Zespół Kliniki Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego przeprowadził pierwsze na świecie chimeryczne przeszczepienie wątroby. Podczas operacji lekarze stworzyli jeden funkcjonalny narząd z dwóch fragmentów o różnym pochodzeniu genetycznym: części własnej wątroby pacjentki oraz fragmentu pobranego od zmarłego dawcy. Nowatorski zabieg wykonano u 47-letniej kobiety z zaawansowanym nowotworem wątroby.
Operacja odbyła się 11 maja 2026 roku pod kierownictwem prof. Michała Grąta. Jej przeprowadzenie było konieczne ze względu na rozległość choroby nowotworowej. Klasyczna resekcja nie pozwalała na radykalne usunięcie zmian przy jednoczesnym zachowaniu takiej ilości zdrowego miąższu, która mogłaby zapewnić prawidłową pracę wątroby po zabiegu.
Lekarze zdecydowali się więc połączyć autotransplantację, allotransplantację oraz chirurgię ex situ. Własną wątrobę pacjentki usunięto z organizmu, a następnie poza jej ciałem wycięto część zajętą przez nowotwór. Pozostawiony zdrowy fragment był jednak zbyt mały, aby bezpiecznie podtrzymać funkcję narządu bezpośrednio po operacji. Z tego powodu został połączony z odpowiednio przygotowanym fragmentem wątroby pochodzącym od zmarłego dawcy.
W ten sposób powstał chimeryczny graft wątrobowy, czyli jeden narząd zbudowany z dwóch części o odmiennym pochodzeniu genetycznym. Po jego wszczepieniu fragment dawcy czasowo wspomagał organizm pacjentki, dając jej własnej części wątroby możliwość regeneracji i zwiększenia objętości.
Dlaczego standardowa operacja nie była możliwa?
W przypadku rozległych nowotworów wątroby jednym z najważniejszych warunków bezpiecznego leczenia chirurgicznego jest pozostawienie odpowiednio dużej części zdrowego i prawidłowo funkcjonującego narządu. Wątroba ma zdolność regeneracji, jednak bezpośrednio po operacji pozostały miąższ musi być wystarczający, aby podtrzymać podstawowe funkcje organizmu.
U 47-letniej pacjentki zakres zmian nowotworowych był na tyle duży, że klasyczna resekcja wiązałaby się z pozostawieniem zbyt małej ilości zdrowej wątroby. Z kolei brak radykalnego usunięcia zmian oznaczałby pozostawienie tkanki nowotworowej. Zespół WUM zastosował więc rozwiązanie, które pozwoliło połączyć skuteczne leczenie chirurgiczne z czasowym zabezpieczeniem funkcji narządu.
Wątroba pacjentki została całkowicie usunięta z organizmu. W warunkach chirurgii ex situ, określanej również jako chirurgia pozaustrojowa lub operacja „na bocznym stoliku”, lekarze usunęli większość narządu zajętą przez nowotwór. Pozostałą zdrową część przygotowano do ponownego wszczepienia.
Ponieważ fragment własnej wątroby był zbyt mały, aby bezpiecznie funkcjonować samodzielnie, połączono go na zimnym stoliku z fragmentem wątroby pobranym od zmarłego dawcy. Tak przygotowany chimeryczny graft wszczepiono następnie pacjentce.
Fragment od dawcy jako czasowe biologiczne wsparcie
Część wątroby pochodząca od zmarłego dawcy nie miała pozostać w organizmie pacjentki na stałe. Jej zadaniem było czasowe wspomaganie pracy narządu w okresie, kiedy własna część wątroby chorej była jeszcze zbyt mała.
Wątroba ma szczególną zdolność do regeneracji i zwiększania objętości pozostałego miąższu. Dzięki temu po usunięciu części narządu zdrowy fragment może stopniowo przejąć jego funkcje. W przypadku pacjentki leczonej na WUM proces ten przebiegał bardzo dobrze.
Już 18 maja 2026 roku, zaledwie siedem dni po pierwszej operacji, możliwe było przeprowadzenie drugiego zabiegu. Podczas niego lekarze usunęli fragment graftu pochodzący od zmarłego dawcy. W organizmie pacjentki pozostała wyłącznie jej własna, odpowiednio przerośnięta i prawidłowo funkcjonująca wątroba.
Według informacji przekazanych przez Warszawski Uniwersytet Medyczny pacjentka pozostaje w dobrym stanie.
Jeden narząd z dwóch fragmentów wątroby
Istotą przeprowadzonej operacji było stworzenie poza organizmem pacjentki jednego funkcjonalnego narządu z dwóch fragmentów wątroby. Pierwszy należał do chorej i został oczyszczony z części zajętej przez nowotwór. Drugi pochodził od zmarłego dawcy i pełnił funkcję czasowego biologicznego wspomagania.
– Istotą tej operacji było stworzenie na zimnym stoliku jednego funkcjonalnego narządu złożonego z dwóch fragmentów wątroby o odmiennym pochodzeniu genetycznym. Fragment od zmarłego dawcy zapewniał chorej bezpieczną funkcję narządu w okresie, gdy własna część wątroby była jeszcze zbyt mała. Po uzyskaniu odpowiedniego przerostu mogliśmy usunąć część allogeniczną, pozostawiając pacjentkę z jej własną, prawidłowo funkcjonującą wątrobą. W praktyce oznacza to stworzenie nowej koncepcji leczenia wybranych chorych z zaawansowanymi nowotworami wątroby, u których dotychczas nie było możliwości radykalnego leczenia – mówi prof. Michał Grąt.
Chimeryczne przeszczepienie wątroby łączy kilka najbardziej zaawansowanych obszarów współczesnej chirurgii. Autotransplantacja oznacza ponowne wszczepienie pacjentowi jego własnego narządu lub jego fragmentu, natomiast allotransplantacja polega na przeszczepieniu narządu pochodzącego od innej osoby. W tym przypadku wykorzystano również techniki chirurgii ex situ oraz zaawansowane rekonstrukcje naczyniowe.
Nowa strategia leczenia wybranych nowotworów wątroby
Przeprowadzony zabieg może otwierać nowy kierunek rozwoju chirurgii wątroby i transplantologii. Nie oznacza to jednak, że chimeryczne przeszczepienie stanie się standardową metodą leczenia wszystkich osób z nowotworami tego narządu.
Operacja została przeprowadzona w wyjątkowej sytuacji klinicznej, w której standardowa resekcja nie pozwalała jednocześnie na radykalne usunięcie nowotworu i zachowanie wystarczającej ilości sprawnego miąższu. Nowa metoda może więc stanowić możliwość leczenia dla odpowiednio wybranej grupy pacjentów, u których zastosowanie klasycznych technik chirurgicznych nie jest możliwe.
Zabieg wymaga nie tylko bardzo dokładnej kwalifikacji pacjenta, lecz także zespołu posiadającego doświadczenie w transplantologii, chirurgii onkologicznej, resekcjach pozaustrojowych, rekonstrukcjach naczyniowych oraz przeszczepianiu fragmentów narządów.
Istotnym elementem tej koncepcji jest czasowy charakter wykorzystania fragmentu wątroby dawcy. Część allogeniczna zabezpiecza funkcję narządu podczas regeneracji własnej wątroby pacjenta. Po osiągnięciu przez nią odpowiedniej objętości i wydolności fragment dawcy może zostać usunięty.
Zespół odpowiedzialny za przełomową operację
Koncepcję operacji opracował prof. Michał Grąt, który był również operatorem podczas jej kluczowych etapów: usunięcia wątroby, resekcji pozaustrojowej, wytworzenia chimerycznego graftu oraz jego wszczepienia.
W brzusznym etapie operacji asystowali dr hab. Wacław Hołówko i lek. Maryla Turkot. Podczas resekcji pozaustrojowej oraz przygotowywania chimerycznego graftu prof. Michałowi Grątowi asystowali dr hab. Wacław Hołówko i lek. Agata Konieczka.
Podział wątroby pobranej od zmarłego dawcy oraz przygotowanie fragmentu wykorzystanego do stworzenia chimerycznego graftu przeprowadzili dr Konrad Kobryń i lek. Paweł Rykowski. Za znieczulenie pacjentki odpowiadał lek. Dawid Tomasik.
W skład zespołu operacyjnego wchodziły również pielęgniarki operacyjne Ewelina Kamińska i Małgorzata Ponichtera oraz pielęgniarki anestezjologiczne Agata Małek i Joanna Podsiadła.
Kolejny etap rozwoju transplantologii na WUM
Pierwsze na świecie chimeryczne przeszczepienie wątroby jest kolejnym osiągnięciem Kliniki Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby WUM. W ostatnich latach jej zespół jako pierwszy w Polsce wykonał autotransplantację wątroby oraz wspomagające przeszczepienie tego narządu.
Klinika rozwinęła również jedyny w Polsce program przeszczepiania fragmentów wątroby od żywych dawców osobom dorosłym. Doświadczenia zdobyte podczas tych procedur zostały wykorzystane przy opracowaniu nowej koncepcji leczenia pacjentki z zaawansowanym nowotworem.
Chimeryczne przeszczepienie wątroby pokazuje, w jaki sposób połączenie chirurgii onkologicznej i transplantologii może umożliwić leczenie pacjentów, u których dotychczas nie można było przeprowadzić radykalnej operacji. Dalsze wykorzystanie tej metody będzie jednak wymagało indywidualnej kwalifikacji, odpowiedniego zaplecza transplantacyjnego oraz oceny wyników leczenia kolejnych pacjentów.
Co to oznacza dla pacjenta?
Przeprowadzenie pierwszego chimerycznego przeszczepienia wątroby nie oznacza, że metoda ta jest obecnie powszechnie dostępna ani że może zostać zastosowana u każdego pacjenta z nowotworem wątroby. Jest to skomplikowana procedura przeznaczona dla szczególnie wybranych przypadków, w których standardowa resekcja nie pozwala na bezpieczne i radykalne usunięcie choroby.
Dla części pacjentów z rozległymi nowotworami wątroby nowa koncepcja może w przyszłości poszerzyć możliwości leczenia chirurgicznego. O zastosowaniu takiej procedury może zdecydować wyłącznie wielodyscyplinarny zespół specjalistów po analizie lokalizacji i rozległości zmian, stanu wątroby, ogólnego stanu chorego oraz możliwości technicznych wykonania operacji.
Pacjent z rozpoznanym nowotworem wątroby powinien omówić dostępne metody leczenia z zespołem zajmującym się chirurgią wątroby i onkologią. Nie każdy przypadek wymagający rozległej resekcji kwalifikuje się do autotransplantacji, transplantacji lub procedury chimerycznej.
Pierwsza w Polsce operacja guza wątroby metodą autotransplantacji
Co to jest chimeryczne przeszczepienie wątroby?
Jest to procedura, podczas której jeden funkcjonalny graft wątrobowy zostaje utworzony z fragmentów mających różne pochodzenie genetyczne. W operacji przeprowadzonej na WUM połączono zdrową część własnej wątroby pacjentki z fragmentem wątroby pobranym od zmarłego dawcy.
Dlaczego wykorzystano fragment wątroby dawcy?
Własny fragment wątroby pacjentki, który pozostał po usunięciu nowotworu, był zbyt mały, aby bezpiecznie funkcjonować samodzielnie. Część pochodząca od dawcy czasowo wspomagała pracę narządu, umożliwiając regenerację i przerost własnej wątroby chorej.
Czy fragment wątroby dawcy pozostał w organizmie pacjentki?
Nie. Został usunięty podczas drugiego zabiegu przeprowadzonego 18 maja 2026 roku, tydzień po pierwszej operacji. W organizmie pacjentki pozostała jej własna, odpowiednio przerośnięta i prawidłowo funkcjonująca wątroba.
Czym różni się autotransplantacja od allotransplantacji?
Autotransplantacja polega na ponownym wszczepieniu pacjentowi jego własnego narządu lub jego fragmentu. Allotransplantacja oznacza przeszczepienie narządu lub tkanki pochodzącej od innej osoby. Chimeryczne przeszczepienie przeprowadzone na WUM połączyło elementy obu tych metod.
Co oznacza chirurgia ex situ?
Chirurgia ex situ polega na czasowym usunięciu narządu z organizmu i przeprowadzeniu operacji poza ciałem pacjenta. W tym przypadku lekarze usunęli wątrobę pacjentki, wycięli część zajętą przez nowotwór na zimnym stoliku, a następnie przygotowali zdrowy fragment do ponownego wszczepienia.
Czy chimeryczne przeszczepienie wątroby może być stosowane u każdego chorego?
Nie. Jest to bardzo zaawansowana procedura, która może być rozważana wyłącznie u odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów. W materiale WUM wskazano, że może ona tworzyć nową możliwość leczenia wybranych chorych z zaawansowanymi nowotworami wątroby, u których wcześniej nie było możliwości radykalnego leczenia.
W jakim stanie jest pacjentka po operacji?
Według informacji przekazanych przez Warszawski Uniwersytet Medyczny pacjentka pozostaje w dobrym stanie, a jej własna wątroba jest odpowiednio przerośnięta i prawidłowo funkcjonuje.
Źródło: Artykuł przygotowano na podstawie informacji Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego dotyczącej pierwszego na świecie chimerycznego przeszczepienia wątroby, opublikowanej 16 lipca 2026 roku. Wykorzystano dane dotyczące operacji przeprowadzonej 11 maja 2026 roku przez zespół Kliniki Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby WUM pod kierownictwem prof. Michała Grąta.
WUM pozyskał prawie 41 mln zł na innowacyjne badania biomedyczne
WUM otwiera nowoczesny oddział kardiologii inwazyjnej i badań klinicznych
Uniwersyteckie Centrum Kliniczne WUM świętuje jubileusz – od historii do innowacji
• Artykuł zaktualizowano:
