Oddział Terapii Izotopowej w Narodowym Instytucie Onkologii w Gliwicach to pierwszy w Polsce tak nowoczesny ośrodek integrujący zaawansowaną diagnostykę obrazową z terapią radioizotopową, umożliwiający prowadzenie spersonalizowanego leczenia zgodnie z najnowszymi światowymi standardami teranostyki. „To właśnie teranostyka, łącząca diagnostykę i terapię «szytą na miarę» dla konkretnego pacjenta, jest dziś jednym z najbardziej dynamicznie rozwijających się kierunków współczesnej onkologii” – podkreśla prof. Daria Handkiewicz-Junak, kierownik Zakładu Medycyny Nuklearnej i Endokrynologii Onkologicznej NIO w Gliwicach.
Oddział Terapii Izotopowej Zakładu Medycyny Nuklearnej i Endokrynologii Onkologicznej powstał w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), jako część projektu „Rozbudowa infrastruktury klinicznej medycyny nuklearnej, modernizacja wyposażenia diagnostycznego i rozszerzenie świadczeń chirurgii onkologicznej w leczeniu nowotworów ginekologicznych i narządu ruchu”. Całkowity koszt inwestycji wyniósł około 145 mln zł.
Otwarty przed kilkoma dniami Oddział Terapii Izotopowej Zakładu Medycyny Nuklearnej i Endokrynologii Onkologicznej mieści się w sześciokondygnacyjnym budynku o powierzchni użytkowej 5 tys. mkw. Znajdują się w nim nowoczesne gabinety lekarskie i zabiegowe, wyposażone w wysokiej klasy aparaty USG, specjalistyczne strefy dla pacjentów, ciągi komunikacyjne zaprojektowane zgodnie z najwyższymi standardami bezpieczeństwa radiologicznego, a także sale chorych z 65 łóżkami. Powstała również nowoczesna pracownia izotopowa wyposażona m.in. w komorę laminarną ze zintegrowanym miernikiem aktywności, licznik promieniowania gamma oraz spektrometr masowy, umożliwiający zaawansowaną analizę parametrów biologicznych i monitorowanie skuteczności terapii radioizotopowych.
Zakład Medycyny Nuklearnej i Endokrynologii Onkologicznej NIO w Gliwicach od lat należy do najważniejszych ośrodków referencyjnych w Polsce i Europie. Jest wiodącym w kraju ośrodkiem leczenia raka tarczycy – rocznie trafia do niego ponad 5 tys. pacjentów. Ma status centrum doskonałości nadawany przez Europejskie Towarzystwo Nowotworów Neuroendokrynnych (ENETS), a także należy do grona europejskich ośrodków eksperckich współtworzących sieci ENDO-ERN i EURACAN, powołane przez Komisję Europejską w celu zapewnienia najwyższej jakości opieki pacjentom z rzadkimi chorobami onkologicznymi i nowotworowymi.
Jednym z filarów tej jednostki jest nowoczesne zaplecze diagnostyczne, którego nie powstydziłby się żaden z czołowych ośrodków europejskich. Cyfrowe systemy SPECT/CT oraz PET/CT umożliwiają precyzyjne obrazowanie zmian nowotworowych, co znacząco poprawia jakość obrazowania, skraca czas badań oraz ogranicza dawkę promieniowania nawet o połowę, zwiększając bezpieczeństwo zarówno pacjentów, jak i personelu. Jakość wykonywanych badań PET/CT potwierdza certyfikat EARL (EANM Research Ltd.), stanowiący europejski standard zapewnienia jakości i porównywalności badań obrazowych pomiędzy wiodącymi ośrodkami medycyny nuklearnej.
Technologie te działają jak medyczna nawigacja nowej generacji – pozwalają lekarzom nie tylko dokładnie lokalizować ogniska choroby, lecz także oceniać aktywność biologiczną nowotworu, monitorować skuteczność terapii i precyzyjnie planować dalsze leczenie. Dzięki temu pacjenci zyskują dostęp do diagnostyki i leczenia na poziomie najlepszych europejskich centrów medycyny nuklearnej.
Projekt obejmuje również wdrożenie zaawansowanego systemu oczyszczania, uniemożliwiającego przedostawanie się izotopów do środowiska. Dodatkowo zaplanowano odrębny system dostaw izotopów promieniotwórczych, ograniczający ich kontakt z głównymi ciągami komunikacyjnymi przeznaczonymi dla pacjentów i personelu.
„Oddział Terapii Izotopowej Zakładu Medycyny Nuklearnej i Endokrynologii Onkologicznej stanie się miejscem rozwoju innowacyjnych terapii radioizotopowych oraz badań klinicznych, dzięki którym pacjenci zyskają dostęp do najnowocześniejszych metod leczenia, dostępnych dotychczas jedynie w wybranych ośrodkach Europy” – mówi dr hab. Sławomir Blamek, dyrektor Narodowego Instytutu Onkologii w Gliwicach.
Powstające w Gliwicach centrum teranostyczne to nie tylko nowa infrastruktura i nowoczesny sprzęt. To jeden z najważniejszych kroków w rozwoju polskiej medycyny nuklearnej i onkologii – inwestycja, która może zmienić sposób diagnozowania i leczenia nowotworów w Polsce na kolejne dekady. Dzięki zastosowanym nowoczesnym rozwiązaniom gliwickie centrum będzie należało do jednych z najnowocześniejszych i najbezpieczniejszych ośrodków teranostycznych w Europie Środkowej.
Co to jest teranostyka?
Teranostyka to połączenie terapii i diagnostyki. Stanowi przełomowe podejście w onkologii, które integruje diagnostykę obrazową z ukierunkowanymi interwencjami terapeutycznymi. Umożliwia tworzenie spersonalizowanych planów leczenia, zwiększając precyzję i skuteczność terapii.
Teranostyka polega na stosowaniu specyficznych środków, które mogą zarówno identyfikować, jak i niszczyć komórki nowotworowe. Środki te zazwyczaj składają się z cząsteczek zaprojektowanych do oddziaływania na specyficzne dla raka markery, połączonych z radioaktywnymi izotopami. Po wprowadzeniu do organizmu wiążą się z komórkami nowotworowymi, umożliwiając precyzyjne obrazowanie za pomocą technik takich jak pozytonowa tomografia emisyjna (PET) oraz tomografia emisyjna pojedynczego fotonu (SPECT). Następnie ten sam lub podobny środek dostarcza terapeutyczne promieniowanie bezpośrednio do guza, minimalizując uszkodzenia otaczających go zdrowych tkanek.
W przypadku jakich nowotworów teranostyka znajduje zastosowanie?
Zastosowanie w leczeniu raka
Rak prostaty – środki oddziałujące na antygen błonowy swoisty dla prostaty (PSMA) są wykorzystywane zarówno do obrazowania, jak i dostarczania ukierunkowanej radioterapii.
Guzy neuroendokrynne – PRRT (Peptide Receptor Radionuclide Therapy), z zastosowaniem znakowanych radioaktywnie analogów somatostatyny, stała się standardowym leczeniem tych nowotworów.
Rak tarczycy – radioaktywny jod pozostaje podstawą leczenia zróżnicowanego raka tarczycy.
Jakie są główne korzyści podejścia teranostycznego?
Wysoka precyzja – w przeciwieństwie do chemioterapii, która oddziałuje na wszystkie szybko dzielące się komórki, teranostyka dostarcza promieniowanie wyłącznie do komórek wykazujących ekspresję określonego celu.
Zmniejszone skutki uboczne – ponieważ zdrowe tkanki są w dużej mierze oszczędzane, leczenie jest na ogół dobrze tolerowane, a działania niepożądane, takie jak zmęczenie czy suchość w ustach, mają zwykle łagodny charakter. Dzięki temu pacjenci mogą kontynuować normalne życie w trakcie leczenia.
Monitorowanie na żywo – ponieważ izotopy terapeutyczne emitują również niewielkie ilości promieniowania gamma, lekarze mogą wykonywać po leczeniu badania SPECT, aby potwierdzić, czy lek rzeczywiście dotarł do guzów.
Skuteczność w leczeniu chorób przerzutowych – ponieważ radiofarmaceutyki przemieszczają się w całym krwiobiegu, mogą wykrywać i leczyć „mikroskopijne” ogniska choroby, które w innym przypadku pozostałyby niewidoczne i niedostępne dla leczenia operacyjnego lub radioterapii wiązką zewnętrzną.
Zobacz: Podskórna mastektomia laparoskopowa w Gliwicach. Innowacyjny zabieg w Narodowym Instytucie Onkologii
• Artykuł zaktualizowano:
