Wprowadzenie profilaktyki raka jelita grubego z wykorzystaniem testu FIT to jedno z głównych zadań na 2025 r. w ramach Krajowej Strategii Onkologicznej.
Krajowa Rada Onkologiczna powołała zespół roboczy, którego zadaniem jest przygotowanie najbardziej optymalnego rozwiązania dotyczącego programu badań przesiewowych w kierunku tego nowotworu.
Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT) przygotowała ocenę efektywności klinicznej testu FIT, wskazując trzy możliwe modele zmian w programie przesiewowym, które uwzględniają zastosowanie tego testu. Kluczowe będzie teraz opracowanie przez Ministerstwo Zdrowia odpowiednich rozwiązań legislacyjnych.
Już w 2020 r. w Narodowej Strategii Onkologicznej zapisano, że warto zastąpić kolonoskopię nowoczesnym testem FIT. Niestety, realizacja tego postulatu przeciąga się. „Mam nadzieję, że w najbliższym czasie badania przesiewowe w Polsce w kierunku raka jelita grubego w końcu się zmienią” – mówi prof. Jarosław Reguła, konsultant krajowy w dziedzinie gastroenterologii.
Czym jest test FIT i dlaczego jest ważny?
FIT (ang. fecal immunochemical test) to badanie immunochemiczne określające stężenie hemoglobiny w stolcu, czyli wykrycie krwi w kale. Jego zaletą jest to, że wykrywa krew pochodzącą tylko z dolnego odcinka przewodu pokarmowego (jelita grubego). Na wynik testu nie mają wpływu składniki diety czy przyjmowane leki, co czyni go bardziej wiarygodnym niż tradycyjne testy na krew utajoną.
Test FIT jest przeznaczony dla osób bez objawów sugerujących raka jelita grubego, a jego głównym celem jest wczesne wykrywanie nowotworu. Regularne badania przesiewowe są kluczowe w zapobieganiu i wczesnym wykrywaniu raka jelita grubego.
Potrzeba zmiany w polskim systemie przesiewowym
Obecnie z bezpłatnej kolonoskopii mogą skorzystać osoby bez objawów klinicznych, które nie miały jej wykonanej w ostatnich 10 latach oraz spełniają kryterium wiekowe (50-65 lat lub 40-49 lat z obciążeniem rodzinnym). Jednak zgłaszalność na kolonoskopię w Polsce jest niska, co wynika z mitów i obaw związanych z tym badaniem. Eksperci proponują, aby na pierwszym etapie przesiewu zastąpić kolonoskopię testem FIT, co mogłoby zwiększyć zgłaszalność i skuteczność wczesnego wykrywania nowotworów jelita grubego. Dopiero w razie dodatniego wyniku pacjent byłby kierowany na kolonoskopię w celu weryfikacji.
FIT – szansa na skuteczniejszą profilaktykę raka jelita grubego
Wprowadzenie testu FIT do programu badań przesiewowych w Polsce to szansa na zwiększenie wykrywalności raka jelita grubego we wczesnym stadium. W krajach, które odnoszą sukces w profilaktyce jelita grubego, stosuje się model oparty na połączeniu kolonoskopii z testem FIT.
Wyniki badań międzynarodowych wskazują, że test FIT jest skuteczny w wykrywaniu zmian nowotworowych oraz stanów przedrakowych, co może przyczynić się do zmniejszenia umieralności na raka jelita grubego w Polsce.
Nowotworu się nie dziedziczy, ale można odziedziczyć skłonność do niego