Nowy etap walki z rakiem szyjki macicy rozpoczyna się w Polsce, wprowadzając nowoczesne technologie diagnostyczne oparte na testach molekularnych HPV HR oraz cytologii na podłożu płynnym. Możliwości stosowania testów molekularnych może znacząco zwiększyć skuteczność wykrywania przedrakowych zmian, ale również przeredefiniować standardy profilaktyki onkologicznej.
Minister Zdrowia, Izabela Leszczyna, podczas lipcowej konferencji prasowej w Narodowym Instytucie Onkologii – Państwowym Instytucie Badawczym, przedstawiła nowe założenia programu profilaktyki. O zmianach wprowadzanych przez MInisterstwo Zdrowia pisaliśmy już wielokrotnie: Test HPV HR i cytologia na podłożu płynnym. Nowoczesne metody w profilaktyce raka szyjki macicy, Test HPV HR oraz cytologia na podłożu płynnym (LBC) w programie profilaktyki raka szyjki macicy, Profilaktyka nowotworowa. NFZ wdraża test HPV molekularny i cytologię LBC, Onkologia w Polsce. Pacjent w systemie ochrony zdrowia – teraźniejszość i kierunki zmian.
Centralnym punktem nowego programu jest wprowadzenie testu HPV HR, który identyfikuje wysokie ryzyko wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV), głównego czynnika ryzyka raka szyjki macicy oraz innych nowotworów głowy i szyi. Dzięki finansowaniu przez Narodowy Fundusz Zdrowia, testy te będą dostępne dla kobiet w całej Polsce bez potrzeby skierowania, co zwiększa dostępność do nowoczesnej diagnostyki.
– Lipiec 2025 roku to bardzo dobry miesiąc dla zdrowia wszystkich kobiet w Polsce. Wprowadzamy badanie na HPV HR, czyli test, który wykrywa wirusa brodawczaka ludzkiego, odpowiedzialnego za bardzo groźne nowotwory raka szyjki macicy, ale także nowotwory głowy i szyi. To badanie jest finansowane przez NFZ. W Polsce mamy dwie niezwykle ważne rzeczy dla profilaktyki raka szyjki macicy. Po pierwsze w profilaktyce pierwotnej mamy szczepienia dla dziewcząt i chłopców, między 9. a 14. rokiem życia – szczepienia, które młode pokolenia uwolnią od raka szyjki macicy, raka głowy, raka szyi, tych nowotworów, które są wywoływane właśnie przez ten wirus. Teraz mamy także niezwykle ważną rzecz w profilaktyce wtórnej – powiedziała minister zdrowia Izabela Leszczyna.
– To jest absolutny przełom. To co mnie niezwykle cieszy to to, że w tej profilaktyce wtórnej wszystkie kobiety w Polsce będą mogły skorzystać z badania, które wykryje nie tylko zmiany nowotworowe, ale wykryje także wirusa, który może te zmiany dopiero spowodować. Wszystko w rękach pacjentek. Zgłaszajmy się do poradni ginekologiczno-położniczych, które mają umowy z NFZ. Będziemy namawiać także kolejne POZ-y, czyli te nasze przychodnie z lekarzami rodzinnymi, żeby to położna mogła pobierać tam materiał od kobiet. Badajmy się, bo naprawdę jesteśmy w stanie wyeliminować jedną z niezwykle groźnych chorób – mówiła minister zdrowia.
Do udziału w programie nie potrzeba skierowania. Wystarczy, że pacjentka zgłosi się do placówki, która wykonuje takie badania. Obecnie jest blisko 2700 miejsc w całej Polsce, które mają uprawnienia do realizacji Programu Profilaktyki Raka Szyjki Macicy – każda poradnia położniczo-ginekologiczna, która ma podpisaną umowę z NFZ oraz niektóre poradnie POZ. Program jest skierowany do kobiet w wieku 25-64 lata.
Nowości w programie profilaktyki raka szyjki macicy
Prof. dr hab. Andrzej Nowakowski, kierownik Poradni Profilaktyki Raka Szyjki Macicy w NIO-PIB, podkreślił, że zmiany nie ograniczają się tylko do samego rodzaju badań, ale również ich częstotliwości. Test HPV HR, wykazujący wysoką czułość i specyficzność, umożliwia wydłużenie okresu między kolejnymi badaniami profilaktycznymi, co jest zgodne z międzynarodowymi standardami.
– Zmieniamy nie tylko rodzaj badania – wymaz w kierunku wirusa HPV zastępuje klasyczną cytologię – ale także interwał czasowy między kolejnymi badaniami. Wynika to z ogromnej wartości diagnostycznej testu HPV. Ujemny wynik oznacza bardzo niskie ryzyko zachorowania na raka szyjki macicy w ciągu kolejnych pięciu lat, dlatego kolejne badanie może być wykonywane właśnie w takim odstępie czasu – mówił prof. Andrzej Nowakowski. – Apelujemy do kobiet, by korzystały z tych badań profilaktycznych. Tym bardziej, że na rynku komercyjnym są one stosunkowo kosztowne, a od lipca tego roku – dzięki wprowadzonym zmianom w programie profilaktyki – będą dostępne w ramach NFZ.
Nowy, 5-letni, schemat zakłada wykonanie testu HPV HR z genotypowaniem, który wykrywa DNA lub RNA wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) o wysokim ryzyku onkogennym w wymazie z szyjki macicy.
– Jeżeli wynik badania będzie ujemny – lekarz zaleci ponowne badanie profilaktyczne po upływie 3 lub 5 lat, w uzasadnionych przypadkach po upływie 12 miesięcy.
– Jeżeli wynik testu HPV HR będzie dodatni – z tego samego materiału wykonana będzie cytologia płynna (LBC). Jeśli jej wynik będzie prawidłowy, lekarz zaleci ponowne badanie profilaktyczne po upływie 12 miesięcy.
Dlaczego warto wykonywać badanie w kierunku zakażenia HPV?
– Jeśli w wyniku badania cytologicznego zostaną stwierdzone zmiany o charakterze dysplastycznym – lekarz ginekolog skieruje pacjentkę na dalszą diagnostykę, tj. badanie kolposkopowe lub badanie kolposkopowe z pobraniem wycinka do badania histopatologicznego. W przypadku rozpoznania raka szyjki macicy lub inne schorzenie – pacjentka zostanie skierowana do leczenia specjalistycznego lub na dalszą diagnostykę.
To nie tylko przełom w diagnostyce, ale również w podejściu do profilaktyki – podkreślił konsultant krajowy ds. ginekologii onkologicznej, prof. Mariusz Bidziński. – Chcemy odwrócić dotychczasowy system, a profilaktyka jest podstawą tej zmiany. Wiele lat ‘stawialiśmy’ na medycynę naprawczą. Czas, by ten model odwrócić. Zdrowie to inwestycja i wszyscy musimy to rozumieć. Jeśli mamy do dyspozycji tak czułe narzędzia, ci, którzy z nich korzystają – a jest ich coraz więcej – mogą czuć się bezpiecznie – powiedział prof. Mariusz Bidziński – Dla mnie, jako ginekologa onkologicznego, ta zmiana to wielkie święto. Uzyskałem nowe narzędzie, które jest niezwykle istotne w działaniach profilaktycznych.
Kluczowym elementem nowego programu jest również cytologia na podłożu płynnym (LBC), która w przypadku dodatniego wyniku testu HPV HR umożliwia szybsze i bardziej precyzyjne diagnozowanie zmian przedrakowych. Prof. Nowakowski zaznacza, że każdy krok w diagnostyce jest dokładnie zaplanowany, aby minimalizować ryzyko niewłaściwych interpretacji wyników.
Ministerstwo Zdrowia zachęca wszystkie kobiety w Polsce do regularnego uczestnictwa w programie profilaktyki, który jest kluczowym elementem Narodowej Strategii Onkologicznej. Program realizowany jest pod nadzorem Narodowego Instytutu Onkologii jako centralnego ośrodka koordynującego, co zapewnia wysoką jakość i spójność świadczonych usług na terenie całego kraju.
To nie tylko krok w stronę skuteczniejszej ochrony zdrowia kobiet, ale również inwestycja w przyszłość systemu ochrony zdrowia – podsumowała dr hab. Beata Jagielska, dyrektor NIO-PIB. – Polska stawia dziś kolejny krok w kierunku skuteczniejszej i bardziej precyzyjnej profilaktyki, opierając ją na nauce i nowoczesnych technologiach – z korzyścią dla zdrowia i życia tysięcy kobiet – podsumowała dyrektor NIO-PIB.
Nowe podejście do profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce nie tylko podnosi standardy diagnostyki, ale również kładzie większy nacisk na prewencję i edukację zdrowotną. Dzięki temu, tysiące kobiet mogą mieć pewność, że ich zdrowie jest w najlepszych rękach, a nowe technologie stanowią solidną podstawę walki z jedną z najbardziej dotkliwych chorób współczesności.
Badania HPV HR oraz cytologia na podłożu płynnym (LBC) są powszechnie stosowane w wielu krajach Europy i świata jako elementy nowoczesnych programów profilaktyki raka szyjki macicy. Badania na obecność wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) – jako podstawowe badania przesiewowe – są rekomendowane przez WHO i UE.
Test HPV HR oraz cytologia na podłożu płynnym (LBC) w programie profilaktyki raka szyjki macicy
rak szyjki macicy, profilaktyka raka szyjki macicy, test HPV HR, cytologia na podłożu płynnym, test HPV, profilaktyka onkologiczna, program profilaktyki raka szyjki macicy, NFZ, zdrowie kobiet, testy molekularne HPV, zmiany przedrakowe, diagnostyka raka szyjki macicy, Narodowy Instytut Onkologii, ginekologia onkologiczna, HPV, zmiany dysplastyczne, badanie profilaktyczne, zdrowie publiczne, rak szyjki macicy w Polsce, szczepienia HPV, testowanie na HPV, nowoczesne technologie diagnostyczne