Utrata włosów jest jednym z najbardziej widocznych następstw części terapii przeciwnowotworowych. Nie występuje po każdym schemacie leczenia i nie zawsze oznacza całkowite wyłysienie, jednak dla wielu pacjentów staje się trudnym doświadczeniem związanym ze zmianą wyglądu, pytaniami otoczenia i poczuciem utraty prywatności. Osoba, która traci włosy w przebiegu leczenia choroby nowotworowej, może otrzymać dofinansowanie Narodowego Funduszu Zdrowia do zakupu peruki.
Peruka jest traktowana jako wyrób medyczny wydawany na zlecenie. Refundacja obejmuje zarówno modele z włókien syntetycznych, jak i z włosów naturalnych. Nie oznacza to jednak, że Fundusz pokryje pełną cenę każdego wybranego produktu. Finansowanie odbywa się do określonego limitu, a pacjent dopłaca udział własny oraz ewentualną różnicę między ceną peruki a limitem.
Zgodnie z obowiązującym wykazem limit finansowania peruki wynosi 350 zł. Dzieci do ukończenia 18. roku życia nie ponoszą udziału własnego w limicie, natomiast w przypadku osób dorosłych udział własny wynosi 10 proc., czyli 35 zł. Jeżeli wybrana przez dorosłego pacjenta peruka kosztuje dokładnie 350 zł, jego dopłata wyniesie zatem 35 zł. Jeśli produkt kosztuje więcej, trzeba zapłacić również całą różnicę ponad limit. Zlecenie może być wystawione raz na rok.
Kto może otrzymać refundowaną perukę?
Refundacja przysługuje między innymi osobom, które utraciły włosy w przebiegu leczenia choroby nowotworowej. Wykaz obejmuje także pacjentów z trwałym uszkodzeniem owłosionej skóry głowy wskutek urazu lub oparzenia oraz z chorobami powodującymi trwałą utratę włosów. Refundacja nie obejmuje łysienia androgenowego.
Pacjent nie musi czekać, aż dojdzie do całkowitej utraty włosów. Jeżeli lekarz przewiduje, że zastosowane leczenie może spowodować wyłysienie, warto poruszyć temat zlecenia jeszcze przed rozpoczęciem terapii albo podczas pierwszych cykli. Pozwala to spokojniej dobrać model, kolor i rozmiar peruki, zanim skóra głowy stanie się wrażliwa lub dojdzie do intensywnego wypadania włosów.
Sama diagnoza nowotworu nie wystarcza, jeżeli stosowane leczenie nie powoduje utraty włosów. Osoba wystawiająca zlecenie potwierdza wskazanie medyczne wynikające z prowadzonego leczenia lub stanu pacjenta.
Refundacja nie jest również ograniczona wyłącznie do kobiet. Z peruki na NFZ mogą korzystać kobiety, mężczyźni i dzieci spełniający wskazania.
Kto wystawia zlecenie na perukę?
Zlecenie może wystawić osoba posiadająca uprawnienia określone w wykazie wyrobów medycznych. W przypadku peruki są to między innymi lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, lekarz rodzinny, onkolog kliniczny, hematolog, radioterapeuta, pediatra oraz lekarze zajmujący się określonymi chorobami i leczeniem prowadzącym do utraty włosów. Uprawnienie mają także wskazane w przepisach pielęgniarki i położne oraz niektórzy fizjoterapeuci. W praktyce zlecenie często wystawia onkolog prowadzący chemioterapię albo lekarz rodzinny na podstawie dokumentacji z ośrodka onkologicznego. Pacjent nie musi jednak odbywać dodatkowej wizyty u lekarza POZ, jeśli zlecenie może wystawić specjalista prowadzący leczenie.
Przed zakończeniem wizyty warto sprawdzić, czy dokument został prawidłowo zarejestrowany w systemie oraz czy pacjent otrzymał kod dostępu lub wydruk informacyjny. Od października 2023 roku zlecenia na wyroby medyczne są wystawiane elektronicznie. Do realizacji wystarczą numer PESEL i kod dostępu albo wydruk otrzymany od osoby wystawiającej dokument.
Ile dokładnie zapłaci pacjent?
Dla osoby dorosłej Fundusz finansuje 90 proc. limitu wynoszącego 350 zł. Oznacza to, że maksymalny udział NFZ wynosi 315 zł, a minimalny udział pacjenta w ramach limitu – 35 zł.
Jeżeli peruka kosztuje 350 zł, dorosły pacjent płaci 35 zł. Jeśli kosztuje 600 zł, dopłata wyniesie 35 zł udziału własnego oraz 250 zł różnicy ponad limit, czyli łącznie 285 zł.
Dziecko do ukończenia 18. roku życia nie ponosi udziału własnego w limicie. Jeżeli wybrana peruka kosztuje 350 zł lub mniej, może zostać wydana bezpłatnie. Jeżeli kosztuje 600 zł, rodzic lub opiekun pokrywa 250 zł przekraczające limit.
Refundacja nie jest zwrotem pieniędzy po zakupie. Pacjent powinien zrealizować e-zlecenie bezpośrednio w punkcie mającym umowę z NFZ. Kupienie peruki wcześniej za pełną cenę, a następnie przedstawienie rachunku Funduszowi zazwyczaj nie prowadzi do odzyskania kosztów. Zasady wyrobów medycznych zakładają realizację zlecenia w placówce współpracującej z NFZ, a pacjent może wybrać produkt droższy od limitu i zapłacić różnicę.
Gdzie zrealizować e-zlecenie?
Zlecenie można zrealizować w sklepie medycznym, salonie peruk albo innym punkcie mającym umowę z NFZ na wydawanie tego rodzaju wyrobów. Nie każdy salon sprzedający peruki realizuje refundację, dlatego należy zapytać o to jeszcze przed wizytą.
Pacjent może wybrać placówkę na terenie całego kraju. Nie musi korzystać z punktu znajdującego się przy szpitalu ani w miejscu zamieszkania. Warto jednak upewnić się, że wybrany salon ma kilka modeli mieszczących się w limicie oraz zapewnia możliwość spokojnego przymierzenia peruki.
E-zlecenie nie wymaga potwierdzania w oddziale NFZ. Realizator sprawdza je w systemie po podaniu numeru PESEL i kodu dostępu. Informacje o wystawionych i zrealizowanych zleceniach można również znaleźć na Internetowym Koncie Pacjenta.
Przed zatwierdzeniem realizacji należy sprawdzić cenę produktu, wysokość refundacji i ostateczną dopłatę. Punkt powinien jasno poinformować, ile wynosi udział własny oraz jaka część ceny przekracza limit.
Peruka syntetyczna czy naturalna?
Refundacja może zostać wykorzystana zarówno na perukę syntetyczną, jak i naturalną. Wybór zależy od potrzeb pacjenta, oczekiwanego czasu noszenia, możliwości pielęgnacji i dostępnego budżetu. Narodowy Portal Onkologiczny potwierdza, że finansowanie nie jest ograniczone do jednego rodzaju materiału.
Peruki syntetyczne są zazwyczaj lżejsze, tańsze i łatwiejsze w codziennej pielęgnacji. Po umyciu zwykle wracają do nadanego przez producenta kształtu, ale mają bardziej ograniczone możliwości zmiany fryzury i nie każdy model można stylizować za pomocą wysokiej temperatury.
Peruki naturalne dają większą możliwość strzyżenia i układania, jednak zazwyczaj kosztują znacznie więcej niż obowiązujący limit. Wymagają też regularnej pielęgnacji podobnej do pielęgnacji naturalnych włosów. Refundacja nie zmienia się wraz z ceną – zakup drogiego modelu nie zwiększa kwoty finansowanej przez NFZ.
Najważniejsze jest dopasowanie rozmiaru. Zbyt ciasna peruka może powodować ucisk i podrażnienie, a zbyt luźna przesuwać się podczas ruchu. Skóra głowy w trakcie leczenia może być bardziej wrażliwa, dlatego warto zwrócić uwagę na miękkość wewnętrznej konstrukcji i sposób regulacji obwodu.
Kiedy najlepiej wybrać perukę?
Wiele osób wybiera perukę przed rozpoczęciem wypadania włosów. Ułatwia to dobranie koloru i fryzury zbliżonej do dotychczasowego wyglądu. Można wtedy także zrobić zdjęcia fryzury z kilku stron lub zabrać do salonu osobę, której ocena będzie pomocna.
Nie ma jednak obowiązku wybierania modelu przypominającego naturalne włosy. Pacjent może zdecydować się na inną długość, kolor albo fryzurę. Peruka jest pomocą, a nie elementem obowiązkowym leczenia. Część osób wybiera chusty, turbany lub pozostawienie głowy bez nakrycia.
Włosy mogą zacząć wypadać stopniowo albo w krótkim czasie, zależnie od zastosowanych leków. Nie należy zakładać, że każda chemioterapia spowoduje całkowite wyłysienie. Onkolog lub pielęgniarka mogą powiedzieć, jak często utrata włosów występuje przy konkretnym schemacie.
Jeżeli skóra głowy jest podrażniona, pokryta ranami lub zmianami skórnymi, dobór peruki warto poprzedzić konsultacją. Niewłaściwa podszewka, ucisk i przegrzewanie mogą nasilać dolegliwości.
Czy można zrealizować zlecenie po zakończeniu chemioterapii?
Tak, jeżeli zlecenie jest nadal aktywne i spełnione zostały wskazania. Nie ma wymogu, aby zakup odbył się dokładnie w dniu podania leczenia.
Nie warto jednak odkładać realizacji bez sprawdzenia dokumentu. Częstotliwość refundacji wynosi raz na rok, a system ocenia możliwość kolejnego zaopatrzenia zgodnie z datami zlecenia i realizacji.
Jeżeli pacjent otrzymał zlecenie, ale nie może znaleźć punktu realizującego refundację, powinien skontaktować się z oddziałem NFZ lub Telefoniczną Informacją Pacjenta. Bezpłatna infolinia działa pod numerem 800 190 590.
Czy NFZ refunduje chustę lub turban zamiast peruki?
Zlecenie dotyczy peruki wskazanej w wykazie wyrobów medycznych. Standardowa chusta, czapka lub turban nie są automatycznie zamiennikiem, który można kupić z tego samego zlecenia. Punkt realizacji nie powinien rozliczać jako peruki produktu, który nią nie jest. Pacjent może oczywiście kupić chustę lub turban we własnym zakresie, ale koszt takiego zakupu nie jest pokrywany z refundacji przewidzianej dla peruki. Niektóre fundacje i organizacje pacjentów prowadzą dodatkowe programy pomocy, przekazują nakrycia głowy albo dofinansowują zakup droższego modelu. Są to jednak odrębne formy wsparcia, niezależne od zlecenia NFZ.
Czy perukę można zwrócić lub wymienić?
Zasady zwrotu zależą od sposobu zakupu oraz regulaminu sprzedawcy. Peruka jest produktem mającym bezpośredni kontakt z ciałem, dlatego możliwość zwrotu po przymierzeniu lub użytkowaniu może być ograniczona ze względów higienicznych. Przed zatwierdzeniem zakupu warto dokładnie sprawdzić dopasowanie, wygodę, długość, kolor i sposób regulacji. Należy również zapytać, czy produkt można wymienić, jakie warunki gwarancji zapewnia sprzedawca i jak prawidłowo go pielęgnować. Jeżeli e-zlecenie zostało już rozliczone, zwykła zamiana produktu w innym punkcie może być niemożliwa. Dlatego decyzji nie należy podejmować pod presją czasu ani wyłącznie na podstawie zdjęcia w katalogu.
Co to oznacza dla pacjenta?
Pacjent, który traci włosy w przebiegu leczenia nowotworu, może otrzymać e-zlecenie na perukę refundowaną przez NFZ.
Aktualny limit finansowania wynosi 350 zł raz na rok. Osoba dorosła pokrywa 10 proc. limitu, czyli co najmniej 35 zł. Dzieci do ukończenia 18. roku życia nie ponoszą udziału własnego w limicie.
Jeżeli peruka kosztuje więcej niż 350 zł, pacjent płaci także całą różnicę między jej ceną a limitem.
Zlecenie może wystawić między innymi onkolog, hematolog, radioterapeuta, lekarz POZ lub lekarz rodzinny, a także inne osoby uprawnione wymienione w przepisach.
Dokument realizuje się w salonie lub sklepie mającym umowę z NFZ. Zakup dokonany wcześniej za pełną cenę nie jest zwykłym wydatkiem zwracanym później przez Fundusz.
Refundacja peruk na NFZ – komu przysługuje i jak ją uzyskać?
Wyroby medyczne dla pacjentów onkologicznych – co może pomóc w codziennym funkcjonowaniu?
ROKOKO – historia marki, która przywraca uśmiech i pewność siebie
Ile wynosi refundacja peruki na NFZ?
Limit finansowania wynosi 350 zł.
Ile dopłaca dorosły pacjent?
Co najmniej 35 zł, czyli 10 proc. limitu. Jeśli peruka kosztuje więcej niż 350 zł, pacjent płaci także różnicę ponad limit.
Czy dziecko dopłaca do peruki?
Dzieci do ukończenia 18. roku życia nie ponoszą udziału własnego w limicie. Dopłata wystąpi jednak, jeśli cena produktu przekracza 350 zł.
Jak często można otrzymać zlecenie?
Raz na rok.
Czy onkolog może wystawić zlecenie?
Tak. Uprawnienie mają między innymi onkolog kliniczny, hematolog, radioterapeuta i lekarz POZ.
Czy refundacja obejmuje perukę naturalną?
Tak. Można wybrać perukę naturalną lub syntetyczną, ale limit pozostaje taki sam.
Czy NFZ zwróci pieniądze za perukę kupioną wcześniej?
Refundację należy realizować na podstawie e-zlecenia w punkcie mającym umowę z NFZ. Nie jest to standardowy zwrot kosztów po samodzielnym zakupie.
Czy zlecenie można zrealizować w dowolnym salonie?
Tylko w punkcie mającym umowę z NFZ na realizację zleceń na peruki.
Czy potrzebny jest papierowy wniosek?
Nie. E-zlecenie można zrealizować za pomocą numeru PESEL i kodu dostępu. Można też przedstawić wydruk informacyjny.
Czy mężczyzna może otrzymać refundowaną perukę?
Tak, jeśli spełnia wskazania medyczne.
Źródło: Rozporządzenie Ministra Zdrowia dotyczące wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie – limit finansowania, udział własny, wskazania, częstotliwość wydawania oraz osoby uprawnione do wystawienia zlecenia na perukę. Pacjent.gov.pl – ogólne zasady refundowania wyrobów medycznych, możliwość wyboru produktu droższego niż limit oraz realizacja e-zlecenia. Narodowy Fundusz Zdrowia – zasady elektronicznej realizacji zleceń w sklepie medycznym lub aptece posiadającej umowę z Funduszem. Narodowy Portal Onkologiczny – informacje o możliwości refundowania peruk naturalnych i syntetycznych oraz wsparciu pacjentów mierzących się ze zmianą wyglądu podczas terapii. Pacjent.gov.pl – możliwość sprawdzania wystawionych i zrealizowanych zleceń na wyroby medyczne na Internetowym Koncie Pacjenta.
• Artykuł zaktualizowano:
