Wolnych terminów na mammografię i test HPV HR są setki tysięcy. Mimo to z badań profilaktycznych nadal korzysta zbyt mało kobiet. Ministerstwo Zdrowia chce więc zmienić sposób docierania do pacjentek. Zamiast ogólnych haseł o tym, że „warto się badać”, coraz częściej mają pojawiać się konkretne wiadomości: to badanie jest dla Ciebie, możesz wykonać je bezpłatnie i od razu się zapisać.
Pierwsze spersonalizowane SMS-y i powiadomienia w aplikacji mojeIKP mają trafić do kobiet jeszcze w drugiej połowie sierpnia. Na początek resort zdrowia koncentruje się na mammografii, później podobny model obejmie profilaktykę raka szyjki macicy z wykorzystaniem testu HPV HR. Zmiana może wydawać się niewielka, ale dotyczy jednego z największych problemów polskiej profilaktyki. Badania są dostępne, często bez skierowania, a mimo to wiele osób z nich nie korzysta.
Badania są dostępne, ale kobiety wciąż zgłaszają się zbyt rzadko
Według stanu na 1 sierpnia 2026 roku z programu profilaktyki raka piersi w ciągu ostatnich dwóch lat skorzystało 32,77 proc. uprawnionych kobiet. W przypadku programu profilaktyki raka szyjki macicy z testem HPV HR odsetek ten wynosił 15,22 proc. Problemem nie jest wyłącznie brak terminów. 6 sierpnia w centralnej e-rejestracji było ponad 384 tys. wolnych terminów na mammografię i ponad 445 tys. wolnych terminów na test HPV HR w ciągu kolejnych 90 dni. Czyli możliwość wykonania badania nie oznacza jeszcze, że pacjentka rzeczywiście się na nie zapisze. Trzeba pamiętać, komu badanie przysługuje, znaleźć placówkę, sprawdzić termin, zarejestrować się i wreszcie przyjść na wizytę. Każdy z tych etapów może sprawić, że decyzja zostanie odłożona. Ministerstwo Zdrowia chce część tej drogi skrócić.
Pierwsze wiadomości dostaną 45-latki. Nowy sposób komunikacji rozpocznie się od kobiet, które właśnie ukończyły 45 lat i po raz pierwszy mogą skorzystać z programu profilaktyki raka piersi. Do blisko 35 tys. kobiet ma trafić SMS, a około 25 tys. otrzyma powiadomienie w aplikacji mojeIKP. Wiadomość przypomni, że mammografia jest bezpłatna, nie wymaga skierowania i można zapisać się na nią przez Internetowe Konto Pacjenta lub aplikację mojeIKP.
– Naszym celem nie jest wysłanie ogólnego komunikatu o tym, że warto się badać. Chcemy przekazać właściwej osobie, we właściwym czasie, jasną informację o badaniu, z którego może skorzystać oraz wskazać najprostszą drogę zapisu. Pierwsze działania obejmą mammografię oraz test w kierunku wirusa brodawczaka ludzkiego wysokiego ryzyka, czyli test HPV HR – mówi minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.
Pacjentka nie ma dostać kolejnej ogólnej informacji o profilaktyce, ale wiadomość dotyczącą badania, z którego może skorzystać właśnie w danym czasie.
Kolejna wysyłka obejmie kobiety w wieku od 46 do 74 lat. W tym przypadku skala będzie już znacznie większa. Ministerstwo Zdrowia chce wysłać SMS-y do ponad 1,338 mln kobiet, a powiadomienia w aplikacji mojeIKP do ponad 892 tys. Komunikaty będą przypominały o regularnym wykonywaniu mammografii i wskazywały możliwość zapisania się na badanie online.
Program profilaktyki raka piersi obejmuje kobiety w wieku 45–74 lat. W przypadku kobiet, które wcześniej nie chorowały na raka piersi, mammografia wykonywana jest standardowo co dwa lata. Badanie jest bezpłatne i nie wymaga skierowania. Warto przy tym pamiętać, że sam SMS nie decyduje o prawie do badania. Jest tylko przypomnieniem. Jeżeli kobieta spełnia kryteria programu, może zapisać się również bez otrzymania wiadomości.
Test HPV HR: jeszcze niższa zgłaszalność
Kolejnym etapem będzie profilaktyka raka szyjki macicy. Tutaj problem niskiej zgłaszalności jest jeszcze większy. Według danych Ministerstwa Zdrowia z programu z wykorzystaniem testu HPV HR korzystało 15,22 proc. uprawnionych kobiet. Jednocześnie na początku sierpnia dostępnych było ponad 445 tys. wolnych terminów.
Bezpłatny test HPV HR przeznaczony jest dla kobiet w wieku 25–64 lat i nie wymaga skierowania. Badanie wykrywa zakażenie typami wirusa HPV wysokiego ryzyka, które mogą prowadzić do rozwoju raka szyjki macicy. Jeżeli wynik testu jest ujemny, kolejne badanie w standardowej sytuacji wykonuje się po pięciu latach. Jeśli wynik jest dodatni, z tego samego materiału wykonywana jest cytologia na podłożu płynnym. Nie trzeba ponownie pobierać wymazu tylko po to, aby wykonać kolejne badanie.
Ministerstwo Zdrowia planuje wysłać SMS-y do ponad 2,178 mln kobiet w wieku 25–62 lat. Ponad 1,72 mln kobiet ma otrzymać powiadomienia w aplikacji mojeIKP.
Osobna wiadomość trafi do 63-latek. Ma przypomnieć im, że z bezpłatnego testu można skorzystać do 64. roku życia. To grupa, w której takie przypomnienie może mieć szczególne znaczenie, bo czasu na udział w programie pozostaje coraz mniej.
Nie tylko przypomnienie. Od razu możliwość zapisania się na badanie
Największa zapowiadana zmiana polega na tym, że informacja ma być połączona z możliwością działania. Do tej pory wiele kampanii profilaktycznych kończyło się na przekazie: „zbadaj się”. Pacjentka musiała później sama szukać informacji, sprawdzać, gdzie wykona badanie, i kontaktować się z placówką. Teraz resort chce, żeby droga była krótsza. Po otrzymaniu informacji w mojeIKP pacjentka będzie mogła sprawdzić dostępne terminy, wybrać miejsce i zapisać się na badanie. W centralnej e-rejestracji można także zmienić albo odwołać termin.
Jeżeli dana osoba ma zgodę zarówno na kontakt przez aplikację mojeIKP, jak i SMS, Ministerstwo Zdrowia w pierwszej kolejności ma wysyłać powiadomienie w aplikacji. SMS będzie wykorzystywany głównie wtedy, gdy kontakt przez aplikację nie będzie możliwy.
Czytaj także: Mammografia – kiedy i dlaczego warto ją wykonywać?
mojeIKP ma być czymś więcej niż miejscem na e-recepty
Ministerstwo chce przy tej okazji mocniej wykorzystywać aplikację mojeIKP jako kanał kontaktu z pacjentami. 11 sierpnia 2026 roku z aplikacji korzystało ponad 5,5 mln osób. To o ponad 1,4 mln użytkowników więcej niż pod koniec poprzedniego roku. Jedną z najczęściej odwiedzanych części aplikacji jest zakładka „Profilaktyka”.
Dla pacjentów mojeIKP kojarzy się dziś głównie z e-receptami, e-skierowaniami czy informacjami o leczeniu. Resort chce jednak, żeby aplikacja coraz częściej przypominała również o tym, co warto zrobić zanim pojawią się objawy choroby. W praktyce może to oznaczać, że telefon zacznie pełnić rolę osobistego przypomnienia o badaniach, do których dana osoba ma prawo.
Czy SMS-y rzeczywiście zwiększą zgłaszalność? Tego na razie nie wiadomo. Wysłanie wiadomości jest stosunkowo prostym rozwiązaniem. Trudniejsze będzie sprawdzenie, czy przełoży się ono na większą liczbę wykonanych badań. To właśnie ten wskaźnik będzie miał największe znaczenie. Nie wystarczy bowiem wiedzieć, ile SMS-ów wysłano i ile powiadomień pojawiło się w aplikacji. Ważne będzie, ile kobiet po ich otrzymaniu rzeczywiście zarezerwowało termin i zgłosiło się na mammografię lub test HPV HR.
Nowy model komunikacji może pomóc szczególnie tym osobom, które wiedzą, że powinny się zbadać, ale odkładają decyzję albo nie wiedzą, od czego zacząć. Nie rozwiąże jednak wszystkich problemów związanych z profilaktyką. Dostępność placówek nadal może różnić się w zależności od miejsca zamieszkania, a samo przypomnienie nie zawsze wystarczy, by przekonać do badania osobę, która go unika z lęku czy braku zaufania.
Czytaj tak: Test HPV HR w profilaktyce raka szyjki macicy
To dopiero początek
Mammografia i test HPV HR mają być pierwszym etapem większej zmiany. W kolejnych miesiącach podobne spersonalizowane komunikaty mają być wykorzystywane także w programie Moje Zdrowie, przy Ankietach „10 dla Zdrowia” oraz szczepieniach przeciw HPV. Resort zdrowia wyraźnie odchodzi więc od modelu, w którym pacjent sam musi pamiętać o wszystkim i sam szukać informacji. System ma częściej podpowiadać, jakie badanie jest dostępne, kiedy warto je wykonać i jak się na nie zapisać.
W przypadku profilaktyki nowotworów będzie to miało sens tylko wtedy, gdy taki komunikat rzeczywiście kończy się wykonaniem badania. To nie liczba wysłanych SMS-ów będzie bowiem najważniejsza, ale liczba kobiet, które dzięki nim trafią na mammografię lub test HPV HR.
Co to oznacza dla pacjentki?
Jeżeli jesteś w grupie objętej programem profilaktycznym, możesz w najbliższym czasie otrzymać SMS albo powiadomienie w mojeIKP dotyczące konkretnego badania. Brak wiadomości nie oznacza jednak, że z badania nie możesz skorzystać.
Kobiety w wieku 45–74 lat mogą sprawdzić możliwość wykonania bezpłatnej mammografii, a kobiety w wieku 25–64 lat – testu HPV HR. Oba badania w ramach programów profilaktycznych nie wymagają skierowania. Termin można sprawdzić i zarezerwować m.in. przez Internetowe Konto Pacjenta i aplikację mojeIKP.
FAQ
Czy trzeba dostać SMS, żeby skorzystać z mammografii?
Nie. SMS jest tylko przypomnieniem. Jeżeli kobieta spełnia kryteria programu, może zapisać się na badanie niezależnie od tego, czy otrzyma wiadomość.
W jakim wieku można skorzystać z bezpłatnej mammografii?
Program profilaktyki raka piersi obejmuje kobiety w wieku 45–74 lat.
Kto może wykonać bezpłatny test HPV HR?
Program profilaktyki raka szyjki macicy obejmuje kobiety w wieku 25–64 lat.
Czy na mammografię potrzebne jest skierowanie?
Nie. Mammografia w ramach programu profilaktycznego nie wymaga skierowania.
Czy test HPV HR wymaga skierowania?
Nie. Na badanie można zapisać się bez skierowania, jeśli spełnia się kryteria programu.
Gdzie można zapisać się na badanie?
Dostępne terminy można sprawdzić m.in. w Internetowym Koncie Pacjenta i aplikacji mojeIKP za pośrednictwem centralnej e-rejestracji.
Co się dzieje, gdy test HPV HR jest dodatni?
Z pobranego wcześniej materiału wykonywana jest cytologia na podłożu płynnym. Nie trzeba ponownie pobierać wymazu tylko po to, aby wykonać to badanie.
Mammografia i test HPV HR w centralnej e-rejestracji
Jak zachęcić Polki do mammografii?
• Artykuł zaktualizowano: