Podczas konferencji „Czas w onkologii i hematologii” zaprezentowano listy TOP TEN ONKO 2026 oraz TOP TEN HEMATO 2026. Zestawienia, publikowane od 2020 roku, obejmują po dziesięć terapii uznanych przez ekspertów za najważniejsze priorytety refundacyjne z perspektywy korzyści dla pacjentów.
Listy nie są katalogiem wszystkich nowych technologii lekowych oczekujących na finansowanie. Mają wskazywać te rozwiązania, które według środowiska klinicznego powinny zostać rozpatrzone w pierwszej kolejności, ponieważ odpowiadają na szczególnie istotne niezaspokojone potrzeby terapeutyczne. W onkologii decyzję o wyborze terapii podejmowali eksperci Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej, natomiast listę hematologiczną opracowali członkowie zarządu Polskiego Towarzystwa Hematologii i Transfuzjologii.
Kryteria: potrzeby pacjentów, rokowanie i wartość kliniczna
Lista TOP TEN ONKO 2026 powstała na podstawie analizy rejestracji nowych leków onkologicznych oraz procesu obejmowania ich refundacją w poprzednich latach. Przy ocenie znaczenia poszczególnych terapii uwzględniono stopień zaspokojenia potrzeb pacjentów, rokowanie określane na podstawie analiz przeżycia, miejsce leku w algorytmach Europejskiego Towarzystwa Onkologii Medycznej, status terapii przełomowej nadawany przez amerykańską Agencję Żywności i Leków oraz znaczenie danego obszaru terapeutycznego mierzone danymi epidemiologicznymi.
Analizy danych klinicznych i rejestracyjnych wspierał zespół HTA Consulting. Jak podkreśla PTOK, ranking ma odzwierciedlać wagę potrzeby klinicznej oraz pilność decyzji refundacyjnej. Na liście znalazły się terapie dla chorych m.in. na raka jelita grubego, raka nosogardła, raka prostaty, raka płuca, raka piersi, raka wątrobowokomórkowego, raka pęcherza moczowego i glejaka z mutacją IDH.
TOP TEN ONKO 2026: dziesięć terapii wskazanych przez PTOK
Pierwsze miejsce na liście TOP TEN ONKO 2026 zajęło skojarzenie enkorafenibu z cetuksymabem w leczeniu przerzutowego raka jelita grubego z mutacją BRAF V600E. W zestawieniu znalazł się również toripalimab stosowany z cisplatyną i gemcytabiną u pacjentów z nawrotowym lub przerzutowym rakiem nosogardła.
Wśród priorytetów znalazła się terapia lutetem (¹⁷⁷Lu) w przerzutowym raku prostaty, a także durwalumab w leczeniu konsolidującym ograniczonej postaci drobnokomórkowego raka płuca po jednoczasowej radiochemioterapii. Eksperci wskazali również trastuzumab derukstekan w pierwszej linii leczenia HER2-dodatniego raka piersi.
Kolejne pozycje dotyczą niedrobnokomórkowego raka płuca. Na liście znalazły się lazertynib z amiwantamabem w pierwszej linii leczenia chorych z najczęstszymi mutacjami EGFR oraz połączenie enkorafenibu z binimetynibem w zaawansowanym niedrobnokomórkowym raku płuca z mutacją BRAF V600E.
Do dziesięciu najważniejszych potrzeb refundacyjnych zaliczono również durwalumab z tremelimumabem w nieoperacyjnym lub zaawansowanym raku wątrobowokomórkowym, durwalumab z chemioterapią w raku pęcherza moczowego oraz worasidenib w leczeniu glejaka II stopnia z mutacją IDH.
EMA rekomenduje 10 nowych leków. Wśród nich terapie onkologiczne i leki na choroby rzadkie
Pełna lista TOP TEN ONKO 2026 obejmuje:
- enkorafenib z cetuksymabem w przerzutowym raku jelita grubego z mutacją BRAF V600E,
- toripalimab z cisplatyną i gemcytabiną w nawrotowym lub przerzutowym raku nosogardła,
- lutetium (¹⁷⁷Lu) w przerzutowym raku prostaty,
- durwalumab w leczeniu konsolidującym ograniczonej postaci drobnokomórkowego raka płuca po jednoczasowej radiochemioterapii,
- trastuzumab derukstekan w HER2-dodatnim raku piersi w pierwszej linii leczenia,
- lazertynib z amiwantamabem w niedrobnokomórkowym raku płuca z najczęstszymi mutacjami EGFR w pierwszej linii,
- durwalumab z tremelimumabem w nieoperacyjnym lub zaawansowanym raku wątrobowokomórkowym,
- durwalumab z chemioterapią w raku pęcherza moczowego,
- enkorafenib z binimetynibem w zaawansowanym niedrobnokomórkowym raku płuca z mutacją BRAF V600E,
- worasidenib w glejaku II stopnia z mutacją IDH.
Do tzw. poczekalni listy TOP TEN ONKO 2026 zakwalifikowano także tisotumab wedotyny w raku szyjki macicy, pembrolizumab w raku żołądka oraz inawolisyb w HER2-ujemnym, HR-dodatnim raku piersi.
Hematologia: leczenie celowane i terapie CAR-T
Lista TOP TEN HEMATO 2026 pokazuje szczególnie wyraźnie znaczenie nowoczesnych terapii w leczeniu nowotworów krwi i układu chłonnego. W zestawieniu dominują terapie komórkowe CAR-T, przeciwciała monoklonalne oraz inhibitory kinazy Brutona. Cztery z dziesięciu wskazanych technologii dotyczą terapii CAR-T stosowanych u pacjentów ze szpiczakiem plazmocytowym lub chłoniakiem grudkowym.
Na pierwszym miejscu znalazł się daratumumab w skojarzeniu z bortezomibem, lenalidomidem i deksametazonem w pierwszej linii leczenia szpiczaka plazmocytowego. Kolejne miejsce zajęła terapia CAR-T ciltacabtagene autoleucel w szpiczaku plazmocytowym. Wysoko w zestawieniu umieszczono również akalabrutynib w chłoniaku z komórek płaszcza i przewlekłej białaczce limfocytowej, a także pirtobrutynib w przewlekłej białaczce limfocytowej oraz chłoniaku z komórek płaszcza.
Nowe leki na szpiczaka plazmocytowego i nowotwory krwi. Największym wyzwaniem pozostaje czas
Pełna lista TOP TEN HEMATO 2026 obejmuje:
- daratumumab z bortezomibem, lenalidomidem i deksametazonem w pierwszej linii leczenia szpiczaka plazmocytowego,
- ciltacabtagene autoleucel w szpiczaku plazmocytowym,
- akalabrutynib z bendamustyną i rytuksymabem w chłoniaku z komórek płaszcza,
- akalabrutynib z wenetoklaksem i obinutuzumabem lub bez obinutuzumabu w przewlekłej białaczce limfocytowej,
- pirtobrutynib w przewlekłej białaczce limfocytowej,
- lisocabtagene maraleucel w chłoniaku grudkowym,
- belantamab mafodotin z pomalidomidem i deksametazonem albo z bortezomibem i deksametazonem w szpiczaku plazmocytowym,
- pirtobrutynib w chłoniaku z komórek płaszcza,
- idecabtagene vicleucel w szpiczaku plazmocytowym,
- axicabtagene ciloleucel w chłoniaku grudkowym.
Lista hematologiczna akcentuje dwa kierunki. Pierwszym jest możliwość stosowania najskuteczniejszych terapii już we wcześniejszych etapach leczenia, zamiast odkładania ich na kolejne linie. Drugim pozostaje zapewnienie opcji terapeutycznych osobom z nawrotem lub opornością choroby, zwłaszcza w sytuacji ograniczonej skuteczności wcześniejszego leczenia.
Lista priorytetów, a nie decyzja refundacyjna
Obecność terapii na liście TOP TEN ONKO lub TOP TEN HEMATO nie jest równoznaczna z objęciem jej refundacją. Zestawienia mają charakter eksperckiej rekomendacji i porządkują potrzeby kliniczne, które powinny zostać uwzględnione w procesie decyzyjnym.
W przypadku wielu wskazań dostęp do nowoczesnego leczenia wymaga jednocześnie sprawnej diagnostyki molekularnej, właściwej kwalifikacji pacjentów oraz odpowiedniej organizacji opieki. PTOK zwraca uwagę, że znaczenie ma nie tylko sam dostęp do leku, lecz także zdolność systemu do wykorzystania terapii u pacjentów, którzy mogą odnieść z niej największą korzyść. „Mówimy o terapiach, które mają silne dowody naukowe, a mimo to wciąż nie są powszechnie dostępne” – wskazał prof. Maciej Krzakowski, prezes Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej.
Szpiczak plazmocytowy nadal wykrywany za późno. Eksperci NIO apelują o większą czujność onkologiczną
Czym są listy TOP TEN ONKO i TOP TEN HEMATO?
To eksperckie zestawienia dziesięciu terapii uznanych za najważniejsze priorytety refundacyjne z perspektywy potrzeb pacjentów i wartości klinicznej.
Kto przygotował listę TOP TEN ONKO 2026?
Listę opracowali eksperci Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej.
Kto odpowiada za listę TOP TEN HEMATO 2026?
Zestawienie przygotowali eksperci z zarządu Polskiego Towarzystwa Hematologii i Transfuzjologii.
Czy umieszczenie terapii na liście oznacza automatyczną refundację?
Nie. Lista ma charakter rekomendacji i wskazuje obszary uznane przez ekspertów za szczególnie pilne w procesie refundacyjnym.
Jakie terapie dominują na liście hematologicznej?
W TOP TEN HEMATO 2026 szczególnie widoczne są terapie CAR-T, inhibitory kinazy Brutona, przeciwciała monoklonalne oraz nowoczesne schematy leczenia szpiczaka plazmocytowego.
Dlaczego diagnostyka molekularna jest istotna dla części terapii z listy TOP TEN ONKO?
Ponieważ niektóre leki są przeznaczone dla pacjentów z określonymi zmianami molekularnymi, m.in. mutacjami BRAF, EGFR lub IDH. Właściwa kwalifikacja chorego warunkuje możliwość zastosowania leczenia.
• Artykuł zaktualizowano:
