Kolonografia TK, określana również jako kolonoskopia wirtualna, jest badaniem obrazowym pozwalającym ocenić jelito grube za pomocą tomografii komputerowej. Może pomóc w wykrywaniu polipów, guzów, zwężeń oraz innych nieprawidłowości, szczególnie gdy wykonanie pełnej kolonoskopii nie jest możliwe albo przeprowadzone wcześniej badanie endoskopowe nie pozwoliło obejrzeć całego jelita. Nie daje jednak możliwości pobrania wycinków ani usunięcia wykrytej zmiany, dlatego nie w każdej sytuacji może zastąpić klasyczną kolonoskopię.
Kolonografia tomografii komputerowej, w skrócie kolonografia TK lub CTC, jest metodą łączącą obrazowanie za pomocą tomografu z komputerową rekonstrukcją wnętrza jelita grubego. Na podstawie uzyskanych danych radiolog może analizować zarówno tradycyjne obrazy przekrojowe, jak i rekonstrukcje przypominające widok uzyskiwany podczas badania endoskopowego. Stąd używana potocznie nazwa „wirtualna kolonoskopia”.
Badanie jest zaliczane do metod małoinwazyjnych. Nie wymaga wprowadzania giętkiego endoskopu przez całe jelito grube, ale przed wykonaniem skanów do odbytnicy wprowadza się krótką, cienką rurkę. Za jej pomocą jelito jest rozprężane powietrzem lub, coraz częściej, dwutlenkiem węgla. Jest to niezbędne, ponieważ zapadnięte ściany jelita nie mogłyby zostać dokładnie ocenione. Wypełnienie jelita gazem pozwala uwidocznić jego światło, zarys ścian oraz zmiany wystające do wnętrza, takie jak polipy lub guzy.
Choć sama rejestracja obrazów trwa krótko, pełna procedura obejmuje przygotowanie pacjenta, założenie rurki, rozprężenie jelita, wykonanie skanów w różnych pozycjach oraz ocenę jakości uzyskanych obrazów. W zależności od organizacji pracowni i zakresu badania pobyt w gabinecie może trwać około 20–30 minut. Czas może być dłuższy, jeżeli konieczne jest założenie dostępu dożylnego, podanie środka kontrastowego lub wykonanie dodatkowych sekwencji.
Dlaczego kolonografia TK jest wykorzystywana w diagnostyce jelita grubego?
Rak jelita grubego często rozwija się stopniowo. Część nowotworów powstaje na podłożu zmian polipowatych, które początkowo są łagodne, ale z czasem mogą ulec przemianie nowotworowej. Wczesne rozpoznanie takich zmian daje możliwość dalszej diagnostyki i, w przypadku klasycznej kolonoskopii, ich usunięcia jeszcze przed rozwojem choroby inwazyjnej.
Kolonografia TK pozwala poszukiwać przede wszystkim polipów i guzów wystających do światła jelita. Może również ujawnić zwężenie jelita, zmianę naciekającą jego ścianę, zaburzenia przebiegu poszczególnych odcinków okrężnicy albo cechy ucisku z zewnątrz. Obrazowanie obejmuje nie tylko wnętrze jelita, lecz także pozostałe struktury jamy brzusznej i miednicy widoczne w zakresie badania. Radiolog może zatem zauważyć również nieprawidłowości poza jelitem grubym, choć nie zawsze mają one istotne znaczenie kliniczne.
Europejskie towarzystwa ESGE i ESGAR uznają kolonografię TK za radiologiczne badanie z wyboru w diagnostyce nowotworów jelita grubego, gdy potrzebna jest metoda obrazowa. Nie oznacza to jednak, że kolonografia TK jest automatycznie równorzędnym zamiennikiem klasycznej kolonoskopii u każdego pacjenta. Jej miejsce zależy od konkretnej sytuacji klinicznej, powodu kierowania na badanie, możliwości wykonania endoskopii oraz stanu chorego.
Klasyczna kolonoskopia ma jedną zasadniczą przewagę: jest jednocześnie badaniem diagnostycznym i zabiegowym. Lekarz może bezpośrednio obejrzeć błonę śluzową, pobrać materiał do badania histopatologicznego oraz usunąć część polipów podczas tej samej procedury. Kolonografia TK dostarcza obrazów, ale nie umożliwia ingerencji w wykrytą zmianę. Jeżeli wynik wskazuje na polip, guz lub inną nieprawidłowość wymagającą potwierdzenia, kolejnym etapem może być kolonoskopia endoskopowa. W diagnostyce raka jelita grubego rozpoznanie nowotworu wymaga oceny materiału tkankowego przez patomorfologa.
Kiedy lekarz może rozważyć wykonanie kolonografii TK?
Jednym z najważniejszych wskazań jest niepełna kolonoskopia. Zdarza się, że podczas badania endoskopowego nie można przeprowadzić aparatu przez całe jelito grube. Przyczyną może być jego nietypowy przebieg, znaczne wydłużenie i zapętlenie, zwężenie, zrosty pooperacyjne, silny ból, brak tolerancji procedury albo przeszkoda mechaniczna uniemożliwiająca dalsze przesuwanie endoskopu. W takiej sytuacji część jelita pozostaje nieoceniona.
Wytyczne ESGE i ESGAR zalecają rozważenie kolonografii TK po niepełnej kolonoskopii, niekiedy jeszcze tego samego dnia albo następnego dnia. Termin zależy jednak od przyczyny przerwania badania, rodzaju wykonanych czynności endoskopowych oraz wspólnej oceny endoskopisty i radiologa. Jeżeli podczas kolonoskopii pobierano większe wycinki, usuwano polipy lub istnieje podejrzenie uszkodzenia ściany jelita, wykonanie kolonografii TK bezpośrednio po zabiegu może nie być właściwe.
Badanie może być również rozważane u pacjentów, u których kolonoskopia jest przeciwwskazana, wiązałaby się ze zwiększonym ryzykiem albo nie może zostać przeprowadzona z powodu ciężkich chorób współistniejących. Kolonografia TK zazwyczaj nie wymaga sedacji, co może mieć znaczenie u osób z chorobami układu oddechowego lub krążenia, u pacjentów w podeszłym wieku oraz u chorych, dla których podanie leków uspokajających lub przeciwbólowych stanowi dodatkowe obciążenie. Może być także przydatna, gdy światło jelita jest zwężone i endoskop nie jest w stanie przejść dalej.
W niektórych systemach ochrony zdrowia kolonografia TK jest jedną z metod stosowanych w badaniach przesiewowych raka jelita grubego. Jej wykorzystanie w profilaktyce populacyjnej zależy jednak od krajowych programów, zasad finansowania, dostępności pracowni oraz rekomendowanych ścieżek diagnostycznych. Pacjent nie powinien samodzielnie wybierać kolonografii TK zamiast kolonoskopii bez konsultacji z lekarzem, zwłaszcza gdy występują objawy alarmowe, dodatni wynik testu na krew utajoną w kale, niedokrwistość, krwawienie z przewodu pokarmowego lub podejrzenie choroby nowotworowej.
Ostateczna decyzja o wyborze badania powinna uwzględniać nie tylko wygodę pacjenta, ale przede wszystkim cel diagnostyczny. Jeżeli istnieje duże prawdopodobieństwo, że konieczne będzie pobranie wycinków albo usunięcie zmiany, klasyczna kolonoskopia może pozwolić uniknąć wykonywania dwóch osobnych procedur.
Przygotowanie jelita decyduje o jakości badania
Kolonografia TK nie wymaga prowadzenia endoskopu przez całą okrężnicę, ale pod względem przygotowania nie jest prostym badaniem tomograficznym jamy brzusznej. Jelito musi być odpowiednio oczyszczone, a pozostałości treści pokarmowej i płynu powinny zostać ograniczone lub właściwie oznakowane. Zalegający stolec może przypominać polip, zasłaniać zmianę albo utrudniać ocenę powierzchni ściany jelita.
Dokładny sposób przygotowania ustala pracownia wykonująca badanie. Zwykle pacjent otrzymuje zalecenia dotyczące diety w dniach poprzedzających procedurę, przyjmowania płynów oraz zastosowania preparatu przeczyszczającego. W części protokołów stosuje się tzw. znakowanie pozostałości kałowych. Pacjent przyjmuje doustny środek kontrastowy, dzięki któremu resztki treści jelitowej są lepiej widoczne na obrazach i mogą zostać odróżnione od polipów. Nie jest to to samo co dożylne podanie kontrastu podczas tomografii.
Schematy przygotowania różnią się pomiędzy placówkami. Pacjent powinien stosować dokładnie tę instrukcję, którą otrzymał z pracowni, nawet jeżeli wcześniej przygotowywał się do klasycznej kolonoskopii w inny sposób. Niedostateczne oczyszczenie jelita może obniżyć wiarygodność badania, spowodować konieczność powtórzenia procedury albo pozostawić wątpliwości wymagające późniejszej kolonoskopii.
Szczególnej uwagi wymagają osoby chore na cukrzycę, pacjenci z chorobami nerek lub serca, osoby przyjmujące leki moczopędne oraz chorzy, u których intensywne oczyszczanie jelita może prowadzić do odwodnienia lub zaburzeń elektrolitowych. Nie należy samodzielnie odstawiać stale przyjmowanych leków. Sposób ich przyjmowania w dniu poprzedzającym badanie i w dniu procedury powinien zostać ustalony z lekarzem albo pracownią diagnostyczną.
Przed badaniem należy poinformować personel o ciąży lub możliwości ciąży, przebytych operacjach jelita, chorobach zapalnych przewodu pokarmowego, niedawnej kolonoskopii z pobieraniem wycinków lub usuwaniem polipów, wcześniejszych reakcjach na środki kontrastowe oraz o aktualnych dolegliwościach, takich jak nasilony ból brzucha, gorączka czy gwałtowne pogorszenie stanu ogólnego. Jeżeli planowany jest kontrast dożylny, konieczna może być także ocena czynności nerek.
Jak wygląda kolonografia TK krok po kroku?
Po przygotowaniu do badania pacjent najczęściej przebiera się w odzież zapewnioną przez ośrodek wykonujący badanie i kładzie na stole tomografu. Do odbytnicy wprowadzana jest na niewielką głębokość cienka rurka. Nie jest to długi aparat endoskopowy, lecz krótki element umożliwiający podanie gazu do jelita.
Okrężnica jest następnie stopniowo wypełniana powietrzem albo dwutlenkiem węgla. Rozprężenie może powodować uczucie pełności, parcie na stolec, przelewanie w brzuchu lub skurcze. Dwutlenek węgla jest szybciej wchłaniany przez organizm niż powietrze, dlatego w pracowniach stosujących automatyczne urządzenia do jego podawania dolegliwości po zakończeniu badania mogą ustępować szybciej. Stopień odczuwanego dyskomfortu jest indywidualny i zależy również od wrażliwości pacjenta, budowy jelita oraz przebytych operacji.
Po odpowiednim rozprężeniu wykonuje się skany. Pacjent zwykle leży najpierw na plecach, a następnie na brzuchu. Niekiedy stosuje się również ułożenie na boku. Zmiana pozycji pozwala przesunąć płyn i resztki treści jelitowej, poprawić rozprężenie poszczególnych odcinków okrężnicy oraz sprawdzić, czy widoczna struktura rzeczywiście jest przytwierdzona do ściany jelita.
Podczas przejazdu przez otwór tomografu trzeba pozostać nieruchomo. Technik może poprosić o krótkie wstrzymanie oddechu. Samo skanowanie trwa zwykle kilkanaście sekund w każdej pozycji, ale uzyskanie pełnego zestawu obrazów wymaga odpowiedniego przygotowania i kontroli jakości. Jeżeli któryś odcinek jelita nie jest wystarczająco rozprężony, konieczne może być podanie większej ilości gazu, zmiana ułożenia albo powtórzenie części badania.
Kolonografia TK standardowo nie wymaga znieczulenia ogólnego ani sedacji. Pacjent zachowuje świadomość i kontakt z personelem, a po zakończeniu badania zazwyczaj nie potrzebuje okresu wybudzania. Z tego powodu wiele osób może wrócić do zwykłych zajęć bezpośrednio po opuszczeniu pracowni. Przejściowo mogą utrzymywać się wzdęcie, uczucie rozpierania i potrzeba oddawania gazów.
Czy środek kontrastowy jest zawsze potrzebny?
Kolonografia TK nie zawsze wymaga dożylnego podawania środka kontrastowego. W badaniu wykonywanym przede wszystkim w celu wykrywania polipów i oceny światła jelita często stosuje się protokół bez kontrastu dożylnego. Z kolei kontrast podany doustnie może być elementem przygotowania i służyć znakowaniu pozostałości treści jelitowej.
Dożylny środek kontrastowy może zostać zastosowany, gdy lekarz potrzebuje dokładniej ocenić ścianę jelita, rozległość guza, sąsiednie narządy, węzły chłonne lub inne struktury jamy brzusznej i miednicy. Może to dotyczyć między innymi pacjentów z podejrzeniem już rozwiniętej choroby nowotworowej, a nie tylko osób diagnozowanych z powodu ewentualnych polipów.
Jeżeli planowane jest podanie kontrastu do żyły, pacjent powinien zgłosić wcześniejsze reakcje nadwrażliwości, choroby nerek, zaburzenia pracy tarczycy oraz wszystkie inne okoliczności wskazane przez pracownię. Samo badanie nie powinno być jednak utożsamiane wyłącznie z tomografią „z kontrastem” lub „bez kontrastu”, ponieważ w kolonografii mogą być wykorzystywane różne drogi podania substancji kontrastowych i każda z nich ma inne zadanie.
Co można zobaczyć, a czego kolonografia TK nie pokaże tak dobrze jak endoskopia?
Największą wartością kolonografii TK jest możliwość oceny całego jelita grubego, w tym odcinków, do których nie udało się dotrzeć podczas kolonoskopii. Badanie może dobrze uwidocznić większe polipy, guzy i zwężenia. Radiolog ocenia ich wielkość, położenie, kształt oraz relację do ściany jelita.
Metoda ma jednak ograniczenia. Trudniejsze do rozpoznania mogą być bardzo małe polipy, zmiany płaskie, subtelne nieprawidłowości powierzchni błony śluzowej oraz zmiany ukryte pod resztkami płynu lub treści jelitowej. Kolonografia TK nie pozwala również ocenić koloru błony śluzowej, jej kruchości ani drobnych cech zapalenia w taki sposób jak bezpośrednia endoskopia.
Wynik zależy w dużej mierze od prawidłowego przygotowania jelita, odpowiedniego rozprężenia oraz doświadczenia radiologa. Zbyt duża ilość płynu, pozostawione masy kałowe, ruch pacjenta albo zapadnięcie fragmentu jelita mogą utrudnić interpretację. Zdarza się również, że obraz budzi podejrzenie polipa, ale podczas późniejszej kolonoskopii nie potwierdza się obecności zmiany. Może to wynikać między innymi z obecności przylegającej treści jelitowej lub fałdu śluzówki naśladującego polip.
Kolonografia TK nie pozwala jednocześnie rozstrzygnąć, jaki charakter biologiczny ma wykryta zmiana. Obraz może sugerować polip albo guz, ale nie zastępuje badania histopatologicznego. Dopiero analiza tkanki pobranej podczas kolonoskopii, biopsji lub operacji pozwala potwierdzić, czy zmiana jest nowotworowa, jaki ma typ i jakie są jej cechy mikroskopowe.
Kolonografia TK a kolonoskopia. Dwie metody o innym przeznaczeniu
Porównywanie kolonografii TK i klasycznej kolonoskopii wyłącznie pod kątem komfortu może prowadzić do błędnych wniosków. Są to metody wykorzystujące inne technologie i dające inne możliwości.
Kolonografia TK nie wymaga prowadzenia aparatu przez całe jelito ani rutynowego podawania sedacji. Sama część obrazowa jest krótka, a po badaniu zwykle można wrócić do normalnego funkcjonowania. Zaletą jest możliwość oceny jelita powyżej zwężenia lub miejsca, którego nie udało się przekroczyć endoskopem. Jednocześnie badanie wykorzystuje promieniowanie jonizujące i wymaga rozprężenia okrężnicy gazem.
Kolonoskopia jest bardziej inwazyjna, ale pozwala bezpośrednio obejrzeć błonę śluzową. Podczas jednej procedury można pobrać wycinki, zatamować niektóre krwawienia oraz usunąć polipy. To szczególnie istotne, ponieważ usuwanie zmian przedrakowych jest elementem profilaktyki raka jelita grubego.
Pacjent, u którego kolonografia TK wykaże nieprawidłowość, może zatem potrzebować kolonoskopii w kolejnym etapie. Oznacza to ponowne przygotowanie jelita oraz drugie badanie. Z tego powodu u osoby z dużym prawdopodobieństwem obecności zmian wymagających biopsji lub usunięcia lekarz może od początku zalecić endoskopię, o ile jej wykonanie jest możliwe i bezpieczne.
Kolonografia TK ma szczególne znaczenie tam, gdzie kolonoskopia nie daje pełnej odpowiedzi, nie może zostać ukończona albo ryzyko związane z procedurą endoskopową i sedacją jest zwiększone. Nie jest więc badaniem „lepszym” ani „gorszym” w oderwaniu od sytuacji pacjenta. Jej wartość wynika z właściwego zastosowania w określonej ścieżce diagnostycznej.
Bezpieczeństwo i przeciwwskazania do badania
Kolonografia TK jest na ogół dobrze tolerowana, ale nie jest pozbawiona ryzyka. Najpoważniejszym, choć bardzo rzadkim powikłaniem, jest uszkodzenie lub przedziurawienie ściany jelita podczas jego rozprężania. Według informacji RadiologyInfo ryzyko perforacji jest bardzo małe i szacowane na mniej niż jeden przypadek na 10 tys. badań, choć indywidualne ryzyko zależy od stanu jelita oraz sytuacji klinicznej.
Badania zazwyczaj nie wykonuje się przy podejrzeniu perforacji jelita, w ostrym zapaleniu uchyłków, przy toksycznym rozdęciu okrężnicy, w ciężkim aktywnym zapaleniu jelita oraz w innych stanach, w których rozprężanie jego ścian mogłoby być niebezpieczne. Czasowe przeciwwskazanie mogą stanowić niedawne zabiegi chirurgiczne, głęboka biopsja albo usunięcie większego polipa. Decyzja zależy od zakresu wcześniejszej procedury i czasu, jaki od niej upłynął.
Kolonografia wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie. Dawka jest dostosowywana tak, aby uzyskać obrazy o wartości diagnostycznej przy możliwie najmniejszej ekspozycji. Badanie nie pozostawia promieniowania w organizmie, jednak co do zasady unika się wykonywania tomografii u kobiet w ciąży, chyba że istnieje pilne i uzasadnione wskazanie medyczne. Kobieta powinna zgłosić możliwość ciąży jeszcze przed rozpoczęciem przygotowania do procedury.
Ograniczenia techniczne mogą dotyczyć również pacjentów o dużej masie ciała, jeżeli przekracza ona dopuszczalne obciążenie stołu lub wymiary otworu tomografu. Niektóre osoby mogą mieć trudność z leżeniem na brzuchu, obracaniem się albo krótkim wstrzymaniem oddechu. W takich przypadkach personel dostosowuje przebieg badania do możliwości chorego, o ile nadal można uzyskać obrazy odpowiedniej jakości.
Jak radiolog opisuje wynik kolonografii TK?
Wynik powinien zawierać informację o jakości przygotowania jelita, stopniu jego rozprężenia, ewentualnych ograniczeniach badania oraz o wykrytych zmianach. W przypadku polipów istotne są ich rozmiar, liczba, położenie i cechy morfologiczne. Wielkość ma znaczenie, ponieważ wpływa na ocenę prawdopodobieństwa zaawansowanej zmiany przedrakowej i dalsze postępowanie.
Europejskie wytyczne wskazują, że wykrycie w kolonografii TK co najmniej jednego polipa o średnicy 6 mm lub większej powinno prowadzić do rozważenia skierowania na kolonoskopię i usunięcia zmiany. Sposób postępowania u konkretnego pacjenta zależy jednak również od jego wieku, stanu ogólnego, chorób współistniejących, liczby zmian oraz możliwości bezpiecznego wykonania polipektomii.
Jeżeli opis sugeruje obecność guza, potrzebna jest dalsza diagnostyka pozwalająca pobrać materiał do badania histopatologicznego oraz ocenić zaawansowanie choroby. W zależności od umiejscowienia zmiany i sytuacji chorego kolejnym etapem może być kolonoskopia, biopsja, pełna tomografia klatki piersiowej, jamy brzusznej i miednicy, rezonans magnetyczny w przypadku raka odbytnicy lub konsultacja w ośrodku prowadzącym diagnostykę i leczenie raka jelita grubego. Kompleksowa ocena pacjenta z podejrzeniem nowotworu obejmuje współpracę radiologa, endoskopisty, patomorfologa, chirurga, onkologa klinicznego i innych specjalistów.
W opisie mogą znaleźć się również tzw. znaleziska pozajelitowe, czyli zmiany widoczne w narządach znajdujących się poza okrężnicą. Część z nich nie wymaga dalszych działań, ale inne mogą prowadzić do zalecenia dodatkowego USG, tomografii, rezonansu lub konsultacji specjalistycznej. Takie rozpoznania nie zawsze oznaczają poważną chorobę. Powinny być interpretowane w odniesieniu do wieku, objawów i historii medycznej pacjenta.
Prawidłowy wynik nie zawsze kończy diagnostykę
Brak zmian w kolonografii TK jest informacją uspokajającą, ale wynik trzeba odnosić do powodu, dla którego badanie wykonano. Jeżeli pacjent nadal ma krew w stolcu, niedokrwistość z niedoboru żelaza, postępującą utratę masy ciała, zaburzenia rytmu wypróżnień albo inne niepokojące objawy, lekarz może zalecić dalsze badania pomimo prawidłowego obrazu jelita grubego.
Dolegliwości mogą pochodzić z górnego odcinka przewodu pokarmowego, odbytu, jelita cienkiego albo innych narządów jamy brzusznej. Możliwe jest również, że drobna lub płaska zmiana nie została uwidoczniona w badaniu obrazowym. Żadna metoda diagnostyczna nie ma stuprocentowej czułości, dlatego wyniku nie należy rozpatrywać w oderwaniu od całego obrazu klinicznego.
Szczególnej ostrożności wymaga sytuacja, gdy jakość badania była ograniczona przez niedostateczne oczyszczenie jelita lub jego niepełne rozprężenie. Radiolog może wówczas zaznaczyć, że określony odcinek nie został wiarygodnie oceniony. Lekarz prowadzący decyduje, czy potrzebne jest powtórzenie kolonografii, wykonanie kolonoskopii lub zastosowanie innej metody.
Co to oznacza dla pacjenta?
Kolonografia TK może być ważnym narzędziem diagnostycznym, zwłaszcza gdy klasyczna kolonoskopia nie została ukończona albo jej wykonanie jest utrudnione lub obciążone zwiększonym ryzykiem. Daje możliwość oceny całego jelita grubego bez prowadzenia endoskopu przez wszystkie jego odcinki i zazwyczaj bez stosowania sedacji.
Pacjent powinien jednak przygotować się do badania podobnie starannie jak do kolonoskopii. Oczyszczenie jelita jest jednym z najważniejszych warunków uzyskania wiarygodnego wyniku. Sama procedura może powodować przejściowe rozpieranie i skurcze związane z podaniem gazu.
Wykrycie nieprawidłowości nie jest jednoznaczne z rozpoznaniem raka. Polip może być zmianą łagodną, przedrakową albo rzadziej już nowotworową, a jego charakteru nie można określić wyłącznie na podstawie obrazu TK. Podejrzany wynik oznacza zazwyczaj konieczność dalszej konsultacji i często wykonania klasycznej kolonoskopii, która pozwoli pobrać wycinki lub usunąć zmianę.
Jednocześnie kolonografia TK nie powinna być traktowana jako sposób na uniknięcie każdej kolonoskopii. Jest odrębnym badaniem o określonych wskazaniach, korzyściach i ograniczeniach. Najlepszą metodę wybiera lekarz, uwzględniając objawy, wcześniejsze wyniki, ryzyko raka jelita grubego, stan ogólny pacjenta i możliwość przeprowadzenia leczenia zabiegowego.
Wczesne wykrywanie raka jelita grubego – badania, objawy i profilaktyka
Czy kolonografia TK to to samo co wirtualna kolonoskopia?
Tak. Obie nazwy dotyczą badania jelita grubego wykonywanego za pomocą tomografii komputerowej i specjalnego oprogramowania rekonstruującego obraz jego wnętrza.
Czy kolonografia TK jest całkowicie nieinwazyjna?
Jest badaniem małoinwazyjnym, ale nie całkowicie bezkontaktowym. Do odbytnicy wprowadza się krótką rurkę potrzebną do rozprężenia jelita powietrzem lub dwutlenkiem węgla. Nie prowadzi się jednak endoskopu przez całe jelito grube.
Czy badanie może wykryć raka jelita grubego?
Może uwidocznić guz lub inne cechy budzące podejrzenie nowotworu. Ostateczne rozpoznanie wymaga jednak pobrania materiału i wykonania badania histopatologicznego.
Czy kolonografia TK wykrywa polipy?
Może wykrywać polipy, szczególnie większe zmiany wystające do światła jelita. Jej skuteczność jest mniejsza w przypadku bardzo małych, płaskich zmian oraz przy niedostatecznym przygotowaniu jelita.
Czy wykryty polip można od razu usunąć?
Nie. Kolonografia TK jest badaniem obrazowym. Usunięcie polipa wymaga klasycznej kolonoskopii.
Czy przed wirtualną kolonoskopią trzeba wypić preparat przeczyszczający?
Najczęściej tak, choć dokładny protokół może się różnić. Pacjent powinien postępować zgodnie z instrukcją otrzymaną z pracowni, ponieważ prawidłowe oczyszczenie jelita bezpośrednio wpływa na wiarygodność wyniku.
Czy podczas badania zawsze podaje się kontrast?
Nie. Dożylny kontrast nie jest konieczny w każdej kolonografii TK. Może zostać zastosowany, gdy potrzebna jest dokładniejsza ocena guza, ściany jelita lub pozostałych narządów. Doustny środek kontrastowy bywa natomiast używany do znakowania resztek treści jelitowej.
Czy kolonografia TK boli?
Najczęściej nie powoduje silnego bólu, ale rozprężanie jelita może wywołać uczucie pełności, wzdęcie, parcie lub skurcze brzucha. Dolegliwości zwykle ustępują po oddaniu gazów.
Czy potrzebne jest znieczulenie?
Zazwyczaj nie. Badanie standardowo wykonuje się bez sedacji i bez znieczulenia ogólnego.
Czy po badaniu można prowadzić samochód?
Jeżeli nie zastosowano leków wpływających na sprawność i personel nie wydał innych zaleceń, zwykle można prowadzić samochód. Warto jednak upewnić się w pracowni, szczególnie gdy podawano dodatkowe leki lub kontrast.
Czy kolonografia TK jest bezpieczna dla kobiet w ciąży?
Tomografia wykorzystuje promieniowanie jonizujące, dlatego zasadniczo unika się jej w ciąży, chyba że istnieją szczególne wskazania medyczne. Możliwość ciąży należy zgłosić lekarzowi i personelowi pracowni.
Czy prawidłowy wynik wyklucza wszystkie choroby jelita?
Nie. Kolonografia TK jest ukierunkowana przede wszystkim na wykrywanie polipów, guzów i zmian strukturalnych w jelicie grubym. Nie zastępuje wszystkich badań gastroenterologicznych i nie wyklucza każdej możliwej przyczyny objawów.
Co dzieje się po wykryciu nieprawidłowości?
Dalsze postępowanie zależy od wielkości i charakteru zmiany. Lekarz może zalecić klasyczną kolonoskopię, pobranie wycinków, usunięcie polipa, dodatkowe badania obrazowe albo konsultację w ośrodku specjalistycznym.
Źródło: Artykuł przygotowano na podstawie wytycznych European Society of Gastrointestinal Endoscopy i European Society of Gastrointestinal and Abdominal Radiology dotyczących obrazowania jelita grubego, standardów American College of Radiology, Society of Abdominal Radiology i Society for Abdominal Imaging, materiałów edukacyjnych RadiologyInfo opracowywanych przez American College of Radiology oraz Radiological Society of North America, informacji Narodowego Portalu Onkologicznego oraz Narodowego Instytutu Onkologii – Państwowego Instytutu Badawczego.
Kolonoskopia w profilaktyce raka jelita grubego – wskazania, przygotowanie i przebieg badania
• Artykuł zaktualizowano:
