Jeśli w kolejnych latach chcemy zobaczyć zmniejszenie zachorowalności na nowotwory, zmianę w trendach epidemiologicznych, to musimy podjąć konkretne działania. Nie wywracają one systemu do góry nogami, niektóre są proste do zastosowania – mówił dr hab. Paweł Koczkodaj z Narodowego Instytutu Onkologii podczas konferencji Pacjent w Centrum Uwagi.
Debata „Onkologia w Polsce. Pacjent w systemie ochrony zdrowia – teraźniejszość i kierunki zmian” otwierała konferencję zorganizowaną przez Health Insight, wydawcę czasopisma i serwisu ONKOKURIER. Eksperci dyskutowali m.in. o niskim odsetku osób biorących udział w Polsce w badaniach przesiewowych.
– Zdecydowanie nie są zadowalające. Problemem jest też to, że nie mamy pełnych danych na ten temat. Obserwujemy je z programów badań przesiewowych; nie widzimy jednak danych z innych obszarów systemu publicznego oraz prywatnego i nie mamy pełnego obrazu, jak wiele osób bierze udział w badaniach profilaktycznych – mówił dr hab. Paweł Koczkodaj, prof. NIO-PIB, adiunkt w Zakładzie Epidemiologii i Prewencji Pierwotnej Nowotworów w Narodowym Instytucie Onkologii – Państwowym Instytucie Badawczym.
Profilaktyczna mammografia jest dziś adresowana do kobiet w wieku 45-74 lata, zaś cytologia – 25-64 lata. Dane NFZ pokazują, że obecnie badania mammograficzne wykonuje ok. 32 proc. kobiet, zaś cytologię – ok. 11 proc. – Grupy wiekowe uległy rozszerzeniu, dlatego odnotowaliśmy pewien procentowy spadek, co jest naturalne, ponieważ zwiększamy grupę przesiewową. Jednak najwyższe odsetki mammografii, jakie kiedykolwiek udało nam się osiągnąć, wynosiły 40-50 proc.; to nadal za mało. Dane naukowe i wytyczne WHO pokazują, że powinno to być ok. 70 proc., aby pojawił się efekt populacyjny – mówił dr hab. Paweł Koczkodaj.
Z krajów OECD najlepsze wyniki pod względem profilaktyki osiąga Dania, a za nią jest Finlandia i Słowenia. – Warto przyjrzeć się, co te kraje robią, że udaje im się osiągnąć takie wyniki. Wydaje się, że kilka rzeczy jest na wyciągnięcie ręki, są proste, a mogłyby zmienić sytuację – zaznaczył.
Te dwie kwestie to wysyłanie zaproszeń na badania przesiewowe oraz włączenie badań przesiewowych do medycyny pracy. – Zaproszenia na badania przesiewowe były wysyłane do 2016 roku, później wycofano się z nich na skutek postępowania po kontroli NIK, które wykazało, że tylko 7 proc. uczestników badań przesiewowych zgłasza się na nie w wyniku otrzymania zaproszenia. Jest jednak szereg badań naukowych, które wprost pokazują realną redukcję umieralności z powodu nowotworów, dzięki wysyłanym zaproszeniom. W badaniu BreastScreen Norway policzono, ile kobiet jest ratowanych dzięki temu, że są wysyłane zaproszenia na badania – mówił dr hab. Paweł Koczkodaj.
Druga stosunkowo prosta do załatwienia kwestia to włączenie badań profilaktycznych do medycyny pracy. – Nie jest to rozwiązanie idealne, gdyż medycyna pracy nie obejmuje wszystkich, w przypadku kobiet teoretycznie kończy się na 60. roku życia, a granicę wiekową badań przesiewowych mamy wyżej, jednak włączenie badań profilaktycznych do medycyny pracy byłoby poważnym wsparciem. Podczas jednej z niedawno odbywających się debat słyszeliśmy, że obecnie nie trwają w Ministerstwie Zdrowia prace w tym zakresie, sądzę jednak, że to rozwiązanie powinno być dyskutowane i procedowane. Odsetki osób biorących udział w badaniach przesiewowych są niezadawalające; jeśli chcemy zobaczyć zmianę w trendach epidemiologicznych w kolejnych dekadach, to powinniśmy podjąć konkretne działania, które stosunkowo prosto zrealizować i nie wywracają systemu ochrony zdrowia do góry nogami – podkreślał.
ZOBACZ MATERIAŁ WIDEO:
OBEJRZYJ NAGRANIA Z KONFERENCJI na stronie pacjentwcentrumuwagi.pl
Badania przesiewowe – klucz do wczesnej diagnozy nowotworów, z którego wciąż korzystamy za rzadko