Inauguracja Koalicji Onkozdrowia Kobiet to istotny moment w walce o zdrowie kobiet w Polsce. Koalicja, której celem jest poprawa edukacji, diagnostyki, leczenia oraz świadomości na temat nowotworów kobiecych, została powołana przez czołowe organizacje pacjenckie. Inicjatywa ma na celu zniwelowanie alarmujących różnic w opiece onkologicznej, jakie występują między Polską a innymi krajami UE. Jak pokazują najnowsze raporty, Polki wciąż mają mniejsze szanse na przeżycie w porównaniu do kobiet w zachodnioeuropejskich państwach. Współczynnik umieralności na raka piersi w Polsce jest o 5% wyższy niż średnia unijna, a w przypadku innych nowotworów, takich jak rak jajnika czy rak trzonu macicy, sytuacja również nie wygląda lepiej. Te dane skłoniły do powołania Koalicji, która ma za zadanie zniwelować te dysproporcje.
Jak wynika z najnowszego raportu OECD „Krajowe profile dotyczące nowotworów 2025”, współczynnik umieralności z powodu raka piersi w Polsce wynosi 20 na 100 tysięcy kobiet –
o 5% więcej niż średnia w UE. Tymczasem wczesne wykrycie i nowoczesne terapie pozwalają w większości przypadków na skuteczne leczenie. Polska wypada gorzej także w odniesieniu do innych nowotworów kobiecych:
– rak trzonu macicy: 38 przypadków na 100 tys. kobiet (UE: 27);
– rak jajnika: 23 przypadki na 100 tys. kobiet (UE: 16);
– rak szyjki macicy: 19 przypadków na 100 tys. kobiet (UE: 12);
Anna Kupiecka, prezes Fundacji OnkoCafe, zwróciła uwagę na fakt, że polski system opieki zdrowotnej nie zapewnia równego dostępu do nowoczesnych narzędzi diagnostycznych oraz terapii, które są standardem w krajach zachodnich. – Polki czekają na diagnostykę i leczenie onkologiczne znacznie dłużej niż kobiety w innych krajach UE – w praktyce nawet dwukrotnie dłużej. Dodatkowo dostęp do nowoczesnych narzędzi diagnostycznych i terapii, które są standardem w Europie Zachodniej, w Polsce wciąż bywa ograniczony. To się musi zmienić w ciągu najbliższych lat. Równie istotna jak leczenie jest jednak profilaktyka – a tu statystyki dotyczące zgłaszalności są jeszcze bardziej alarmujące. Musimy intensyfikować działania edukacyjne: informować, uświadamiać i budować w kobietach nawyk dbania o własne zdrowie. To właśnie profilaktyka daje największą szansę na wczesne wykrycie nowotworu, co znacząco zwiększa możliwości skutecznego leczenia – podkreśliła Kupiecka.
Celem Koalicji Onkozdrowia Kobiet jest stworzenie zintegrowanej ścieżki pacjentki, obejmującej profilaktykę, diagnostykę, leczenie i rehabilitację. W ramach Koalicji planowane są działania na rzecz poprawy jakości opieki onkologicznej, wdrożenia szybszej diagnostyki oraz zwiększenia dostępu do nowoczesnych terapii. Ponadto, Koalicja zamierza zintensyfikować edukację zdrowotną oraz promować profilaktykę nowotworową, która wciąż pozostaje w Polsce niedostatecznie rozwinięta.
Wyzwania i cele koalicji
Koalicja ma na celu wyrównanie szans Polek w walce z rakiem, a także umożliwienie dostępu do terapii, które są standardem w innych krajach UE. Jednym z kluczowych obszarów, na który zwrócono uwagę podczas inauguracji Koalicji, jest potrzeba centralizacji leczenia nowotworów ginekologicznych. W szczególności w przypadku raka szyjki macicy, trzonu macicy i jajnika, leczenie powinno odbywać się w wyspecjalizowanych ośrodkach, które stosują kompleksowe podejście zgodne z aktualnymi standardami medycznymi. Podkreślono również konieczność zwiększenia dostępności do badań genetycznych, które są kluczowe dla skutecznego leczenia pacjentek. Według szacunków, ponad 78% pacjentek z nowotworami ginekologicznymi nie ma dostępu do badań genetycznych, co wpływa na jakość leczenia i rokowania.
Koalicja zapowiedziała także wzmocnienie współpracy z organizacjami pacjenckimi, aby jeszcze skuteczniej wpływać na kształtowanie systemu opieki zdrowotnej. Jednym z najistotniejszych celów jest aktywna edukacja pacjentek i ich rodzin, a także wspieranie ich w zrozumieniu procesu leczenia oraz motywowanie do aktywnego udziału w terapii i rehabilitacji. Koalicja będzie także działać na rzecz zwiększenia dostępności do usług onkologicznych w mniejszych miejscowościach i na obszarach wiejskich, gdzie dostęp do specjalistycznej opieki zdrowotnej jest często ograniczony.
Koalicja zapowiada podjęcie działań na rzecz:
– stworzenia zintegrowanej ścieżki pacjentki – od profilaktyki przez diagnostykę po leczenie i rehabilitację;
– wdrożenia systemu monitorowania jakości oraz efektywności opieki onkologicznej;
– zapewnienia maksymalnej zbieżności dostępu do skutecznych terapii, zgodnych z aktualną wiedzą medyczną;
– skrócenie czasu diagnostyki i rozpoczęcie leczenia;
– wdrożenia powszechnej, rzetelnej edukacji zdrowotnej oraz wsparcia psychoonkologicznego;
– budowania świadomość społeczna dotycząca kluczowego znaczenia profilaktyki nowotworowej, która ogranicza skuteczność działań zapobiegawczych.
Dlaczego warto korzystać z badań przesiewowych
– Obecnie w Polsce w onkologii ginekologicznej w raku szyjki macicy najpilniejsze są dwa obszary: profilaktyka oraz wczesne wykrywanie, czyli screening. Screening nominalnie działa, ale nie obejmuje wystarczająco dużej liczby kobiet, dlatego trzeba zwiększyć jego zasięg, szczególnie u tych, dla których szczepienia nie są już skuteczne. Drugim ważnym zadaniem jest promocja szczepień HPV, które zapobiegną zachorowaniom w przyszłości — przykładem jest Australia, gdzie udało się niemal wyeliminować ten nowotwór.
W przypadku raka szyjki, trzonu macicy i jajnika kluczowa jest także centralizacja leczenia. Pacjentki powinny trafiać do ośrodków specjalistycznych, które realizują leczenie kompleksowo i zgodnie ze standardami. Choć dostęp do leków i radioterapii jest niezły, system nie działa spójnie — pacjenci często zaczynają leczenie w miejscach niedostosowanych do leczenia nowotworów, co obniża skuteczność terapii. Podobnie jak nikt nie przeszczepia serca w powiatowym szpitalu, tak leczenie onkologiczne powinno odbywać się w wyspecjalizowanych ośrodkach. Liczymy, że Krajowa Sieć Onkologiczna to uporządkuje, ale potrzebne jest też aktywne wspieranie racjonalnych decyzji systemowych – wskazał kluczowe do podjęcia działania prof. dr hab. Radosław Mądry, prezes-elekt Zarządu Polskiego Towarzystwa Ginekologii Onkologicznej.
– W ostatnich latach polska onkologia w zakresie leczenia raka piersi prezentuje coraz to wyższy standard terapeutyczny (BCU), a pacjentki z tą diagnozą mają dostęp do zaawansowanych celowanych terapii w różnych jego obszarach. Od lat organizacje pacjenckie intensywnie działają na rzecz poprawy i poszerzenia dostępu do skutecznych leków oraz wyrównania szans w jakości wykonywanych usług medycznych. Dążymy do tego, aby każda kobieta w Polsce była zaopiekowana na najwyższym poziomie. I żeby to kod genetyczny, a nie kod miejsca zamieszkania stanowił o jej sposobie leczenia. Jako lider organizacji pacjentów onkologicznych, dostrzegam istotne braki w opiece, diagnostyce, dostępie do pogłębionych badań genetycznych oraz różnicy pomiędzy standardem opieki i wytycznymi towarzystw naukowych. Wieloletnie zaniedbania w tym obszarze przekładają się na fatalne rokowania naszych podopiecznych. W tym kontekście, kluczowe jest zapewnienie pacjentkom z nowotworami ginekologicznymi dostępu do skutecznych terapii, które są standardem w Europie. To pozwoli na poprawę wyników leczenia, ale także na zminimalizowanie kosztów związanych z leczeniem zaawansowanych stadiów choroby. Skandalicznie wysoki poziom, bo ponad 78% pacjentek nie ma wykonywanych badań genetyczne w ginekologii onkologicznej. Chcemy wyrównać te nierówności w zdrowiu, zwracając bacznie uwagę na białe plamy w kraju. Według danych NFZ, dostęp do specjalistycznej opieki ginekologicznej jest ograniczony w wielu regionach Polski, szczególnie w mniejszych miastach i na obszarach wiejskich. Pacjentki w tych rejonach często muszą pokonywać znaczne odległości, aby otrzymać niezbędną diagnostykę i leczenie. Ponadto, czas oczekiwania na wizytę u specjalisty jest nieakceptowalnie długi w wielu miejscach. To wszystko prowadzi do opóźnień w diagnozie i leczeniu, co negatywnie wpływa na rokowania pacjentek z nowotworami ginekologicznymi. Musimy pilnie działać, aby uratować te kobiety – mówi Magdalena Kardynał z Fundacji OmeaLife.
Koalicja Onkozdrowia Kobiet, w skład której wchodzą Fundacja OmeaLife – Rak Piersi Nie Ogranicza, Fundacja OnkoCafe – Razem Lepiej, Stowarzyszenie Eurydyki, Stowarzyszenie na Rzecz Walki z Rakiem Jajnika Niebieski Motyl, Stowarzyszenie Ruch Onkologiczny PARS, zaprasza do współpracy decydentów, ekspertów i przedstawicieli opinii publicznej w celu poprawy opieki onkologicznej dla kobiet w Polsce. Działania te wspiera patron społeczny – Ogólnopolska Federacja Onkologiczna, a także partnerzy: GSK, MSD, Novartis, Roche i AstraZeneca.
Mammografia – klucz do wczesnego wykrywania raka piersi
Koalicja Onkozdrowia Kobiet, nowotwory kobiet, rak piersi w Polsce, rak jajnika, rak szyjki macicy, rak trzonu macicy, profilaktyka nowotworowa, edukacja onkologiczna, diagnostyka onkologiczna, terapie celowane dla kobiet, centralizacja leczenia nowotworów, badania genetyczne w onkologii, zdrowie kobiet, wsparcie pacjentek onkologicznych, organizacje pacjenckie w Polsce, Fundacja OnkoCafe