Polska aktywnie włącza się w rozwój nowoczesnych strategii leczenia nowotworów poprzez udział w projekcie Joint Action Personalised Cancer Medicine, jednej z kluczowych inicjatyw realizowanych w ramach EU4Health na lata 2021–2027. Projekt, zaplanowany na lata 2025–2029, obejmuje współpracę partnerów z 28 krajów europejskich i stanowi istotny element budowania wspólnego systemu wdrażania medycyny spersonalizowanej w onkologii.
Inauguracja przedsięwzięcia odbyła się w styczniu 2026 roku w Bruksela, natomiast krajowe spotkanie inaugurujące udział polskich partnerów przeprowadzono 20 lutego 2026 roku w formule zdalnej. Spotkanie to umożliwiło koordynację działań oraz określenie priorytetów badawczych i organizacyjnych w ramach poszczególnych pakietów roboczych.
Udział polskich ośrodków w projekcie
Polskę reprezentują wiodące instytucje kliniczne i akademickie, w tym Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy, Dolnośląskie Centrum Onkologii, Pulmonologii i Hematologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny oraz Uniwersytet Medyczny w Białymstoku. Współpraca tych podmiotów odzwierciedla rosnące znaczenie integracji nauki i praktyki klinicznej w rozwoju onkologii precyzyjnej.
Zaangażowanie polskich jednostek obejmuje zarówno działania badawcze, jak i wdrożeniowe, ukierunkowane na poprawę jakości diagnostyki i leczenia nowotworów. Szczególną rolę odgrywa rozwój struktur umożliwiających indywidualizację terapii w oparciu o profil molekularny pacjenta.
Rozwój konsyliów molekularnych jako fundament onkologii precyzyjnej
Jednym z kluczowych elementów projektu jest tworzenie i rozwój ponadnarodowego modelu Molecular Tumor Board, stanowiącego platformę współpracy ekspertów z różnych krajów w zakresie analizy złożonych przypadków klinicznych. Konsylia molekularne umożliwiają integrację danych genetycznych, klinicznych i terapeutycznych, co przekłada się na bardziej precyzyjne podejmowanie decyzji terapeutycznych.
Dzięki udziałowi w projekcie Polska ma możliwość aktywnego współtworzenia standardów funkcjonowania takich zespołów oraz wspierania regionów, w których struktury te dopiero się rozwijają. W dłuższej perspektywie może to przyczynić się do zwiększenia dostępności zaawansowanych metod diagnostycznych i terapeutycznych.
Istotnym obszarem zaangażowania polskich partnerów jest również rozwój badań klinicznych w Europie. W ramach jednego z pakietów roboczych zespół kierowany przez Iwonę Ługowską odpowiada za analizę czynników wpływających na atrakcyjność Europy jako miejsca prowadzenia badań klinicznych.
Działania te obejmują identyfikację barier ograniczających dostęp do badań w poszczególnych krajach oraz opracowanie rekomendacji, które mogą przyczynić się do zwiększenia liczby innowacyjnych terapii dostępnych dla pacjentów. W kontekście dynamicznego rozwoju terapii celowanych i immunoterapii, znaczenie takich inicjatyw jest szczególnie istotne.
Projekt zakłada również rozwój działań edukacyjnych ukierunkowanych na upowszechnianie wiedzy z zakresu onkologii spersonalizowanej. Polskie ośrodki aktywnie uczestniczą w inicjatywach mających na celu wdrażanie jednolitych standardów diagnostycznych i terapeutycznych w Europie.
Udział Polski w projekcie JA PCM stanowi ważny krok w kierunku integracji krajowego systemu opieki onkologicznej z europejską przestrzenią badawczą. Współpraca międzynarodowa sprzyja transferowi wiedzy, zwiększa dostęp do nowoczesnych technologii oraz umożliwia wdrażanie najlepszych praktyk klinicznych. Łączne finansowanie przyznane polskim instytucjom, wynoszące 700 tys. euro, pozwala na realizację działań o strategicznym znaczeniu dla rozwoju onkologii precyzyjnej w Polsce.