Rezonans magnetyczny (MRI), tomografia komputerowa (TK), kolonoskopia i gastroskopia – te badania będą nielimitowane dla pacjentów onkologicznych w trakcie leczenia i w follow up. Diagnostyka onkologiczna bez mechanizmu degresji. Ministerstwo Zdrowia poinformowało o decyzji dotyczącej rozszerzenia katalogu wskazań, dla których przy rozliczaniu świadczeń nie będzie stosowany mechanizm degresji. Zmiany obejmują pacjentów z rozpoznaniem nowotworu, zarówno tych pozostających w trakcie leczenia onkologicznego, jak i osoby po zakończonej terapii, które nadal wymagają regularnej obserwacji.
W praktyce oznacza to pełne finansowanie wybranych badań diagnostycznych wykonywanych u pacjentów onkologicznych. Chodzi o tomografię komputerową, rezonans magnetyczny, gastroskopię oraz kolonoskopię. Resort zdrowia wskazuje, że rozwiązanie dotyczy również osób, które nie są już objęte kartą DiLO, ale nadal pozostają w procesie leczenia lub wymagają kontroli stanu zdrowia po terapii.
Do tej grupy należą m.in. pacjenci poddawani chemioterapii, radioterapii, leczeniu systemowemu, a także chorzy pozostający w długoterminowym nadzorze po zakończeniu leczenia onkologicznego. W ich przypadku badania kontrolne są elementem monitorowania przebiegu leczenia, oceny jego skuteczności oraz obserwacji po zakończonej terapii.
TK, MRI, gastroskopia i kolonoskopia bliżej pacjenta
Rozszerzenie zasad finansowania obejmuje nie tylko diagnostykę obrazową, czyli badania TK i MRI, ale także procedury endoskopowe: gastroskopię i kolonoskopię. To istotna informacja dla pacjentów, którzy po zakończeniu leczenia onkologicznego nadal pozostają pod opieką specjalistyczną i wymagają badań kontrolnych.
Jak podkreśla prof. Edyta Szurowska, członkini Zespołu do spraw wypracowania rekomendacji związanych z poprawą jakości i dostępności badań w diagnostyce obrazowej, powołanego przez Ministerstwo Zdrowia, konsultant krajowa w dziedzinie radiologii i diagnostyki obrazowej:
„Jest to rozwiązanie, które znacząco ułatwi dostępność do kluczowej diagnostyki pacjentom bliżej miejsca zamieszkania. Ma to szczególne znaczenie w monitorowaniu skuteczności leczenia, wczesnym wykrywaniu nawrotów choroby oraz kontroli ewentualnych działań niepożądanych terapii. Ponieważ obserwacja po leczeniu jest integralną częścią opieki onkologicznej, zapewnienie dostępu do badań na tym etapie ma fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa chorych”.
Decyzja Ministerstwa Zdrowia ma więc znaczenie dla organizacji opieki nad pacjentem onkologicznym po zakończeniu aktywnej fazy leczenia. Okres obserwacji, określany także jako follow up, pozostaje częścią procesu terapeutycznego i wymaga dostępu do badań, które pozwalają monitorować stan chorego.
Zobacz: Jak cyfrowe narzędzia zmieniają ochronę zdrowia? Eksperci o rejestracji, e-DILO i danych
„Pacjent w centrum uwagi” – Centralna e-rejestracja jako fundament cyfrowej rewolucji w Polsce
Zmiany po analizie dostępności świadczeń
Resort zdrowia wskazuje, że decyzja jest efektem monitorowania dostępności świadczeń oraz czasu oczekiwania na badania. Jest także związana z pracami Zespołu ds. wypracowania rekomendacji dotyczących poprawy jakości i dostępności badań w diagnostyce obrazowej.
Zespół zwrócił uwagę na potrzebę stworzenia możliwości obserwacji ścieżek leczenia pacjentów onkologicznych oraz zapewnienia ciągłości finansowania diagnostyki. Dotyczy to zarówno pacjentów w trakcie leczenia, posiadających kartę DiLO, jak i osób po zakończeniu terapii, które wymagają dalszego monitorowania.
W rekomendacjach wskazano również na konieczność monitorowania czasu diagnostyki wstępnej i pogłębionej oraz wyłączenia badań obrazowych i endoskopowych wykonywanych u tej grupy pacjentów z mechanizmów degresyjnych przewidzianych w obecnych regulacjach dotyczących ambulatoryjnych świadczeń diagnostycznych kosztochłonnych.
Rozwiązanie przejściowe przed zmianami w e-DiLO
Docelowe rozwiązania mają być powiązane z kartą e-DiLO po planowanej nowelizacji ustawy o Krajowej Sieci Onkologicznej oraz z odpowiednio dostosowanym e-skierowaniem. Do czasu ich wdrożenia zespół rekomenduje przyjęcie rozwiązania zaproponowanego przez Narodowy Fundusz Zdrowia.
Zgodnie z tą propozycją podmiot wystawiający skierowanie na badanie związane z monitorowaniem postępów leczenia lub obserwacją po zakończeniu terapii powinien zamieszczać w e-skierowaniu jednoznaczną informację na ten temat. Może to być adnotacja w polu uwagi lub odpowiedni kod ICD-10.
Na podstawie informacji zawartych w e-skierowaniu, a w przypadku monitorowania leczenia także na podstawie karty DiLO, podmiot wykonujący badanie będzie mógł sprawozdać do systemu NFZ świadczenie oznaczone odpowiednim znacznikiem. Tak wykazane badania z zakresu ASDK mają zostać wyłączone ze stosowania współczynników degresyjnych 0,5 i 0,6, wprowadzonych zarządzeniem Prezesa NFZ nr 34/2026/DSOZ z 31 marca 2026 roku.
Wyłączenie to ma być stosowane z uwzględnieniem odrębnych zasad właściwych dla pakietów diagnostycznych w ramach karty DiLO, programów lekowych oraz monitorowania leczenia w trakcie radioterapii.
Zobacz: Centralna e-rejestracja w ochronie zdrowia. Najważniejsze pytania i odpowiedzi dla pacjentów
Ciągłość opieki nad pacjentem onkologicznym
Wprowadzone rozwiązanie wpisuje się w szersze działania dotyczące organizacji diagnostyki obrazowej i endoskopowej w Polsce. Dla pacjentów onkologicznych oznacza ono utrzymanie finansowania badań potrzebnych nie tylko w momencie rozpoznania choroby i prowadzenia leczenia, ale także w czasie późniejszej kontroli.
Z perspektywy systemu ochrony zdrowia zmiana ma umożliwić lepsze oznaczanie badań wykonywanych w ramach monitorowania leczenia onkologicznego oraz obserwacji po terapii. Ma to znaczenie dla rozliczania świadczeń, ale także dla oceny dostępności diagnostyki w tej grupie pacjentów.
Ministerstwo Zdrowia określa decyzję jako kolejny krok na rzecz poprawy funkcjonowania diagnostyki obrazowej oraz wzmacniania kompleksowej opieki nad pacjentami onkologicznymi.
Jakich pacjentów dotyczą zmiany ogłoszone przez Ministerstwo Zdrowia?
Zmiany dotyczą pacjentów z rozpoznaniem nowotworu, zarówno w trakcie leczenia onkologicznego, jak i po jego zakończeniu, jeśli wymagają dalszej obserwacji onkologicznej lub regularnych badań kontrolnych.
Jakie badania zostaną objęte pełnym finansowaniem bez mechanizmu degresji?
Pełne finansowanie ma obejmować tomografię komputerową, rezonans magnetyczny, gastroskopię oraz kolonoskopię wykonywane u pacjentów onkologicznych w ramach monitorowania leczenia lub obserwacji po terapii.
Czy zmiana dotyczy również pacjentów bez aktywnej karty DiLO?
Tak. Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że rozwiązanie obejmuje także osoby, które nie są już objęte kartą DiLO, ale nadal pozostają w procesie leczenia lub wymagają regularnej kontroli stanu zdrowia po zakończeniu terapii.
Co oznacza wyłączenie badań z mechanizmu degresji?
Oznacza to, że wskazane badania wykonane u określonej grupy pacjentów onkologicznych mają być rozliczane bez zastosowania obniżonych współczynników finansowania, przewidzianych w mechanizmie degresyjnym.
Dlaczego obserwacja po leczeniu onkologicznym jest uwzględniona w zmianach?
Obserwacja po zakończeniu terapii jest częścią opieki onkologicznej. W tym okresie wykonywane są badania kontrolne, które pozwalają monitorować stan pacjenta, skuteczność leczenia oraz ewentualne nawroty choroby lub działania niepożądane terapii.
Jak lekarz ma oznaczyć skierowanie na badanie kontrolne?
Zgodnie z rekomendowanym rozwiązaniem podmiot wystawiający skierowanie powinien zamieścić w e-skierowaniu jednoznaczną informację, że badanie dotyczy monitorowania leczenia lub obserwacji po zakończonej terapii. Może to być wpis w polu uwagi lub odpowiedni kod ICD-10.
Czy rozwiązanie jest docelowe?
Obecne rozwiązanie ma obowiązywać do czasu wdrożenia docelowych zmian związanych z kartą e-DiLO, planowaną nowelizacją ustawy o Krajowej Sieci Onkologicznej oraz dostosowaniem e-skierowania.
Zobacz: Sejm przyjął ustawę o e-usługach. Nowy etap cyfrowej transformacji ochrony zdrowia
Raport WHO o sztucznej inteligencji w ochronie zdrowia w Unii Europejskiej
• Artykuł zaktualizowano: