Zespół chirurgów z Kliniki Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby UCK WUM przeprowadził pierwszą w Polsce udaną operację usunięcia olbrzymiego nowotworu wątroby z wykorzystaniem technik transplantacyjnych – autotransplantację wątroby z resekcją ex situ. To przełomowe osiągnięcie otwiera nowe możliwości leczenia pacjentów z zaawansowanymi guzami wątroby, dotąd uznawanymi za nieoperacyjne lub niekwalifikujące się do klasycznego przeszczepienia.
Nowotwór, który nie dawał objawów
U pani Małgorzaty guz rozwijał się przez długi czas bezobjawowo. Gdy trafiła do kliniki, zmiana była już tak duża i zlokalizowana w tak newralgicznym miejscu narządu, że jej klasyczne usunięcie nie było możliwe. Do niedawna w podobnej sytuacji pacjentom proponowano wyłącznie leczenie paliatywne.
Przełomową decyzję podjął Michał Grąt, kierownik Kliniki Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, który zaproponował rozwiązanie dotąd niestosowane w Polsce – autotransplantację wątroby z resekcją ex situ. Operacja obarczona była 30-procentowym ryzykiem niepowodzenia. Mimo to pacjentka zdecydowała się na zabieg.
19 lutego w Warszawskim Uniwersytecie Medycznym odbyła się konferencja prasowa poświęcona temu wydarzeniu. Wzięła w niej udział również operowana pacjentka.
Na czym polegał zabieg autotransplantacji wątroby z resekcją ex situ
Podczas konferencji prof. Michał Grąt szczegółowo wyjaśnił przebieg operacji:
– Jeśli nie jesteśmy w stanie usunąć guza w miejscu, w którym się znajduje, to jeszcze nie znaczy, że nie można go usunąć w ogóle – mówił podczas konferencji prof. Michał Grąt. – Najpierw pobraliśmy wątrobę. Następnie należało ją schłodzić. Przez 4 godziny i 57 minut narząd znajdował się poza organizmem pacjentki. W tym czasie usunęliśmy guz, a następnie przeprowadziliśmy rekonstrukcję wszystkich ważnych naczyń. Ich przecięcie i odtworzenie byłoby niemożliwe w jamie brzusznej. W ostatnim etapie wszczepiliśmy wątrobę. Można zatem powiedzieć, że pani Małgorzata była nie tylko chorą, ale również dawcą i biorcą przeszczepienia wątroby – podsumował profesor.
Operację przeprowadził prof. Michał Grąt, a asystowali: dr hab. Wacław Hołówko, lek. Paweł Rykowski oraz lek. Piotr Cyran. Kluczowy etap resekcji ex situ – czyli „na bocznym stoliku” w warunkach kontrolowanej hipotermii – wykonał prof. Michał Grąt w asyście dra Konrada Kobrynia.
Minął ponad tydzień od operacji. Pani Małgorzata jest w bardzo dobrej kondycji, bez powikłań, a jej rekonwalescencja przebiega prawidłowo. Na pytania dziennikarzy, jak się czuje, odpowiadała krótko: dobrze. Chciałaby już wrócić do domu i zająć się dziećmi, za którymi bardzo tęskni. Najmłodsze ma zaledwie dwa lata.
Innowacje na bazie doświadczenia
Prof. Michał Grąt podkreślał, że jeszcze kilka lat temu wykonanie tak złożonego zabiegu nie byłoby możliwe:
– Jeszcze niedawno nie marzylibyśmy nawet o wykonaniu tak trudnego zabiegu, ze względu na stopień jego skomplikowania – zarówno z punktu widzenia organizacyjnego, technicznego jak i medycznego – mówił prof. Michał Grąt. – Co zatem zadecydowało, że byliśmy w stanie przeprowadzić tę operację? Nasze doświadczenie. Jesteśmy jednym z największych ośrodków przeszczepiania wątroby na świecie i najprawdopodobniej największym na świecie ośrodkiem przeszczepiania wątroby od zmarłego dawcy. Mamy też rozwiniętą na bardzo wysokim poziomie chirurgię wątroby i dróg żółciowych, w tym chirurgię onkologiczną. Dzięki temu mogliśmy wykonać zabieg z pogranicza dwóch dziedzin: transplantologii i chirurgii onkologicznej.
O znaczeniu ciągłości doświadczenia mówił również rektor WUM, Rafał Krenke, przypominając historyczne dokonania uczelni:
– Oznacza to, że obecnie w naszej instytucji pracuje trzecie i czwarte pokolenie chirurgów-transplantologów, którzy czerpią z doświadczeń i wiedzy swoich poprzedników i mentorów – mówił rektor. – Co prawda nie liczby są najważniejsze, jednak warto zauważyć, że w 2025 r. w szpitalach WUM dokonano 713 przeszczepień narządów litych. W transplantologię zaangażowane są nasze cztery duże kliniki chirurgiczne oraz co najmniej 5 jednostek transplantologicznych niezabiegowych. Tworzymy ogromny hub wspierający się wzajemnie, który rozwija transplantologię.
Sukces zespołu i systemu
Podczas konferencji głos zabrała także Magdalena Kramska, zastępca dyrektora Departamentu Lecznictwa w Ministerstwie Zdrowia, która podkreśliła, że sukces operacji jest nie tylko osiągnięciem prof. Michała Grąta i jego zespołu, ale również efektem sprawnie funkcjonującego zaplecza organizacyjnego Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego WUM.
Dla pacjentki to jednak przede wszystkim szansa na nowe życie – powrót do domu, do codzienności i do rodziny.
W wydarzeniu uczestniczyli m.in. prof. Rafał Krenke, rektor WUM; Marzena Kowalczyk, dyrektor UCK WUM; Magdalena Kramska z Ministerstwa Zdrowia oraz pacjentka Małgorzata Bok, która po raz pierwszy publicznie opowiedziała o swojej drodze przez diagnozę i leczenie.
Przeprowadzona operacja pokazuje, że granice chirurgii onkologicznej i transplantacyjnej przesuwają się coraz dalej. Autotransplantacja wątroby z resekcją ex situ może stać się realną alternatywą terapeutyczną dla wybranych pacjentów z zaawansowanymi guzami wątroby – tam, gdzie dotąd medycyna nie miała do zaoferowania leczenia radykalnego.
Profilaktyka długo czekała na swój moment. Czy właśnie nadszedł?