W Szpitalu Kopernika w Łodzi wykonano pierwszą w Polsce operację usunięcia glejaka wielopostaciowego z wykorzystaniem obrazowania PET z zastosowaniem 18-fluorotyrozyny (18F-FET). Zabieg został przeprowadzony w ramach projektu badawczego TYR-GLIO finansowanego przez Agencję Badań Medycznych i stanowi element oceny nowego sposobu planowania leczenia jednego z najbardziej agresywnych nowotworów ośrodkowego układu nerwowego.
Nowa metoda nie zmienia samej techniki operacyjnej, lecz dostarcza neurochirurgom dodatkowych informacji o biologicznej aktywności guza jeszcze przed zabiegiem. Dzięki połączeniu obrazów uzyskanych w badaniu PET i rezonansie magnetycznym możliwe jest dokładniejsze określenie zasięgu aktywnej tkanki nowotworowej, co może mieć znaczenie zarówno podczas operacji, jak i przy planowaniu kolejnych etapów terapii.
Glejak pozostaje jednym z największych wyzwań współczesnej neuroonkologii
Glejak wielopostaciowy należy do nowotworów o najbardziej agresywnym przebiegu. Mimo postępów w neurochirurgii, radioterapii i leczeniu systemowym choroba bardzo często ulega nawrotowi. Jednym z najważniejszych elementów terapii pozostaje możliwie najdokładniejsze usunięcie guza przy jednoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa pacjenta oraz funkcji neurologicznych.
Klasyczne planowanie zabiegu opiera się przede wszystkim na obrazach rezonansu magnetycznego z kontrastem. Badanie pozwala ocenić rozległość zmian anatomicznych, jednak nie zawsze odzwierciedla rzeczywisty zasięg komórek nowotworowych. W przypadku glejaków naciek choroby często wykracza poza granice widoczne w rezonansie, a część aktywnych komórek pozostaje niewidoczna w standardowej diagnostyce obrazowej.
To właśnie ta różnica pomiędzy obrazem anatomicznym a rzeczywistą aktywnością biologiczną nowotworu jest jednym z powodów poszukiwania nowych metod wspomagających planowanie leczenia.
W łódzkim projekcie wykorzystano badanie PET z zastosowaniem radioznacznika 18F-FET. W przeciwieństwie do rezonansu magnetycznego technika ta nie pokazuje jedynie zmian strukturalnych, lecz obrazuje metabolizm komórek nowotworowych. Dzięki temu lekarze mogą zidentyfikować obszary największej aktywności guza, również wtedy, gdy nie są one wyraźnie widoczne w badaniach anatomicznych.
Uzyskane obrazy są następnie łączone z rezonansem magnetycznym, tworząc bardziej kompletną mapę nowotworu. Takie podejście może ułatwić określenie optymalnego zakresu resekcji oraz pomóc w dalszym planowaniu radioterapii.
Metoda ta znajduje zastosowanie jedynie w nielicznych ośrodkach na świecie. Przeprowadzenie pierwszej w Polsce operacji z wykorzystaniem tej technologii oznacza włączenie krajowego ośrodka do grona placówek rozwijających nowoczesne strategie leczenia glejaków w ramach badań klinicznych.
Projekt obejmuje cały proces leczenia
Pierwszy pacjent poddany operacji z wykorzystaniem nowej metody przeszedł zabieg pomyślnie i kontynuuje leczenie w Szpitalu Kopernika. Kolejnym etapem będzie radioterapia, której plan również zostanie opracowany z wykorzystaniem połączonych obrazów PET i rezonansu magnetycznego.
Takie postępowanie wpisuje się w założenia projektu TYR-GLIO. Badacze chcą ocenić, czy wykorzystanie informacji o aktywności metabolicznej glejaka na wszystkich etapach terapii — od kwalifikacji do operacji, przez planowanie zabiegu, aż po przygotowanie radioterapii — może poprawić precyzję leczenia.
Badanie prowadzone jest dzięki finansowaniu Agencji Badań Medycznych, a obecnie trwa rekrutacja kolejnych pacjentów ze świeżo rozpoznanym glejakiem wielopostaciowym.
Neurochirurgia wspierana zaawansowanymi technologiami
Oddział Neurochirurgii i Nowotworów Układu Nerwowego Szpitala Kopernika od wielu lat rozwija techniki zwiększające bezpieczeństwo operacji guzów mózgu. W codziennej praktyce wykorzystywane są m.in. neuronawigacja, śródoperacyjne badanie ultrasonograficzne, monitorowanie funkcji neurologicznych oraz operacje wykonywane w wybudzeniu pacjenta, pozwalające kontrolować zachowanie najważniejszych funkcji mózgu podczas zabiegu.
Włączenie obrazowania PET z 18F-FET stanowi kolejny element rozbudowy zaplecza diagnostycznego wspierającego leczenie neuroonkologiczne. Dzięki temu pacjent może przejść kolejne etapy diagnostyki, leczenia operacyjnego, radioterapii i opieki onkologicznej w jednym ośrodku.
Rozwój nowych metod leczenia możliwy jest również dzięki znaczącym inwestycjom w infrastrukturę i wyposażenie szpitala. W ostatnich latach placówka pozyskała łącznie 356 mln zł z różnych źródeł finansowania, w tym z Krajowego Planu Odbudowy, funduszy europejskich, budżetu Województwa Łódzkiego, Ministerstwa Zdrowia, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz Agencji Badań Medycznych.
Środki przeznaczane są na zakup nowoczesnej aparatury, rozwój nowych technologii medycznych, modernizację oddziałów oraz tworzenie wyspecjalizowanych centrów kompetencji. W 2026 roku z budżetu województwa do szpitala ma trafić kolejne blisko 37 mln zł, które zostaną przeznaczone między innymi na rozwój infrastruktury onkologicznej.
Zobacz: Glejaki – ciche i groźne nowotwory mózgu. Prof. Radosław Rola o wyzwaniach leczenia
• Artykuł zaktualizowano:
