Zatkany nos, nawracające krwawienia czy uczucie rozpierania w zatokach najczęściej mają przyczyny inne niż nowotwór. Większej uwagi wymagają jednak dolegliwości jednostronne, utrzymujące się lub stopniowo nasilające. Nowotwory jamy nosowej i zatok przynosowych występują rzadko, a ich pierwsze objawy mogą przypominać infekcję, alergię, przewlekłe zapalenie zatok albo problem stomatologiczny.
Niedrożność nosa, ból głowy i wydzielina z nosa należą do bardzo częstych dolegliwości. Zwykle są związane z infekcją, alergią lub przewlekłym stanem zapalnym. Trudność polega na tym, że podobnie może początkowo przebiegać nowotwór rozwijający się w jamie nosowej lub jednej z zatok przynosowych.
Liczy się więc nie tylko to, jaki objaw występuje. Ważne jest także to, czy dolegliwość występuje głównie po jednej stronie, jak długo się utrzymuje i czy mimo leczenia nadal się nasila.
Nowotwory nosa i zatok – objawy, diagnostyka i leczenie. Jednostronna niedrożność nosa, krwawienia, ból twarzy, problemy z okiem lub górnymi zębami mogą wymagać diagnostyki. Sprawdź, jakie objawy dają nowotwory nosa i zatok oraz jak wygląda ich rozpoznanie i leczenie.
Gdzie mogą rozwijać się nowotwory nosa i zatok?
Nowotwór może powstać w jamie nosowej albo w jednej z zatok przynosowych – wypełnionych powietrzem przestrzeni znajdujących się w kościach twarzoczaszki.
Wyróżniamy:
- zatoki szczękowe, położone po obu stronach nosa, poniżej oczodołów,
- komórki sitowe, znajdujące się między jamą nosową a oczodołami,
- zatoki czołowe, położone nad oczami,
- zatokę klinową, znajdującą się głęboko za jamą nosową.
Najczęściej zmiany złośliwe tej okolicy dotyczą jamy nosowej, zatok szczękowych oraz komórek sitowych. Guzy zatoki czołowej i klinowej występują rzadziej.
Wiele zależy od tego, gdzie znajduje się zmiana. Nowotwór zatoki szczękowej może wywoływać dolegliwości stomatologiczne lub obrzęk policzka, natomiast guz rozwijający się w komórkach sitowych może wcześniej wpływać na oczodół i widzenie.
To nie jest jedna choroba
Określenie „nowotwory nosa i zatok” opisuje miejsce powstania choroby, ale nie mówi jeszcze, z jakim typem nowotworu mamy do czynienia.
W tej okolicy może rozwinąć się m.in.:
- rak płaskonabłonkowy,
- gruczolakorak,
- rak gruczołowo-torbielowaty lub inny nowotwór wywodzący się z małych gruczołów ślinowych,
- czerniak błon śluzowych,
- nerwiak węchowy zarodkowy, nazywany także esthesioneuroblastoma,
- chłoniak,
- mięsak,
- niezróżnicowany rak zatokowo-nosowy.
Najczęstszym typem jest rak płaskonabłonkowy, ale poszczególne nowotwory mogą wyraźnie różnić się przebiegiem, rokowaniem i wrażliwością na leczenie.
Dlatego nie można zaplanować terapii wyłącznie na podstawie informacji, że „w zatoce znajduje się guz”. Potrzebne jest badanie histopatologiczne, a czasem także dodatkowa diagnostyka immunohistochemiczna lub molekularna.
Jakie są objawy nowotworów nosa i zatok?
We wczesnym stadium choroba może nie dawać charakterystycznych dolegliwości. Objawy stają się wyraźniejsze, gdy guz utrudnia przepływ powietrza, blokuje odpływ wydzieliny albo zaczyna zajmować sąsiednie struktury.
Do sygnałów wymagających wyjaśnienia należą:
- przewlekła niedrożność nosa, zwłaszcza jednostronna,
- wydzielina z jednego przewodu nosowego,
- krwista wydzielina lub nawracające krwawienia z nosa,
- osłabienie lub utrata węchu,
- ból albo uczucie ucisku w okolicy nosa i zatok,
- niegojąca się zmiana wewnątrz nosa,
- nawracające dolegliwości przypominające zapalenie zatok,
- obrzęk policzka, nosa lub okolicy oka,
- drętwienie albo zaburzenia czucia twarzy,
- przewlekły ból głowy,
- łzawienie, wytrzeszcz lub zaburzenia ruchomości oka,
- podwójne widzenie lub pogorszenie wzroku,
- ból górnych zębów bez wyraźnej przyczyny stomatologicznej,
- rozchwianie zdrowego zęba,
- trudności z otwieraniem ust,
- wcześniej dobrze dopasowana proteza zębowa, która zaczyna uwierać lub przestaje pasować,
- guz na szyi.
Takie objawy występują również w wielu częstszych i łagodnych chorobach. Powodem do pogłębienia diagnostyki jest przede wszystkim ich utrzymywanie się, jednostronność, narastanie albo brak poprawy mimo prawidłowego leczenia.
Jednostronnie zatkany nos – dlaczego warto zwrócić na to uwagę?
W infekcjach i alergii niedrożność nosa często dotyczy obu stron, może się zmieniać w ciągu dnia i zwykle towarzyszą jej inne typowe objawy, takie jak kichanie, wodnista wydzielina czy przejściowe pogorszenie węchu.
Guz znajdujący się w jamie nosowej częściej powoduje stałą lub narastającą blokadę po jednej stronie. Z czasem mogą dołączyć krwawienia, podbarwiona krwią wydzielina, ból albo nieprzyjemny zapach z nosa.
Nie każda jednostronna niedrożność jest objawem nowotworu. Jej przyczyną może być skrzywienie przegrody, polip, ciało obce albo łagodna zmiana błony śluzowej. Wymaga jednak obejrzenia wnętrza nosa, szczególnie gdy pojawiła się niedawno i nie ustępuje.
→ Nowotwory głowy i szyi – objawy. Których sygnałów nie należy ignorować?
Krwawienie z nosa nie zawsze jest błahym objawem
Krwawienia z nosa są częste. Mogą być związane z przesuszeniem błony śluzowej, urazem, infekcją, nadciśnieniem, przyjmowaniem leków wpływających na krzepnięcie albo intensywnym oczyszczaniem nosa.
Inaczej należy traktować krwawienia, które regularnie powracają po tej samej stronie, zwłaszcza jeśli towarzyszy im niedrożność nosa, ból lub widoczna zmiana.
Konsultacji wymaga także utrzymująca się krwista albo nieprzyjemnie pachnąca wydzielina z jednego przewodu nosowego. Nie musi oznaczać raka, ale nie powinna być miesiącami leczona jak zwykła infekcja bez ustalenia przyczyny.
Obfite krwawienie, którego nie można zatrzymać, wymaga pilnej pomocy medycznej niezależnie od podejrzewanego podłoża.
Dlaczego choroba bywa rozpoznawana późno?
Zatoki są przestrzeniami otoczonymi kośćmi. Guz może przez pewien czas rozwijać się w ich wnętrzu, nie wywołując bardzo wyraźnych dolegliwości. Pierwsze objawy bywają przypisywane przewlekłemu zapaleniu zatok, alergii lub problemom stomatologicznym.
Część chorych zgłasza się do lekarza dopiero wtedy, gdy guz przekroczy granice zatoki i zacznie oddziaływać na oczodół, jamę ustną, nerwy twarzy lub podstawę czaszki. NCI wskazuje, że na wczesnych etapach objawy mogą nie występować, a pojawiają się wraz ze wzrostem zmiany.
To właśnie dlatego nie należy lekceważyć uporczywych, jednostronnych dolegliwości, nawet jeśli nie są bardzo nasilone.
Ból zębów może pochodzić z zatoki szczękowej
Dno zatoki szczękowej znajduje się blisko korzeni górnych zębów. Choroby zębów mogą więc powodować stan zapalny zatoki, ale zależność działa również w drugą stronę – zmiana rozwijająca się w zatoce może wywoływać ból zębów lub uczucie rozpierania w szczęce.
Niepokój powinny wzbudzić:
- ból kilku górnych zębów bez wyraźnej przyczyny,
- rozchwianie wcześniej zdrowego zęba,
- zniekształcenie lub obrzęk podniebienia,
- drętwienie policzka albo górnej wargi,
- proteza, która nagle przestała pasować,
- brak ustąpienia dolegliwości po leczeniu stomatologicznym.
W takiej sytuacji potrzebna może być ocena laryngologiczna oraz badanie obrazowe, a nie kolejne leczenie samego zęba.
Objawy ze strony oka wymagają szybkiej diagnostyki
Komórki sitowe i zatoki szczękowe są położone blisko oczodołu. Jeśli zmiana przekracza jego ścianę lub uciska znajdujące się w pobliżu struktury, mogą pojawić się:
- obrzęk powieki lub okolicy oka,
- łzawienie,
- przemieszczenie gałki ocznej,
- wytrzeszcz,
- podwójne widzenie,
- ograniczenie ruchomości oka,
- pogorszenie ostrości wzroku.
Takie objawy wymagają pilnej konsultacji. Ich przyczyną nie musi być nowotwór – mogą wystąpić również w ciężkich powikłaniach zapalenia zatok – ale nie powinny być obserwowane w domu bez oceny lekarskiej.
Nagłe pogorszenie widzenia, silny ból oka, zaburzenia ruchomości gałki ocznej lub szybko narastający obrzęk okolicy oka są wskazaniem do pilnej pomocy medycznej.
Drętwienie twarzy i przewlekły ból
Niektóre guzy mogą naciekać lub uciskać nerwy odpowiadające za czucie w obrębie twarzy. Pacjent może zauważyć drętwienie policzka, górnej wargi, nosa albo podniebienia. Może również pojawić się pieczenie, mrowienie lub nietypowy ból.
Szczególnej uwagi wymaga jednostronne zaburzenie czucia, którego nie wyjaśnia zabieg stomatologiczny, uraz ani inna rozpoznana choroba.
Ból pojawiający się w nowotworach nosa i zatok nie zawsze jest silny. Czasami ma charakter przewlekłego ucisku lub rozpierania, a nie ostrej dolegliwości.
Polip nosa a nowotwór – czy można je odróżnić?
Polipy nosa to zwykle łagodne zmiany związane z przewlekłym stanem zapalnym. Często występują obustronnie i towarzyszą im zaburzenia węchu oraz przewlekła niedrożność nosa.
Nie każda zmiana wyglądająca jak polip jest jednak typowym polipem zapalnym. Większej ostrożności wymaga pojedyncza, jednostronna zmiana, zwłaszcza gdy krwawi, powoduje ból albo szybko rośnie.
W jamie nosowej może rozwinąć się również brodawczak odwrócony. Jest to guz łagodny, ale może nawracać, niszczyć sąsiednie struktury, a w niewielkiej części przypadków współistnieć z rakiem lub ulec transformacji złośliwej. NCI zalicza brodawczaki odwrócone do łagodnych guzów nosa, spośród których część może przekształcić się w nowotwór złośliwy.
O charakterze zmiany nie należy wnioskować wyłącznie na podstawie jej wyglądu w endoskopii. Rozstrzygające jest badanie pobranego materiału.
Czy praca zawodowa może zwiększać ryzyko?
Przy podejrzeniu nowotworu jamy nosowej lub zatok przynosowych lekarz powinien zapytać pacjenta także o jego pracę i możliwy kontakt ze szkodliwymi substancjami.
Podwyższone ryzyko wiąże się przede wszystkim z długotrwałym narażeniem na niektóre pyły i substancje chemiczne obecne m.in. podczas:
- obróbki drewna,
- produkcji mebli i szaf,
- pracy w tartakach,
- szlifowania i cięcia drewna,
- produkcji obuwia i pracy z pyłem skórzanym,
- niektórych procesów galwanicznych i obróbki metali,
- pracy związkami niklu lub chromu,
- niektórych prac związanych z mąką i pyłami przemysłowymi.
Szczególnie dobrze udokumentowany jest związek między wdychaniem pyłu drzewnego a nowotworami jamy nosowej i zatok. NCI wskazuje, że silną i powtarzalną zależność obserwowano zarówno w badaniach określonych grup zawodowych, jak i w analizach bezpośredniego narażenia na pył drzewny.
Nie każda osoba pracująca np. z drewnem zachoruje. Ryzyko zależy m.in. od rodzaju i stężenia pyłu, czasu ekspozycji, stosowanych zabezpieczeń oraz indywidualnej podatności.
Podczas wizyty warto powiedzieć lekarzowi nie tylko o aktualnym miejscu pracy, lecz również o wcześniejszych zajęciach zawodowych. Rozwój nowotworu może nastąpić po wielu latach od okresu narażenia.
Jak ograniczać ekspozycję zawodową?
Najważniejsze jest ograniczenie ilości pyłu i substancji chemicznych wdychanych podczas pracy. Służą temu m.in.:
- sprawna wentylacja i miejscowe systemy odciągowe,
- zamknięte systemy obróbki,
- właściwe oczyszczanie stanowiska pracy,
- odpowiednio dobrane środki ochrony dróg oddechowych,
- przestrzeganie procedur bezpieczeństwa,
- pomiary stężeń szkodliwych substancji,
- regularne badania medycyny pracy.
Sama maseczka nie zastępuje prawidłowo zaprojektowanej wentylacji i ograniczenia powstawania pyłu u źródła.
Informację o wieloletnim narażeniu zawodowym warto przekazać lekarzowi szczególnie wtedy, gdy pojawiły się przewlekłe jednostronne objawy ze strony nosa lub zatok.
Jakie są pozostałe czynniki ryzyka?
W zależności od rodzaju nowotworu lekarze biorą pod uwagę także:
- palenie tytoniu,
- zakażenie określonymi typami HPV,
- wiek,
- płeć,
- niektóre rzadkie predyspozycje biologiczne.
Wpływ poszczególnych czynników nie jest jednak taki sam dla wszystkich nowotworów tej okolicy. NCI wymienia narażenia zawodowe, palenie oraz zakażenie HPV wśród czynników związanych ze zwiększonym ryzykiem części nowotworów jamy nosowej i zatok.
Nie należy przenosić informacji dotyczących jednego typu histologicznego na wszystkie pozostałe. Dotyczy to szczególnie HPV – jego rola w części raków nosa i zatok jest inna niż w raku części ustnej gardła, gdzie status p16/HPV jest już uwzględniany w klasyfikacji tego nowotworu.
Jak wygląda diagnostyka nowotworów nosa i zatok?
Diagnostyka zwykle rozpoczyna się od dokładnego wywiadu. Lekarz pyta o czas trwania objawów, ich jednostronność, przebyte leczenie, krwawienia, zaburzenia węchu, dolegliwości oczne i stomatologiczne oraz narażenia zawodowe.
Następnie przeprowadza badanie głowy i szyi. Ocenia jamę ustną, nos, twarz, oczy, czucie skóry oraz węzły chłonne szyi.
Endoskopia nosa
Jednym z podstawowych badań jest endoskopia jamy nosowej. Cienki endoskop pozwala obejrzeć obszary niewidoczne podczas zwykłego badania przedniej części nosa.
Lekarz może ocenić:
- miejsce powstania zmiany,
- jej powierzchnię,
- skłonność do krwawienia,
- drożność przewodów nosowych,
- obecność wydzieliny,
- stosunek zmiany do sąsiednich struktur.
Endoskopia może wzbudzić podejrzenie nowotworu, ale nie wystarcza do postawienia ostatecznej diagnozy.
Badania obrazowe
Bardzo ważne są tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny. Badania te nie zastępują biopsji, ale odpowiadają na inne pytania.
Tomografia komputerowa szczególnie dobrze pokazuje struktury kostne. Pomaga ocenić, czy guz niszczy ściany zatoki, kości twarzoczaszki lub podstawę czaszki.
Rezonans magnetyczny dokładniej obrazuje tkanki miękkie, oczodół, nerwy, podstawę czaszki i struktury położone wewnątrz czaszki. Może także pomagać w odróżnieniu guza od zalegającej w zatoce wydzieliny.
W określonych sytuacjach wykonuje się również PET-CT, najczęściej w celu oceny węzłów chłonnych, przerzutów odległych albo wznowy choroby.
Nie każdy pacjent wymaga wszystkich tych badań. Ich zakres zależy od miejsca i rodzaju podejrzanej zmiany.
Biopsja i badanie histopatologiczne
Rozpoznanie nowotworu wymaga pobrania materiału do badania histopatologicznego.
Biopsję najczęściej przeprowadza się przez jamę nosową, pod kontrolą wzroku lub endoskopu. W niektórych sytuacjach przed pobraniem materiału konieczne jest wykonanie obrazowania, zwłaszcza gdy zmiana może być silnie unaczyniona albo ma kontakt z podstawą czaszki.
Patomorfolog określa nie tylko to, czy zmiana jest złośliwa. Ustala również jej typ, stopień zróżnicowania oraz – jeśli jest to potrzebne – zleca dodatkowe badania immunohistochemiczne i molekularne.
W tej grupie chorób ważne jest dokładne ustalenie typu nowotworu w badaniu histopatologicznym, ponieważ podobnie wyglądające guzy mogą wymagać zupełnie innego leczenia.
→ Diagnostyka nowotworów głowy i szyi krok po kroku
→ Wynik histopatologiczny – jak go czytać?
Jak określa się zaawansowanie choroby?
Po potwierdzeniu nowotworu lekarze muszą ustalić jego zasięg. Oceniają m.in.:
- miejsce powstania guza,
- zajęcie sąsiednich zatok,
- naciekanie kości,
- stosunek zmiany do oczodołu,
- zajęcie podstawy czaszki,
- szerzenie się wzdłuż nerwów,
- obecność zmian w mózgowiu lub oponach,
- zajęcie węzłów chłonnych,
- obecność przerzutów odległych.
W przypadku części raków wykorzystuje się klasyfikację TNM. Kryteria zależą jednak od lokalizacji guza – inaczej klasyfikuje się np. raka zatoki szczękowej, a inaczej raka jamy nosowej lub komórek sitowych.
Nie wszystkie rzadkie typy histologiczne są oceniane według identycznego systemu. Z tego powodu sama informacja o „stopniu zaawansowania” wymaga odniesienia do dokładnego rozpoznania.
→ Klasyfikacja TNM – jak rozumieć stopień zaawansowania nowotworu?
Jak leczy się nowotwory nosa i zatok?
Nie istnieje jeden schemat leczenia odpowiedni dla wszystkich pacjentów. Plan zależy przede wszystkim od:
- dokładnej lokalizacji guza,
- typu histologicznego,
- stopnia zaawansowania,
- możliwości całkowitego usunięcia zmiany,
- zajęcia oczodołu, podstawy czaszki lub mózgowia,
- stanu węzłów chłonnych,
- stanu ogólnego pacjenta,
- przewidywanych następstw funkcjonalnych i estetycznych.
W leczeniu wykorzystuje się chirurgię, radioterapię oraz leczenie systemowe. W wielu operacyjnych rakach podstawą jest usunięcie guza, a następnie – zależnie od wyniku badania histopatologicznego i czynników ryzyka – radioterapia lub radiochemioterapia. NCI wskazuje, że w znacznej części operacyjnych nowotworów jamy nosowej i zatok stosuje się połączenie chirurgii z napromienianiem.
Leczenie powinno być planowane przez zespół mający doświadczenie w nowotworach głowy i szyi oraz chirurgii podstawy czaszki.
Na czym polega leczenie chirurgiczne?
Zakres operacji zależy od wielkości i położenia guza. Część zmian można usunąć endoskopowo przez nos, bez wykonywania rozległych cięć na twarzy. W innych przypadkach konieczny jest dostęp otwarty albo połączenie kilku technik.
Jeżeli guz dochodzi do podstawy czaszki, w operacji mogą uczestniczyć laryngolog, chirurg głowy i szyi oraz neurochirurg. Przy rozległych ubytkach potrzebne może być leczenie rekonstrukcyjne.
Celem operacji jest usunięcie nowotworu z odpowiednim marginesem zdrowej tkanki, o ile można to zrobić bez niedopuszczalnego ryzyka dla pacjenta. Ze względu na sąsiedztwo oka, mózgu, dużych naczyń i nerwów nie zawsze jest to możliwe.
Współczesna chirurgia dąży do zachowania funkcji i wyglądu, ale pierwszeństwo ma bezpieczeństwo onkologiczne.
Czy konieczne może być usunięcie oka?
Samo położenie guza w pobliżu oczodołu nie oznacza automatycznie konieczności usunięcia oka.
Decyzja zależy od tego, które struktury zostały zajęte i czy możliwe jest całkowite usunięcie nowotworu przy zachowaniu sprawnego narządu wzroku. U części pacjentów możliwa jest operacja oszczędzająca oko, często uzupełniana radioterapią.
Jeżeli guz rozlegle nacieka zawartość oczodołu, zachowanie oka może nie być bezpieczne onkologicznie lub nie zapewniać użytecznej funkcji. Taką decyzję podejmuje się indywidualnie po analizie obrazowania i omówieniu przypadku przez wielospecjalistyczny zespół.
Warto rozróżnić status zachowania samej gałki ocznej a zachowania widzenia. O tych kwestiach pacjent powinien otrzymać jasną informację przed rozpoczęciem leczenia.
Jaką rolę odgrywa radioterapia?
Radioterapia może być stosowana:
- po operacji, aby zmniejszyć ryzyko nawrotu,
- jako podstawowe leczenie, gdy operacja nie jest możliwa lub nie byłaby najlepszym rozwiązaniem,
- razem z chemioterapią,
- w leczeniu nawrotu,
- w celu łagodzenia objawów w chorobie zaawansowanej.
Plan napromieniania wymaga dużej precyzji, ponieważ leczony obszar znajduje się blisko oczu, nerwów wzrokowych, mózgu, ślinianek i innych wrażliwych struktur.
Nowoczesne techniki pozwalają dokładniej dopasować dawkę do kształtu guza, ale nie eliminują całkowicie ryzyka działań niepożądanych. Możliwe następstwa zależą od obszaru leczenia i mogą obejmować m.in. suchość błon śluzowych, podrażnienie skóry, zaburzenia węchu, zmęczenie, problemy z oczami, pogorszenie widzenia lub późne zmiany w kościach i tkankach miękkich.
Kiedy stosuje się leczenie systemowe?
Chemioterapia lub inne formy leczenia systemowego mogą być stosowane w kilku sytuacjach:
- przed leczeniem miejscowym, aby zmniejszyć masę guza,
- jednocześnie z radioterapią,
- po leczeniu miejscowym w wybranych przypadkach,
- w chorobie nieoperacyjnej,
- w przypadku nawrotu lub przerzutów.
Dobór terapii zależy od typu histologicznego. Inaczej leczy się raka płaskonabłonkowego, inaczej chłoniaka, czerniaka błon śluzowych czy mięsaka. U części pacjentów, po wykonaniu odpowiednich badań, można rozważać immunoterapię albo leczenie ukierunkowane molekularnie.
Dlatego ogólne sformułowanie „chemioterapia na raka zatok” nie opisuje jednej terapii. Najpierw trzeba dokładnie określić, z jakim nowotworem mamy do czynienia.
Dlaczego warto leczyć się w doświadczonym ośrodku?
Nowotwory nosa i zatok są rzadkie, a ich leczenie bywa technicznie skomplikowane. Guz może znajdować się na granicy kilku obszarów – laryngologii, chirurgii szczękowo-twarzowej, neurochirurgii, okulistyki i onkologii.
W planowaniu leczenia mogą uczestniczyć m.in.:
- laryngolog i chirurg głowy i szyi,
- chirurg podstawy czaszki,
- neurochirurg,
- chirurg szczękowo-twarzowy,
- radioterapeuta,
- onkolog kliniczny,
- radiolog,
- patomorfolog,
- okulista,
- stomatolog i protetyk,
- specjalista rekonstrukcji,
- dietetyk i rehabilitant.
Przy rzadkich nowotworach doświadczenie zespołu pomaga trafnie ustalić rozpoznanie, wybrać sposób przeprowadzenia operacji oraz zaplanować radioterapię i rekonstrukcję.
Leczenie nie kończy się na usunięciu guza
Terapia może wpływać na oddychanie przez nos, węch, smak, widzenie, wygląd twarzy, stan uzębienia i sposób mówienia. U części pacjentów potrzebna jest rekonstrukcja tkanek, leczenie protetyczne lub rehabilitacja.
Jeszcze przed rozpoczęciem terapii warto omówić:
- możliwy wpływ leczenia na wzrok,
- ryzyko utraty lub osłabienia węchu,
- zakres ewentualnej operacji,
- możliwości rekonstrukcji,
- konieczność leczenia stomatologicznego,
- przewidywany wpływ radioterapii na oczy i jamę ustną,
- sposób żywienia w okresie leczenia,
- dostępne wsparcie psychologiczne.
Dla pacjenta znaczenie ma nie tylko kontrola choroby, lecz również funkcjonowanie po zakończeniu terapii.
Kontrole po leczeniu
Po zakończeniu leczenia potrzebne są regularne wizyty kontrolne. Mogą obejmować badanie laryngologiczne, endoskopię oraz odpowiednio dobrane badania obrazowe.
Kontrole służą nie tylko wykrywaniu ewentualnego nawrotu. Pozwalają także rozpoznawać i leczyć późne następstwa terapii, takie jak przewlekła suchość błon śluzowych, zaburzenia drożności nosa, problemy z oczami, słuchem, uzębieniem czy gojeniem tkanek.
Każdy nowy lub powracający objaw pomiędzy wyznaczonymi wizytami warto zgłosić lekarzowi zamiast czekać na kolejny planowy termin.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Konsultacji laryngologicznej wymaga przede wszystkim objaw, który:
- utrzymuje się mimo leczenia,
- dotyczy głównie jednej strony,
- stopniowo się nasila,
- regularnie powraca,
- występuje razem z krwawieniem, bólem lub obrzękiem,
- powoduje zaburzenia czucia twarzy,
- wiąże się z problemami ze wzrokiem,
- nie ma wyjaśnienia w badaniu stomatologicznym.
Pierwszym krokiem może być wizyta u lekarza POZ lub laryngologa. Objawy oczne mogą wymagać również konsultacji okulistycznej, a dolegliwości zębowe – stomatologicznej. Ważne, aby przy utrzymujących się jednostronnych problemach spojrzeć szerzej niż na jeden narząd.
FAQ: nowotwory nosa i zatok
Jakie mogą być pierwsze objawy nowotworu nosa lub zatok?
Mogą obejmować jednostronną niedrożność nosa, krwistą wydzielinę, nawracające krwawienia, osłabienie węchu, ból lub ucisk w obrębie twarzy. Objawy te znacznie częściej mają jednak łagodną przyczynę.
Czy przewlekłe zapalenie zatok może oznaczać raka?
Najczęściej nie. Przewlekłe zapalenie zatok jest częstą chorobą, a nowotwory tej okolicy występują rzadko. Diagnostyki wymaga przede wszystkim problem jednostronny, nasilający się lub nieustępujący mimo właściwego leczenia.
Czy polip w nosie może być nowotworem?
Typowe polipy zapalne są zmianami łagodnymi. Pojedyncza jednostronna zmiana, zwłaszcza krwawiąca lub szybko rosnąca, powinna zostać dokładnie zbadana. Ostateczny charakter zmiany określa badanie histopatologiczne.
Czy krwawienie z nosa jest objawem raka?
Zwykle nie. Krwawienia mają wiele częstszych przyczyn. Powtarzające się krwawienie z jednej strony, szczególnie połączone z niedrożnością lub bólem, wymaga jednak oceny laryngologicznej.
Czy ból zęba może mieć związek z guzem zatoki?
Tak, szczególnie w przypadku zatoki szczękowej. Niejasny ból górnych zębów, ich rozchwianie albo brak poprawy po leczeniu stomatologicznym mogą być wskazaniem do diagnostyki zatok.
Czy pył drzewny zwiększa ryzyko raka zatok?
Tak. Długotrwałe narażenie zawodowe na pył drzewny jest uznanym czynnikiem ryzyka nowotworów jamy nosowej i zatok przynosowych. Ryzyko dotyczy przede wszystkim osób pracujących przy intensywnej obróbce drewna bez odpowiedniej ochrony.
Czy nowotwory nosa i zatok zawsze leczy się operacyjnie?
Nie. Leczenie zależy od lokalizacji, typu histologicznego i zaawansowania. U wielu pacjentów stosuje się operację połączoną z radioterapią, ale w niektórych sytuacjach podstawą może być radioterapia, radiochemioterapia albo leczenie systemowe.
Czy operacja zawsze oznacza rozległe cięcie na twarzy?
Nie. Część guzów można usuwać endoskopowo przez nos. Przy bardziej rozległej chorobie konieczna może być operacja otwarta albo połączenie kilku dostępów.
Te patogeny sprzyjają rozwojowi nowotworów. Przed niektórymi możemy się chronić
• Artykuł zaktualizowano: