziej urozmaicona dieta, tym większe prawdopodobieństwo dostarczenia do organizmu wszystkich składników odżywczych.
– Skład posiłków. Większość z nich powinna zawierać produkty zbożowe (pieczywo, kasze, ryż, makaron, płatki zbożowe) oraz białkowe (chude mięso, ryby, jaja, sery twarogowe, jogurty).
– Odpowiednia temperatura. Potrawy i napoje należy jeść przestudzone (nie zimne i nie gorące),
– Przeciwwskazane produkty. Unikaj produktów wędzonych, mocno spieczonych (zwłaszcza mięsa i ryb), grillowanych w sposób tradycyjny (w dymie), wielokrotnie odgrzewanych, peklowanych, marynowanych i mocno solonych.
– Dodatki do żywności. Unikaj żywności z następującymi dodatkami: nitrozwiązkami, azotanami, azotynami, aromatami dymu wędzarniczego, glutaminianem sodu, utwardzonymi tłuszczami palmowymi, syropem glukozowo-fruktozowym.
– Żywność a leki. Osoby przyjmujące chemioterapię, hormonoterapię i inne leki przeciwnowotworowe nie powinny spożywać grejpfrutów i soku grejpfrutowego, ponieważ zawarte w nich związki wchodzą w interakcje z lekami stosowanymi przeciwnowotworowych,
zaburzając ich działanie. Z tych samych powodów przed i po przyjęciu leku należy ograniczyć
inne soki i napary ziołowe,
– Specjalne preparaty odżywcze. Jeśli nie ma możliwości, aby chory zjadł wystarczającą ilość
pożywienia (np. z powodu braku apetytu, nudności, bólu) lub czeka go operacja chirurgiczna, dietę tradycyjną należy w tym czasie uzupełniać specjalnymi preparatami odżywczymi dla osób zagrożonych niedożywieniem (w wyborze odpowiedniego preparatu pomoże lekarz lub dietetyk).
– Radioterapia a produkty żywnościowe. Osoby, u których leczenie nowotworu polega na naświetlaniu okolic jamy brzusznej (rak jelita grubego, prostaty, macicy, jajników), mogą źle tolerować mleko lub przetwory mleczne. Można je częściowo zastąpić napojami i produktami roślinnymi (ryżowymi, migdałowymi, kokosowymi, sojowymi, tofu).
Uwaga na mity!
Raka można zagłodzić
Głodówka nie hamuje rozwoju nowotworu, natomiast może w istotny sposób pogorszyć stan chorego. Niedożywienie u pacjenta prowadzi do tego, że organizm nie ma „paliwa” niezbędnego do życia i walki z chorobą. W konsekwencji może dojść do skrajnego osłabienia, jadłowstrętu, spadku progu odczuwania bólu, niewydolności wielu narządów. Konsekwencją „głodzenia raka” może być odroczenie kolejnych etapów terapii lub nawet dyskwalifikacja z możliwości
leczenia.
Cukier żywi raka
Sformułowanie, że cukier żywi raka, jest pewnym uproszczeniem, a chory na nowotwór interpretuje je bardzo dosłownie. Uważa, że jeśli zje ciastko lub posłodzi herbatę, cały cukier trafi do komórek nowotworowych, które będą rosły jak na drożdżach. Faktycznie komórki nowotworowe potrzebują glukozy, czyli cukru, do wzrostu, ale potrzebują jej również zdrowe
komórki, np. krwinki czerwone. Chory na nowotwór rezygnując ze wszystkich źródeł węglowodanów, czyli cukrów, ryzykuje niedostatecznym pokryciem swojego zapotrzebowania na energię.
W efekcie doprowadzi to do utraty masy ciała i niedożywienia, co z kolei może negatywnie wpływać na stan chorego i przebieg leczenia onkologicznego. Poza tym, jeśli pacjent wykluczy z diety cukry, komórki nowotworowe znajdą alternatywne źródło energii. Można zatem powiedzieć, że wyeliminowanie z diety węglowodanów przyczyni się bardziej do zagłodzenia pacjenta niż raka.
Dietą można się wyleczyć z raka
Nauka nie udowodniła skuteczności żadnej z „cudownych diet na raka”, co więcej ryzyko niedożywienia podczas stosowania takich diet jest bardzo wysokie. Zmiana proporcji składników diety może skutkować pojawieniem się różnych dolegliwości, np. wywołać zaparcia, nasilić bóle brzucha, a także zaburzyć wchłanianie mikroskładników. Niebezpieczeństwo rośnie, gdy zwolennicy takich diet zachęcają chorych do całkowitej rezygnacji z konwencjonalnego leczenia i ograniczenia terapii do stosowania propagowanej przez nich diety. Takie postępowanie może
oznaczać dla chorego utratę szansy na wyleczenie z nowotworu.
Brak apetytu w chorobie nowotworowej to norma
Brak apetytu często postrzegany jest jako naturalny element choroby, niewymagający interwencji z zewnątrz. W rzeczywistości jest to następstwo zmian zachodzących w organizmie dotkniętym chorobą oraz jeden z niepożądanych efektów ubocznych leczenia. Taki stan to wyraźny sygnał, że należy zareagować, by nie doprowadzić do wyniszczenia organizmu. Odpowiednio wcześnie przeprowadzona konsultacja z lekarzem lub dietetykiem, zmiana diety i/lub dodanie żywienia medycznego może pozytywnie wpłynąć na stopień odżywienia, ograniczając tym samym jego niekorzystny wpływ na terapię. Żywienie medyczne powinno być integralną częścią leczenia
onkologicznego.
Zapamiętaj!
Wszelkie wątpliwości w zakresie diety u chorego na nowotwór powinny zostać wyjaśnione podczas konsultacji z dietetykiem mającym doświadczenie we współpracy z chorymi na nowotwory.
Tekst został opublikowany w publikacji ONKOPORADNIK – wsparcie pacjentów onkologicznych, ich opiekunów oraz rodzin
