Niskodawkowa tomografia komputerowa w kierunku wczesnego wykrywania raka płuca będzie jednym z kluczowych nowych świadczeń profilaktycznych w 2026 roku w Polsce. Jak zapowiedziała Dominika Janiszewska-Kajka, zastępca dyrektora Departamentu Lecznictwa w Ministerstwie Zdrowia podczas konferencji „Pacjent w Centrum Uwagi”, projekt w najbliższych dniach trafi do konsultacji publicznych. Badanie ma objąć osoby z określonymi czynnikami ryzyka i stać się ważnym elementem wczesnego wykrywania raka płuca.
Dominika Janiszewska-Kajka przedstawiła również aktualne działania resortu związane z rozbudową programów profilaktycznych, zmianami organizacyjnymi w podstawowej opiece zdrowotnej oraz wdrażaniem nowych modeli koordynowanej opieki.
Niskodawkowa TK w profilaktyce raka płuca – nowy kierunek działań MZ
Zapowiedź skierowania do konsultacji projektu dotyczącego niskodawkowej tomografii komputerowej padła podczas panelu „Pacjent w Centrum Uwagi: Programy koordynowanej opieki specjalistycznej i programy profilaktyczne jako inwestycja w zdrowie Polaków”. Dominika Janiszewska-Kajka podkreśliła, że świadczenie jest właściwie ukończone i „w perspektywie kilku dni zostanie skierowane do konsultacji publicznych”.
Jej zdaniem to krok, na który system ochrony zdrowia czekał od lat. Zachorowalność na raka płuca w Polsce rośnie zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet, co – jak przypomniała – od dawna potwierdzają eksperci. Niskodawkowa TK ma wypełnić lukę w obszarze wczesnej diagnostyki, a jej wprowadzenie stanowi naturalną kontynuację działań resortu zdrowia, które w ostatnich latach znacząco przyspieszyły.
Dominika Janiszewska-Kajka wyjaśniła, że nowe świadczenie będzie powiązane z programem profilaktycznym. Lekarze POZ mają stać się pierwszym punktem kontaktu i pełnić funkcję przewodników pacjenta po profilaktyce. „Mamy nadzieję, że lekarze będą zasileni w tę wiedzę i będą informować pacjentów, co będzie im niedługo przysługiwało” — zaznaczyła. To lekarz rodzinny oceni, czy pacjent spełnia kryteria kwalifikacji, takie jak wiek czy obecność czynników ryzyka, w tym liczba tzw. paczkolat.
Profilaktyka jako fundament systemu
Wystąpienie przedstawicielki MZ pokazało szerszy obraz zmian zachodzących w ochronie zdrowia. Jak podkreśliła, profilaktyka nie jest już dodatkiem do systemu ani obszarem, który można przesuwać na dalszy plan. „Profilaktyka jest filarem naszych działań w tym momencie” — powiedziała. Z tego powodu to właśnie rozporządzenia dotyczące programów zdrowotnych i świadczeń profilaktycznych w POZ są dziś najczęściej nowelizowanymi aktami prawnymi. Ministerstwo — jako organizator systemu — stale dodaje nowe świadczenia, modyfikuje ich organizację i odpowiada na potrzeby pacjentów oraz świadczeniodawców.
Dominika Janiszewska-Kajka przedstawiła także sposób myślenia resortu o współczesnej profilaktyce. Nie chodzi wyłącznie o dodawanie kolejnych badań, lecz o tworzenie kompleksowych modeli organizacji opieki. „Zorganizowanie świadczeń w sposób kompleksowy, właściwa koordynacja — to jest to, na co teraz stawiamy” — podkreśliła. Przykładem są rozwijane i testowane modele koordynowanej opieki, w tym KOS-BAR. Ich skuteczność – jak zaznaczyła – została już potwierdzona, dlatego ministerstwo przygotowuje się do ich stałego wdrożenia, nie traktując ich jako czasowych projektów pilotażowych.
Nowoczesna diagnostyka i rozwój świadczeń
Ważnym elementem dyskusji były nowe technologie i narzędzia diagnostyczne, które stopniowo trafiają do koszyka świadczeń gwarantowanych. Dominika Janiszewska-Kajka przypomniała, że w ostatnim roku rozszerzono dostęp m.in. do cytologii na podłożu płynnym, badań HPV HR oraz zmodyfikowano zasady realizacji badań prenatalnych. Wszystkie te zmiany wynikają z rekomendacji klinicystów. „To jest umożliwienie pacjentom dostępu do świadczeń bardziej nowoczesnych, innowacyjnych” — wskazała, podkreślając, że rozwój koszyka świadczeń to proces ciągły.
Diagnostyka molekularna HPV HR z „reflex LBC” w programie profilaktyki raka szyjki macicy
Odwaga w systemie, praktyce klinicznej i po stronie pacjenta. Kierunek: wcześniejsze wykrywanie i lepsza organizacja opieki
Jej wypowiedzi doskonale wpisały się w cel panelu, który zakładał połączenie perspektywy pacjentów, ekspertów klinicznych i decydentów systemowych. Agnieszka Starewicz-Jaworska, moderatorka dyskusji i redaktor naczelna ONKOKURIERA, zaznaczyła, że rozmowa o zdrowiu wymaga odwagi — zarówno po stronie systemu, jak i lekarzy oraz pacjentów. Działania zaprezentowane przez przedstawicielkę Ministerstwa Zdrowia pokazują, że system coraz śmielej otwiera się na tę odwagę, wdrażając rozwiązania, które jeszcze kilka lat temu wydawały się trudne do zrealizowania.
Szczepienie przeciw HPV: Pytania, odpowiedzi i najważniejsze Informacje
Zobacz także rekomendację AOTMiT:
Program wczesnego wykrywania raka płuca u osób ze zwiększonym, zdefiniowanym ryzykiem zachorowania, za pomocą niskodawkowej tomografii komputerowej Ocena zasadności zakwalifikowania świadczenia jako świadczenia gwarantowanego z zakresu programów zdrowotnych.
Raport w sprawie oceny świadczenia opieki zdrowotnej Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. Data ukończenia: 18.07.2025 r.:
Pytania i odpowiedzi:
Czy niskodawkowa tomografia komputerowa będzie dostępna dla wszystkich?
Nie — świadczenie będzie przeznaczone dla osób spełniających określone kryteria ryzyka, m.in. dotyczące wieku i historii palenia. Lekarz POZ oceni kwalifikację pacjenta.
Dlaczego to świadczenie jest tak ważne?
Rak płuca jest jednym z najczęściej diagnozowanych nowotworów w Polsce, a LDCT znacząco zwiększa szansę wykrycia choroby na wczesnym etapie.
Co zmienia się w koordynowanej opiece?
Modele, takie jak KOSBAR, mają zostać docelowo wprowadzone jako rozwiązanie stałe. Oznacza to lepszą organizację świadczeń, mniejszą fragmentację i większą efektywność opieki nad pacjentem.
Jak rozwija się koszyk badań profilaktycznych?
Dodawane są nowoczesne technologie, w tym cytologia LBC, badania HPV HR i rozszerzone badania prenatalne. Wszystkie zmiany wynikają z rekomendacji ekspertów klinicznych.