Od 1 lipca 2026 roku obowiązuje nowa lista leków refundowanych. Wśród 25 nowych terapii znalazło się 10 rozwiązań onkologicznych. Zmiany dotyczą pacjenkiem wątrobowokomórkowym, rakiem endometrium, rakiem gruczołu krokowego, szpiczakiem plazmocytowym oraz rakiem nosowej części gardła.
To trzecia w 2026 roku aktualizacja listy refundacyjnej. Nowe decyzje obejmują zarówno immunoterapię, leczenie okołooperacyjne i konsolidujące, jak i terapie ukierunkowane molekularnie. W praktyce oznacza to poszerzenie możliwości leczenia dla wybranych grup pacjentów, kwalifikowanych na podstawie rozpoznania, stopnia zaawansowania choroby, wyników badań patomorfologicznych i molekularnych oraz dotychczas zastosowanego leczenia.
Refundacja nie oznacza automatycznego zastosowania leku u każdego chorego z danym rozpoznaniem. Każda z terapii została przypisana do precyzyjnie określonych wskazań, a o kwalifikacji decyduje zespół prowadzący leczenie, zgodnie z warunkami programu lekowego. Najnowsza lista ma jednak szczególne znaczenie tam, gdzie dotąd brakowało opcji terapeutycznych albo dostęp do leczenia zależał od określonych cech biologicznych guza.
Cztery nowe możliwości leczenia raka płuca
Najwięcej zmian dotyczy pacjentów z rakiem płuca. Od lipca refundacją objęto cztery nowe zastosowania leków, zarówno dla chorych leczonych z zamiarem radykalnym, jak i dla osób z zaawansowaną chorobą.
Pierwszą z nowych możliwości jest niwolumab stosowany w leczeniu okołooperacyjnym dorosłych pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca w II, IIIA lub IIIB stopniu zaawansowania, u których ekspresja PD-L1 na komórkach nowotworowych wynosi co najmniej 1 proc. Leczenie okołooperacyjne łączy terapię prowadzoną przed operacją i po niej. Celem takiego postępowania jest zmniejszenie ryzyka nawrotu choroby po leczeniu chirurgicznym.
„Leczenie okołooperacyjne oznacza terapię prowadzoną zarówno – przed zabiegiem, jak i po zabiegu chirurgicznym i wymaga ścisłej współpracy onkologa i chirurga klatki piersiowej. Wyniki badania rejestracyjnego CheckMate77T wskazują, że takie podejście istotnie zmniejsza ryzyko nawrotu choroby, jak również zmniejsza ryzyko zgonu związanego z rakiem płuca” — wyjaśnia dr hab. n. med. Magdalena Knetki-Wróblewska z Kliniki Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej.
Kolejna zmiana obejmuje durwalumab w leczeniu okołooperacyjnym niedrobnokomórkowego raka płuca. W tym przypadku możliwość kwalifikacji nie jest ograniczona do pacjentów z określoną ekspresją PD-L1. Ma to znaczenie zwłaszcza dla chorych, u których w badaniu guza nie stwierdzono ekspresji tego markera.
„Takie wskazania refundacyjne umożliwią również kwalifikację chorych, u których nie stwierdzono ekspresji PD-L1 na komórkach nowotworu. Szacuje się, że dotyczy to nawet 40 procent chorych” — mówi dr Knetki-Wróblewska.
Refundacja durwalumabu obejmuje również pacjentów z drobnokomórkowym rakiem płuca w postaci ograniczonej. Lek może być stosowany jako leczenie konsolidujące po zakończonej jednoczasowej radykalnej chemioradioterapii. Jest to etap terapii, którego zadaniem jest utrwalenie efektu uzyskanego dzięki wcześniejszemu leczeniu i wydłużenie kontroli nad chorobą.
Czwarta nowość dla chorych na raka płuca to adagrasib — doustna terapia przeznaczona dla pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca i patogennym wariantem G12C w genie KRAS, u których wcześniejsze leczenie przeciwnowotworowe zakończyło się niepowodzeniem. To przykład terapii ukierunkowanej molekularnie, której zastosowanie jest możliwe tylko po potwierdzeniu określonej zmiany genetycznej w komórkach nowotworowych. Właśnie dlatego diagnostyka molekularna, w tym badania wykonywane metodą NGS, pozostaje kluczowym elementem kwalifikacji pacjentów z zaawansowanym niedrobnokomórkowym rakiem płuca.
Immunoterapia wcześniej w raku jelita grubego
Pacjenci z zaawansowanym rakiem jelita grubego z potwierdzoną wysoką niestabilnością mikrosatelitarną lub zaburzeniami mechanizmów naprawy DNA typu niedopasowania, określanymi jako MSI-H/dMMR, zyskali dostęp do skojarzenia niwolumabu z ipilimumabem w pierwszej linii leczenia.
To szczególna grupa chorych, u których wynik badania molekularnego może bezpośrednio wpłynąć na wybór terapii już na początku leczenia systemowego. Współczesne decyzje terapeutyczne w raku jelita grubego coraz częściej zależą nie tylko od miejsca, w którym rozwinął się nowotwór, lecz także od jego biologii.
„W leczeniu raka jelita grubego coraz większe znaczenie ma nie tylko lokalizacja nowotworu, ale też jego profil molekularny. U pacjentów z MSI-H lub dMMR immunoterapia może być leczeniem szczególnie istotnym, ponieważ wykorzystuje specyficzną podatność biologiczną guza. To dobry przykład tego, jak diagnostyka molekularna przekłada się na realną decyzję terapeutyczną” — mówi prof. Lucjan Wyrwicz, kierujący Kliniką Onkologii i Radioterapii.
Podwójna immunoterapia w raku jelita grubego – czy ma szansę na I linię leczenia? WIDEO
Dodatkowa opcja dla chorych z rakiem wątrobowokomórkowym
Nowa lista refundacyjna obejmuje także skojarzenie durwalumabu z tremelimumabem w leczeniu dorosłych pacjentów z rakiem wątrobowokomórkowym. To połączenie dwóch leków immunoterapeutycznych, wykorzystywanych w celu pobudzenia odpowiedzi układu odpornościowego przeciw komórkom nowotworowym.
Rak wątrobowokomórkowy bywa rozpoznawany na etapie zaawansowanym, gdy leczenie operacyjne lub miejscowe nie jest możliwe albo nie zapewnia wystarczającej kontroli choroby. W takiej sytuacji znaczenie mają kolejne opcje leczenia systemowego, zwłaszcza dla pacjentów, którzy nie mogą otrzymać terapii opartych na połączeniu immunoterapii z leczeniem antyangiogennym.
„Często rozpoznajemy chorobę w stadium choroby zaawansowanej. Skojarzona immunoterapia z wykorzystaniem durwalumabu z tremelimumabem daje lekarzom kolejne narzędzie, które może wspierać terapię u pacjentów z tym trudnym do leczenia nowotworem, w grupie chorych u których występują przeciwwskazania do powszechnie dziś stosowanego połączenia z udziałem terapii antyangiogennej” — kontynuuje prof. Wyrwicz.
Immunoterapia w nowotworach głowy i szyi. Dr Jakub Zwoliński o nowych możliwościach leczenia WIDEO
Immunoterapia w raku endometrium
Refundacją objęto również dostarlimab w pierwszej linii leczenia pierwotnie zaawansowanego lub nawrotowego raka endometrium z pMMR/MSS. Terapia jest przeznaczona dla pacjentek, u których leczenie systemowe jest potrzebne już na początku postępowania.
Zmiana podkreśla znaczenie oceny statusu MMR/MSI w raku endometrium. Wynik tego badania jest jednym z elementów, które lekarz bierze pod uwagę podczas ustalania planu leczenia. Dla pacjentek spełniających warunki refundacji oznacza to rozszerzenie dostępu do immunoterapii już w pierwszej linii.
Większa możliwość indywidualizacji leczenia raka prostaty
Dla dorosłych pacjentów z przerzutowym rakiem gruczołu krokowego wrażliwym na kastrację refundacją objęto darolutamid stosowany w skojarzeniu z terapią deprywacji androgenów. Leczenie to hamuje wpływ męskich hormonów płciowych na rozwój nowotworu, a dołączenie inhibitora szlaku receptora androgenowego stanowi formę intensyfikacji terapii.
Wprowadzenie kolejnego leku z tej grupy nie zmienia faktu, że wybór leczenia wymaga indywidualnej oceny sytuacji klinicznej pacjenta. Poszerza jednak zakres dostępnych możliwości, co ma znaczenie szczególnie wtedy, gdy trzeba uwzględnić choroby współistniejące i inne stosowane leki.
„Ta forma leczenia była już dostępna dla chorych z przerzutowym rakiem gruczołu krokowego, ale dodanie do programu lekowego kolejnego leku z tej grupy pozwoli na większą indywidualizację leczenia oraz wybór leku najlepiej dopasowanego dla danego pacjenta z uwzględnieniem jego chorób współistniejących oraz przyjmowanych leków” — podkreśla prof. Jakub Kucharz, kierownik Oddziału Zachowawczego Kliniki Nowotworów Układu Moczowego.
Belantamab mafodotin od drugiej linii leczenia szpiczaka
W hematoonkologii nowa decyzja refundacyjna dotyczy belantamabu mafodotinu w leczeniu opornego lub nawrotowego szpiczaka plazmocytowego. Terapia będzie dostępna od drugiej linii leczenia, co ma znaczenie dla pacjentów, u których choroba nawróciła lub przestała odpowiadać na wcześniejsze postępowanie.
Szpiczak plazmocytowy jest chorobą przewlekłą, w której leczenie często obejmuje kolejne linie terapii. Możliwość zastosowania następnej refundowanej opcji może być szczególnie istotna dla pacjentów wymagających dalszego leczenia po niepowodzeniu wcześniejszych schematów.
„Szpiczak plazmocytowy jest chorobą przewlekłą, w której u wielu pacjentów dochodzi do nawrotu choroby lub oporności czyli utraty odpowiedzi na wcześniejsze leczenie. Dlatego szczególne znaczenie mają kolejne skuteczne linie terapii. Objęcie refundacją belantamabu oznacza poszerzenie możliwości leczenia u chorych, którzy wymagają dalszego postępowania po wcześniejszych terapiach” — mówi dr Agnieszka Druzd-Sitek z Kliniki Nowotworów Układu Chłonnego. „W leczeniu szpiczaka kluczowy jest dostęp do nowoczesnych terapii już od wczesnych linii leczenia, co wiąże się z większą skutecznością, czyli możliwością uzyskania dłuższej remisji choroby” — dodaje specjalistka.
Terapia dla pacjentów z rakiem nosowej części gardła
Na liście znalazł się także toripalimab dla pacjentów z rakiem nosowej części gardła w przypadku nawrotu choroby po leczeniu radykalnym albo stwierdzenia przerzutów odległych. Lek został wskazany jako technologia lekowa o wysokim poziomie innowacyjności.
Rak nosowej części gardła należy do nowotworów rzadkich, dlatego liczba dostępnych opcji leczenia może być ograniczona. W takich rozpoznaniach każda dodatkowa terapia ma znaczenie dla pacjentów oraz zespołów prowadzących leczenie.
„Rak nosowej części gardła należy do nowotworów rzadkich, ale klinicznie bardzo wymagających” — wyjaśnia dr Bartosz Spławski, koordynator w Klinice Nowotworów Głowy i Szyi.
„To dobra i potrzebna zmiana, ponieważ pacjenci z rzadkimi nowotworami rejonu głowy i szyi często mają mniej dostępnych opcji terapeutycznych niż chorzy na nowotwory występujące częściej. W takich sytuacjach każda decyzja refundacyjna poszerzająca dostęp do nowoczesnej terapii ma realne znaczenie: daje lekarzom dodatkowe narzędzie, a pacjentom większą szansę na skuteczniejsze leczenie. To korzyść nie tylko dla pojedynczego chorego, ale także dla całego systemu opieki, który dzięki takim decyzjom może lepiej odpowiadać na potrzeby pacjentów z rzadkimi rozpoznaniami” — dodaje dr Spławski.
Co oznaczają lipcowe zmiany
Dziesięć nowych refundowanych terapii onkologicznych nie tworzy jednego, wspólnego modelu leczenia. Dotyczą różnych nowotworów, odmiennych etapów choroby i konkretnych populacji pacjentów. Łączy je jednak rosnące znaczenie diagnostyki, precyzyjnego kwalifikowania chorych oraz doboru terapii do biologii nowotworu.
W części wskazań kluczowe będzie oznaczenie ekspresji PD-L1, obecności wariantu KRAS G12C, statusu MSI-H/dMMR albo MMR/MSS. W innych o dostępności leczenia przesądzą m.in. stadium choroby, możliwość leczenia operacyjnego, wcześniejsze zastosowane terapie lub odpowiedź na chemioradioterapię. Dlatego pacjent, który chce ustalić, czy może skorzystać z nowej refundacji, powinien omówić swoją sytuację z lekarzem prowadzącym i zapytać o spełnienie kryteriów programu lekowego.
Co to oznacza dla pacjenta?
Od 1 lipca część pacjentów onkologicznych może uzyskać dostęp do nowych refundowanych leków, ale kwalifikacja zależy od dokładnego rozpoznania i warunków określonych w programie lekowym. Warto zapytać lekarza prowadzącego, czy w danym przypadku potrzebne są dodatkowe badania molekularne lub patomorfologiczne, czy wynik już wykonanych badań pozwala ocenić możliwość zastosowania nowej terapii oraz na jakim etapie leczenia może ona być rozważana. Decyzja refundacyjna nie zastępuje indywidualnej oceny klinicznej, ale może poszerzyć zakres dostępnych opcji leczenia.
Lipcowa lista refundacyjna 2026: 25 nowych terapii, w tym 10 dla pacjentów onkologicznych
Czy wszystkie nowe leki są dostępne dla każdego pacjenta z danym nowotworem?
Nie. Każda terapia ma określone kryteria refundacji, które mogą dotyczyć m.in. typu nowotworu, stadium choroby, wcześniejszego leczenia oraz wyników badań molekularnych.
Czy pacjent musi samodzielnie składać wniosek o refundację?
Nie. Kwalifikacja do leczenia refundowanego odbywa się w ośrodku prowadzącym terapię. Lekarz ocenia, czy pacjent spełnia warunki programu lekowego.
Dlaczego w raku płuca i jelita grubego tak ważne są badania molekularne?
Ponieważ niektóre nowe terapie mogą być zastosowane tylko wtedy, gdy w komórkach nowotworowych zostaną potwierdzone określone cechy biologiczne, takie jak wariant KRAS G12C albo status MSI-H/dMMR.
Czy nowe refundacje dotyczą wyłącznie leczenia zaawansowanej choroby?
Nie. Część zmian odnosi się również do leczenia okołooperacyjnego i konsolidującego, czyli terapii stosowanych przed operacją, po niej albo po zakończeniu chemioradioterapii.
Od kiedy obowiązują zmiany?
Nowa lista refundacyjna weszła w życie 1 lipca 2026 roku.
Źródło: Obwieszczenie Ministra Zdrowia z 17 czerwca 2026 roku w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych na 1 lipca 2026 roku; komunikat Ministerstwa Zdrowia z 11 czerwca 2026 roku dotyczący nowych terapii refundowanych; materiał przekazany przez autora z wypowiedziami ekspertów Narodowego Instytutu Onkologii.
Lista leków o ugruntowanej skuteczności: 27 terapii może szybciej trafić do refundacji
Źródło: NIO
• Artykuł zaktualizowano:
