Krajowa Sieć Onkologiczna jest jednym z najważniejszych projektów organizacyjnych w polskiej onkologii ostatnich lat. Jej zadaniem nie jest wprowadzenie pojedynczej procedury, ale uporządkowanie całej ścieżki pacjenta: od podejrzenia nowotworu, przez diagnostykę, konsylium, leczenie, aż po monitorowanie jakości opieki.
Podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Onkologii prof. dr hab. Piotr Rutkowski specjalista chirurgii onkologicznej z Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie przypominał, że KSO ma być projektem opartym na jakości i wartości w medycynie. Jak mówił, jest to „pierwszy projekt opartym o ocenę wartości w medycynie, jakości w medycynie i powinno być czymś, co powinno w sposób maksymalnie szybki być wdrożonym w pełni”.
SOLO, ośrodki monitorujące i dane
Prof. Rutkowski przypominał, że Krajowa Sieć Onkologiczna została powołana ustawą z marca 2023 roku. Jej struktura obejmuje specjalistyczne ośrodki leczenia onkologicznego na trzech poziomach: SOLO I, SOLO II i SOLO III. W systemie mogą działać także ośrodki kooperacyjne, satelitarne i centra kompetencji, na przykład Breast Cancer Unit czy Colorectal Cancer Unit.
W praktyce oznacza to, że nie każdy ośrodek musi wykonywać każdą procedurę. Pacjent powinien jednak trafić tam, gdzie możliwe jest zapewnienie diagnostyki i leczenia zgodnego ze standardami dla konkretnego typu nowotworu. W tym modelu ważna jest współpraca między placówkami, a nie ich samotne funkcjonowanie.
Jednym z kluczowych elementów sieci jest przepływ danych. Jak wskazywał prof. Rutkowski, dane mają być gromadzone w systemie informatycznym KSO, analizowane między innymi przez Narodowy Fundusz Zdrowia i Krajowy Ośrodek Monitorujący, a następnie oceniane przez Krajową Radę Onkologiczną i Ministerstwo Zdrowia.
E-DILO jako narzędzie monitorowania
W wystąpieniach powracał temat elektronicznej karty DILO. Karta DILO od lat funkcjonuje jako element szybkiej ścieżki onkologicznej, ale jej cyfryzacja ma pozwolić na znacznie dokładniejsze monitorowanie przebiegu diagnostyki i leczenia.
Prof. Rutkowski mówił, że „system informatyczny ma się opierać przede wszystkim na danych z karty e-dilo”. Zwracał też uwagę, że ustawa zakłada obowiązek wystawiania karty u pacjentów leczonych w sieci, ale w praktyce ten obowiązek nie jest jeszcze realizowany w pełni.
To istotne, bo bez danych trudno ocenić, czy system rzeczywiście działa. Jeżeli karta DILO nie obejmuje wszystkich pacjentów, obraz ścieżki diagnostyczno-terapeutycznej pozostaje niepełny.
Zobacz: Coraz bliżej cyfrowej karty DiLO
Wytyczne i standardy
Drugim filarem KSO są wytyczne diagnostyczno-terapeutyczne. Prof. Rutkowski podkreślał, że opracowywanie i aktualizacja wytycznych mają służyć temu, aby pacjenci w różnych regionach Polski byli prowadzeni według tych samych zasad.
W jego wystąpieniu padło stwierdzenie, że celem jest „opracowanie i aktualizację wytycznych postępowań diagnostycznych, nie tylko kluczowych zaleceń, tak żeby wszyscy pacjenci mieli ten sam schemat postępowania w każdym miejscu w Polsce”.
To jeden z najważniejszych celów sieci. W onkologii miejsce zamieszkania pacjenta nie powinno decydować o tym, czy otrzyma pełną diagnostykę, czy trafi na konsylium i czy jego leczenie będzie prowadzone zgodnie z aktualną wiedzą medyczną.
Koordynator nadal wymaga doprecyzowania
W prezentacji Aleksandry Rudnickiej, prezes All.Can pojawił się również wątek koordynatorów. To osoby, które mają wspierać pacjenta w poruszaniu się po systemie. W praktyce ich rola wciąż wymaga doprecyzowania.
Rudnicka wskazywała, że koordynatorzy są już obecni, ale „ciągle nie mają zdefiniowaną swoją rolę, zadania, kompetencje”. Podkreślała również, że trwają szkolenia i dążenie do tego, by koordynatorzy działali podobnie we wszystkich placówkach onkologicznych i byli rzeczywiście dedykowani pacjentom, a nie traktowani jako pracownicy administracyjni.
W onkologii to szczególnie ważne. Pacjent po rozpoznaniu choroby często musi w krótkim czasie przejść przez wiele badań, konsultacji i decyzji terapeutycznych. Koordynator może ograniczyć chaos organizacyjny, jeśli jego zadania będą jasno opisane i realnie wykonywane.
Przeczytaj: Światowy Dzień Nowotworów Krwi: doświadczenie kliniczne fundamentem Krajowej Sieci Hematologicznej
Czym jest Krajowa Sieć Onkologiczna?
Krajowa Sieć Onkologiczna to model organizacji opieki nad pacjentami z nowotworami. Ma porządkować diagnostykę, leczenie, współpracę między ośrodkami i monitorowanie jakości.
Co oznaczają poziomy SOLO I, SOLO II i SOLO III?
To trzy poziomy specjalistycznych ośrodków leczenia onkologicznego. Różnią się zakresem świadczeń i stopniem wyspecjalizowania.
Dlaczego e-DILO jest ważna?
Elektroniczna karta DILO ma umożliwić lepsze monitorowanie ścieżki pacjenta, terminowości diagnostyki i leczenia oraz jakości opieki.
Czy KSO oznacza, że każdy pacjent będzie leczony w dużym ośrodku?
Nie. Założeniem sieci jest kierowanie pacjenta do odpowiedniego poziomu opieki. Część leczenia może odbywać się bliżej domu, a procedury bardziej specjalistyczne w ośrodkach o wyższym poziomie referencyjności.
Rehabilitacja onkologiczna coraz ważniejsza, choć wciąż bez odrębnego miejsca w systemie
Parlamentarny Zespół ds. Onkologii:
Źródło: Zapis posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Onkologii poświęconego tematom: „Diagnoza zmian w opiece onkologicznej i hematologicznej 2025” oraz „Indywidualizacja terapii – podstawą optymalizacji leczenia pacjentów hematologicznych”.