FDA zatwierdziła lirafugratynib dla dorosłych z wcześniej leczonym, nieoperacyjnym, miejscowo zaawansowanym lub przerzutowym rakiem dróg żółciowych, w którym wykryto fuzję albo inną rearanżację genu FGFR2. W badaniu REFOCUS odpowiedź na leczenie stwierdzono u 46 procent pacjentów. Wynik dotyczy jednak badania bez grupy porównawczej i nie przesądza, czy lirafugratynib jest skuteczniejszy od innych dostępnych terapii.
Decyzja amerykańskiej Agencji ds. Żywności i Leków z 23 września 2026 roku obejmuje wyraźnie określoną grupę chorych. Lirafugratynib, dostępny w Stanach Zjednoczonych pod nazwą Lyrfigtu, może być stosowany po wcześniejszym leczeniu u osób, których nowotworu nie można usunąć operacyjnie i u których choroba jest miejscowo zaawansowana albo dała przerzuty. Warunkiem jest potwierdzenie fuzji lub innej rearanżacji FGFR2 w komórkach nowotworowych. Lek podaje się doustnie w dawce 70 mg raz na dobę, do czasu progresji choroby lub wystąpienia niemożliwych do zaakceptowania działań niepożądanych.
Leczenie zależne od wyniku badania molekularnego
Informacja o FGFR2 decyduje o tym, czy chory mieści się w grupie objętej amerykańskim wskazaniem. Fuzja lub rearanżacja genu jest zmianą wykrywaną w badaniu molekularnym materiału nowotworowego. Nie można jej rozpoznać na podstawie obrazu radiologicznego, objawów ani samego wyniku potwierdzającego raka dróg żółciowych. Potrzebny jest wynik wskazujący konkretny rodzaj zmiany genetycznej.
Może to wpływać na sposób postępowania, ponieważ określenie „rak dróg żółciowych” obejmuje pacjentów różniących się zarówno przebiegiem choroby, jak i cechami molekularnymi nowotworu. FDA zatwierdziła lirafugratynib dla chorych z fuzją lub inną rearanżacją FGFR2, a nie dla wszystkich osób z tym rozpoznaniem. W badaniu, na którym oparto decyzję, uczestniczyli ponadto pacjenci nieleczeni wcześniej inhibitorem FGFR. Wyników REFOCUS nie należy więc automatycznie odnosić do sytuacji, w której choroba postępuje po zastosowaniu innego leku z tej grupy.
Odpowiedź nastąpiła u 46 procent uczestników badania REFOCUS. Skuteczność lirafugratynibu oceniono w wieloośrodkowym badaniu REFOCUS, do którego włączono 116 pacjentów z nieoperacyjnym lub przerzutowym rakiem dróg żółciowych. Chorzy otrzymywali wcześniej chemioterapię albo chemioimmunoterapię, ale nie byli leczeni inhibitorem FGFR. Wszystkim podawano lirafugratynib. Badanie było otwarte i jednoramienne: nie przydzielono części uczestników do leczenia innym lekiem w celu bezpośredniego porównania wyników.
Głównymi miarami skuteczności były odsetek obiektywnych odpowiedzi oraz czas ich utrzymywania się. Ocenę prowadzono według kryteriów RECIST 1.1, a wyniki badań obrazowych analizowała niezależna komisja. Odpowiedź na leczenie stwierdzono u 46 procent uczestników (95 procent CI: 36–55 procent). Oznacza to zmniejszenie zmian nowotworowych spełniające kryteria badania; nie jest równoznaczne z wyleczeniem. Mediana czasu utrzymywania się odpowiedzi wyniosła 11,8 miesiąca (95 procent CI: 7,5–13,0) wśród pacjentów, u których odpowiedź wystąpiła. Tej wartości nie należy odczytywać jako mediany przeżycia całej badanej grupy.
REFOCUS dostarcza danych o aktywności leku po wcześniejszej chemioterapii lub chemioimmunoterapii. Jego konstrukcja ogranicza jednak wnioski dotyczące miejsca lirafugratynibu wśród innych metod leczenia. Bez grupy porównawczej nie można na podstawie tego badania ustalić, czy pacjenci żyją dłużej niż po zastosowaniu innego inhibitora FGFR lub kolejnej chemioterapii. Komunikat FDA nie przedstawia też porównawczego wyniku dotyczącego czasu całkowitego przeżycia.
Działania niepożądane wymagają kontroli oczu i stężenia fosforanów
FDA zwraca uwagę na toksyczność okulistyczną, zwiększenie stężenia fosforanów we krwi i związane z nim odkładanie się związków mineralnych w tkankach miękkich. W amerykańskiej informacji o leku wymieniono między innymi możliwość wystąpienia zmian dotyczących nabłonka barwnikowego siatkówki, niewyraźnego widzenia i suchości oczu. Zaleca się badanie okulistyczne, obejmujące OCT plamki, przed rozpoczęciem terapii, regularnie w jej trakcie oraz pilnie w razie nowych objawów dotyczących wzroku. Konieczne jest również monitorowanie stężenia fosforanów.
Do często zgłaszanych działań niepożądanych należą także zmiany paznokci, zespół ręka–stopa, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, suchość w ustach, zmęczenie i zaburzenia smaku. Informacja o produkcie zawiera ponadto ostrzeżenie dotyczące szkodliwego działania na płód. Dane o bezpieczeństwie trzeba uwzględnić przy kwalifikacji do terapii i planowaniu kontroli, zwłaszcza że leczenie jest prowadzone codziennie aż do progresji lub wystąpienia nieakceptowalnej toksyczności.
Amerykańska rejestracja a leczenie w Polsce
Zatwierdzenie leku przez FDA nie oznacza jego refundacji w Polsce. W polskim programie B.5 dla chorych na raka wątrobowokomórkowego lub raka dróg żółciowych opisano leczenie pemigatynibem u pacjentów z potwierdzoną fuzją albo rearanżacją FGFR2 po wcześniejszym leczeniu systemowym. Jest to inny inhibitor szlaku FGFR. Wynik REFOCUS nie stanowi bezpośredniego porównania lirafugratynibu z pemigatynibem.
FDA nadała wnioskowi dotyczącemu lirafugratynibu priorytetowy tryb oceny; lek otrzymał także status terapii przełomowej i leku sierocego. Są to elementy amerykańskiej procedury regulacyjnej. Dla polskiego pacjenta rozstrzygające pozostają odrębne decyzje dotyczące dopuszczenia leku do obrotu i zasad finansowania leczenia.
Program B.5 – leczenie chorych na raka wątrobowokomórkowego lub raka dróg żółciowych
Co to oznacza dla pacjenta?
U chorego z zaawansowanym rakiem dróg żółciowych warto ustalić, czy wykonano badanie molekularne i czy jego wynik obejmuje ocenę fuzji lub rearanżacji FGFR2. Jeżeli taka zmiana została potwierdzona, lekarz może ocenić możliwości leczenia w świetle wcześniejszych terapii, stanu pacjenta i aktualnych kryteriów polskiego programu lekowego. Decyzja FDA poszerza możliwości leczenia w Stanach Zjednoczonych, ale sama nie zmienia zasad dostępu do lirafugratynibu w Polsce.
Kto może otrzymać lirafugratynib zgodnie z decyzją FDA?
Dorosły pacjent z wcześniej leczonym, nieoperacyjnym, miejscowo zaawansowanym lub przerzutowym rakiem dróg żółciowych, jeśli w nowotworze wykryto fuzję albo inną rearanżację FGFR2.
Czy odpowiedź u 46% pacjentów oznacza wyleczenie?
Nie. Wskaźnik ten opisuje odsetek uczestników badania, u których stwierdzono określone kryteriami zmniejszenie zmian nowotworowych.
Czy lirafugratynib zbadano u osób leczonych wcześniej inhibitorem FGFR?
Pacjenci uwzględnieni w opisanej przez FDA ocenie skuteczności REFOCUS nie otrzymywali wcześniej leków z tej grupy.
Czy wiadomo, że działa lepiej niż pemigatynib?
Nie. W REFOCUS nie prowadzono bezpośredniego porównania lirafugratynibu z pemigatynibem.
Przeczytaj także:
Leczenie raka dróg żółciowych w programie B.5 – kto może się zakwalifikować?
Rak dróg żółciowych: od objawów i diagnostyki do leczenia
Badania molekularne w raku dróg żółciowych i dostęp do terapii celowanych
Dlaczego w raku dróg żółciowych szuka się fuzji FGFR2? Rozmowa z dr. Leszkiem Krajem
Źródło: Komunikat FDA z 23 września 2026 roku
Amerykańska informacja o leku Lyrfigtu
• Artykuł zaktualizowano: