Ministerstwo Zdrowia zatwierdziło wariant I rekomendacji Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji dotyczącej zmiany sposobu lub poziomu finansowania świadczeń opieki zdrowotnej. Wybrany wariant uwzględnia skutki ustawowego wzrostu najniższych wynagrodzeń w podmiotach leczniczych, komponent inflacyjny oraz dodatkowe zmiany taryf i mechanizmów rozliczeniowych. Według AOTMiT jego realizacja ma oznaczać wzrost wydatków płatnika publicznego o 9,25 mld zł w ciągu 12 miesięcy od wejścia rekomendacji w życie.
Decyzja Ministerstwa Zdrowia została przekazana Agencji 1 lipca 2026 r. Z kolei 2 lipca w Biuletynie Informacji Publicznej AOTMiT opublikowano obwieszczenie wraz z zatwierdzoną rekomendacją nr 84/2026. Minister zatwierdziła wariant obejmujący nie tylko skutki podwyżek wynagrodzeń, lecz także inflację oraz zmiany wynikające z dodatkowych analiz Agencji.
Dwa warianty, wybrany ten szerszy
AOTMiT przygotowała dwa warianty zmiany finansowania świadczeń. Oba uwzględniały skutki wzrostu minimalnych wynagrodzeń w ochronie zdrowia oraz odrębne korekty w wybranych obszarach wymagających, według Agencji, pilnej interwencji finansowej. Różnica polegała na uwzględnieniu komponentu inflacyjnego: znalazł się on w wariancie I, który ostatecznie zaakceptowało Ministerstwo Zdrowia.
W raporcie Agencja wskazała, że poza kosztami wynagrodzeń analizowała także koszty wrażliwe na inflację i wzrost cen energii. Na podstawie danych za 2025 r. oszacowano, że koszty zależne od inflacji oraz energii stanowiły średnio 34,75 proc. kosztów funkcjonowania analizowanych podmiotów. Dla wariantu I przyjęto ważony wskaźnik wzrostu cen towarów i usług na poziomie 2,60 proc., co przełożyło się na oszacowanie wzrostu przychodów z NFZ o 0,90 proc. od 1 lipca 2026 r. w celu pokrycia tych kosztów.
Łączny koszt wariantu I AOTMiT oszacowała na 9,25 mld zł w okresie 12 miesięcy od wejścia rekomendacji w życie. Oznacza to wzrost wartości umów NFZ o 5,50 proc., przy czym wyliczenie nie obejmuje leków finansowanych w programach lekowych ani substancji czynnych stosowanych w chemioterapii. Dla porównania wariant II, bez komponentu inflacyjnego, został wyceniony na 7,69 mld zł.
Rekomendacja nie dotyczy wyłącznie leczenia szpitalnego. Przewiduje zmiany w podstawowej opiece zdrowotnej, ambulatoryjnej opiece specjalistycznej, diagnostyce obrazowej i endoskopowej, leczeniu szpitalnym, rehabilitacji, psychiatrii, opiece długoterminowej, hospicjach, stomatologii oraz ratownictwie medycznym. Wśród obszarów wskazanych przez AOTMiT jako wymagające pilnej interwencji znalazły się ratownictwo medyczne oraz rehabilitacja dzieci z zaburzeniami wieku rozwojowego.
Dla poszczególnych grup świadczeń zaproponowano różne mechanizmy. Część zmian ma zostać przeprowadzona przez podwyższenie ceny jednostki rozliczeniowej, a część przez zwiększenie wartości umowy i możliwego wolumenu świadczeń. W przypadku ryczałtu PSZ rekomendowano przeliczenie wartości zobowiązania o 0,98 proc. na drugą połowę 2026 r., co w skali całego roku odpowiada wzrostowi o 0,49 proc.
Dla pacjentów onkologicznych szczególne znaczenie mają zmiany dotyczące leczenia chorób piersi, diagnostyki w programach lekowych oraz świadczeń realizowanych w podmiotach o wysokim poziomie referencyjnym. Rekomendacja obejmuje również projekty taryf dla świadczeń w obszarze chorób układu oddechowego, położnictwa i leczenia chorób piersi.
Więcej środków na diagnostykę i leczenie raka piersi
W dokumencie przedstawiono projekty taryf dla wielu procedur związanych z chirurgicznym leczeniem chorób piersi. Obejmują one między innymi mastektomie z jednoczasową rekonstrukcją, rekonstrukcje wykonywane z zastosowaniem tkanek własnych, zabiegi onkoplastyczne, leczenie zachowawcze oraz biopsję gruboigłową piersi wspomaganą próżnią. Wśród wskazanych projektów taryf znalazły się m.in. 24 569 punktów za jednostronne odjęcie piersi z kompleksową rekonstrukcją tkanką własną z zastosowaniem technik mikrochirurgicznych oraz 1 856 punktów za biopsję gruboigłową piersi wspomaganą próżnią. W ambulatoryjnej opiece specjalistycznej zaproponowano natomiast odrębne taryfy dla biopsji gruboigłowych wspomaganych próżnią: 1 938 punktów dla biopsji stereotaktycznej i 1 756 punktów dla biopsji wykonywanej pod kontrolą USG.
Rekomendacja przewiduje również współczynnik korygujący 1,25 dla dwóch produktów rozliczeniowych obejmujących biopsje gruboigłowe piersi wspomagane próżnią. Warunkiem jego zastosowania ma być realizacja świadczeń w ramach kompleksowej opieki onkologicznej nad pacjentką z nowotworem piersi, czyli KON-Pierś. Mechanizm ma objąć biopsje wykonywane stereotaktycznie oraz pod kontrolą USG.
Ryczałty diagnostyczne w programach lekowych
Istotna część rekomendacji dotyczy diagnostyki prowadzonej w ramach onkologicznych programów lekowych. AOTMiT przedstawiła projekty taryf dla ryczałtów diagnostycznych w leczeniu wielu nowotworów, w tym raka płuca i międzybłoniaka opłucnej, raka piersi, raka nerki, raka jelita grubego, raka gruczołu krokowego, raka jajnika, raka endometrium, raka szyjki macicy, raka urotelialnego, raka tarczycy, czerniaka, raka wątrobowokomórkowego oraz nowotworów hematologicznych.
W zestawieniu znalazły się również ryczałty dotyczące diagnostyki w programach leczenia chorych m.in. na przewlekłą białaczkę szpikową, przewlekłą białaczkę limfocytową, ostrą białaczkę limfoblastyczną, ostrą białaczkę szpikową, szpiczaka plazmocytowego, chłoniaki oraz mastocytozę układową. W przypadku części programów taryfy różnią się zależnie od tego, czy chodzi o pierwszy rok terapii, czy kolejne lata jej prowadzenia. Jednocześnie AOTMiT wskazała, że z tych ryczałtów diagnostycznych mają zostać wyłączone badania kosztochłonne, z możliwością ich odrębnego dosumowywania. Ma to znaczenie dla placówek realizujących programy lekowe, w których konieczne jest wykonywanie szczególnie drogich badań monitorujących lub kwalifikujących do terapii.
Współczynniki dla wyspecjalizowanych ośrodków
W rekomendacji znalazły się także współczynniki korygujące dla wybranych świadczeń onkologicznych wykonywanych w ośrodkach o wysokim poziomie referencyjnym. Poza świadczeniami w zakresie raka piersi dotyczą one kompleksowych zabiegów klatki piersiowej.
W przypadku grupy D02, obejmującej kompleksowe zabiegi klatki piersiowej, rekomendowano współczynnik 1,10 dla szpitali onkologicznych, ogólnopolskich, pulmonologicznych oraz innych podmiotów realizujących co najmniej 200 takich operacji rocznie. Dla pediatrycznej grupy PZD01 proponowany współczynnik wynosi 1,15, pod warunkiem realizacji co najmniej 20 operacji rocznie. AOTMiT uzasadnia te rozwiązania koniecznością uwzględnienia rzeczywistych kosztów wysokospecjalistycznych świadczeń, wykorzystywania zaawansowanego sprzętu oraz pracy zespołów interdyscyplinarnych.
Raport AOTMiT oparto na danych przekazanych przez 4 044 świadczeniodawców. Stanowili oni niespełna 23 proc. wszystkich podmiotów posiadających umowy z NFZ, ale ich kontrakty odpowiadały za 81,62 proc. wartości wszystkich umów analizowanych przez Agencję. Szczególnie wysoka była reprezentacja szpitali działających w sieci PSZ: dane pozyskano od 538 z 559 takich placówek, czyli od ponad 96 proc. ich ogólnej liczby.
AOTMiT analizowała przede wszystkim wzrost kosztów wynikający z podwyższenia najniższych wynagrodzeń zasadniczych osób zatrudnionych na umowach o pracę. Agencja wskazała przy tym, że nie rekomenduje uwzględniania w mechanizmach regulujących finansowanie wzrostu wynagrodzeń wynikającego z innych form zatrudnienia, takich jak kontrakty czy umowy zlecenia. W uzasadnieniu podkreślono preferowanie stabilnych form zatrudnienia, przede wszystkim umów o pracę.
Zatwierdzenie rekomendacji przez Ministerstwo Zdrowia otwiera drogę do wdrożenia wskazanych zmian do systemu finansowania świadczeń. Sama rekomendacja określa kierunek i parametry zmian, natomiast ich przełożenie na konkretne warunki rozliczeń wymaga działań wykonawczych po stronie płatnika publicznego.
Co to oznacza dla pacjenta?
Dla pacjentów nie jest to bezpośrednia zmiana zasad zapisu na wizytę, skierowań ani kryteriów kwalifikacji do leczenia. Decyzja dotyczy sposobu finansowania świadczeń przez NFZ. W onkologii znaczenie mogą mieć zwłaszcza wyższe lub zmienione wyceny procedur dotyczących raka piersi, diagnostyki prowadzonej w programach lekowych oraz wybranych zabiegów torakochirurgicznych. Celem tych rozwiązań jest lepsze dostosowanie finansowania do kosztów realizacji świadczeń, szczególnie w wyspecjalizowanych ośrodkach.
Czego dotyczy rekomendacja AOTMiT nr 84/2026?
Dotyczy zmiany sposobu lub poziomu finansowania wielu świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych przez NFZ, w związku ze wzrostem kosztów działalności podmiotów leczniczych, w tym kosztów wynagrodzeń i inflacji.
Który wariant wybrało Ministerstwo Zdrowia?
Ministerstwo Zdrowia zatwierdziło wariant I. Uwzględnia on skutki realizacji ustawy o najniższych wynagrodzeniach, komponent inflacyjny oraz dodatkowe zmiany wskazane w zaktualizowanej rekomendacji.
Ile ma kosztować wdrożenie wariantu I?
AOTMiT oszacowała wzrost wydatków płatnika publicznego na 9,25 mld zł w okresie 12 miesięcy od wejścia rekomendacji w życie. To 5,50 proc. wartości umów NFZ objętych wyliczeniem.
Czy rekomendacja obejmuje onkologię?
Tak. Przewidziano m.in. projekty taryf dla leczenia chorób piersi, ryczałtów diagnostycznych w onkologicznych programach lekowych oraz współczynniki korygujące dla wybranych świadczeń realizowanych w ośrodkach o wysokim poziomie referencyjnym.
Czy pacjent dostanie nowe świadczenie albo będzie potrzebował nowego skierowania?
Nie. Dokument dotyczy finansowania świadczeń, a nie zmiany formalnych zasad korzystania z opieki medycznej przez pacjenta.
Źródło: Rekomendacja nr 84/2026 Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji z 9 czerwca 2026 r., opublikowana w obwieszczeniu Prezesa AOTMiT z 2 lipca 2026 r. Raport AOTMiT DMiAS.53.1.2026 w sprawie zmiany sposobu lub poziomu finansowania świadczeń opieki zdrowotnej, ukończony 9 czerwca 2026 r. Pismo Minister Zdrowia z 1 lipca 2026 r. zatwierdzające wariant I rekomendacji nr 84/2026. Załącznik nr 1 do raportu AOTMiT, zawierający przyporządkowanie zakresów świadczeń do grup wykorzystywanych w analizie.
• Artykuł zaktualizowano:
