Karta Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego, nazywana kartą DiLO lub zieloną kartą, otwiera pacjentowi drogę do szybkiej diagnostyki i skoordynowanego leczenia onkologicznego. Dokument porządkuje kolejne etapy postępowania: od podejrzenia nowotworu, przez diagnostykę wstępną i pogłębioną, po ustalenie planu terapii oraz jej realizację.
Karta DiLO nie jest jednak dożywotnim potwierdzeniem pierwszeństwa we wszystkich świadczeniach medycznych. Jest związana z konkretnym procesem diagnostyki i leczenia onkologicznego. Po zakończeniu terapii pacjent przechodzi do obserwacji kontrolnej, której zasady zależą od rodzaju nowotworu, zastosowanego leczenia, ryzyka nawrotu oraz stanu zdrowia. Zamknięcie etapu leczenia w karcie nie oznacza utraty prawa do dalszych wizyt, badań ani opieki specjalistycznej.
W razie pojawienia się uzasadnionego podejrzenia nawrotu lub nowego nowotworu lekarz może ponownie uruchomić odpowiednią ścieżkę diagnostyczną i wystawić kartę DiLO, jeśli spełnione są warunki medyczne. Nie należy natomiast traktować starej, zakończonej karty jako dokumentu, który pacjent samodzielnie „otwiera” ponownie.
Co właściwie daje karta DiLO?
Karta DiLO umożliwia korzystanie z szybkiej ścieżki onkologicznej. Pacjent może dzięki niej przejść diagnostykę wstępną, która ma potwierdzić lub wykluczyć chorobę nowotworową, a następnie diagnostykę pogłębioną pozwalającą określić rodzaj nowotworu, jego zaawansowanie i ewentualną obecność przerzutów. Po rozpoznaniu choroby karta towarzyszy dalszemu planowaniu i realizacji leczenia.
Narodowy Fundusz Zdrowia podkreśla, że diagnostyka pacjentów objętych kartą DiLO jest nielimitowana i w pełni finansowana. Karta nie oznacza jednak, że każde badanie zostanie wykonane natychmiast albo że pacjent może samodzielnie wybrać dowolną procedurę. O zakresie diagnostyki decyduje lekarz na podstawie wskazań medycznych.
Istotą szybkiej ścieżki jest koordynacja. Informacje o wykonanych badaniach, rozpoznaniu, planie leczenia i jego kolejnych etapach powinny tworzyć spójną całość, dzięki której pacjent nie rozpoczyna każdej konsultacji od ponownego przedstawiania pełnej historii choroby.
Karta nie zastępuje skierowania do każdej poradni ani nie daje nieograniczonego pierwszeństwa w leczeniu chorób niezwiązanych z nowotworem. Jej zadaniem jest usprawnienie postępowania onkologicznego.
Kto może wystawić kartę DiLO?
Kartę może wystawić lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, jeżeli na podstawie wywiadu, badania i dostępnych wyników podejrzewa nowotwór złośliwy. Może ją także założyć lekarz specjalista w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej oraz lekarz w szpitalu, gdy w trakcie diagnostyki lub hospitalizacji rozpoznano chorobę nowotworową.
Lekarz nie powinien wystawiać karty wyłącznie na życzenie pacjenta. Muszą istnieć medyczne podstawy do podejrzenia albo rozpoznania nowotworu. Sam lęk przed chorobą, obciążenie rodzinne lub chęć szybszego wykonania badań profilaktycznych nie są wystarczającym powodem.
Karty nie wystawia lekarz podczas wizyty rozliczanej wyłącznie prywatnie. Jeżeli specjalista przyjmujący prywatnie stwierdzi niepokojące objawy, może przygotować opis konsultacji i zalecenia, z którymi pacjent zgłosi się do lekarza działającego w systemie publicznym.
Pacjent nie musi mieć papierowego skierowania do onkologa, aby zapytać lekarza POZ o możliwość wystawienia karty. Powinien jednak przedstawić posiadane wyniki, opisy badań i informacje o objawach. Ostateczna decyzja należy do lekarza.
Psychoonkolog na NFZ – czy potrzebne jest skierowanie i jak znaleźć pomoc?
L4 w chorobie nowotworowej – kto wystawia zwolnienie i na jak długo?
Czy karta DiLO ma termin ważności?
Karta jest związana z trwającym procesem diagnostyczno-terapeutycznym, a nie z określoną liczbą dni od daty wystawienia. Powinna być prowadzona przez kolejne etapy postępowania aż do zakończenia procesu, którego dotyczy.
Nie oznacza to jednak, że dokument może przez wiele miesięcy pozostawać bez jakiejkolwiek realizacji. Po otrzymaniu karty pacjent powinien zgłosić się do poradni ambulatoryjnej opieki specjalistycznej realizującej pakiet onkologiczny. Placówka rozpoczyna odpowiedni etap diagnostyki i rejestruje dalsze postępowanie.
Jeżeli pacjent zmienia ośrodek w trakcie leczenia, powinien przekazać nowej placówce informacje o dotychczasowej diagnostyce i aktywnej karcie. Nie należy zakładać, że samo posiadanie papierowego dokumentu wystarczy do płynnej kontynuacji. Nowy ośrodek może potrzebować wyników histopatologicznych, obrazów badań radiologicznych, kart informacyjnych oraz planu dotychczasowego leczenia.
W przypadku zgubienia lub zniszczenia karty pacjent nie musi rozpoczynać całej procedury od początku. Może zgłosić się do lekarza, który ostatnio prowadził jego leczenie onkologiczne, po duplikat.
Co dzieje się z kartą po zakończeniu leczenia?
Po wykonaniu zaplanowanej terapii ośrodek zamyka odpowiedni etap leczenia i przygotowuje podsumowanie. Pacjent przechodzi następnie do obserwacji kontrolnej, określanej również jako follow-up.
Kontrole służą ocenie skutków leczenia, rozpoznawaniu późnych powikłań oraz możliwie wczesnemu wykrywaniu nawrotu. Ich częstotliwość nie jest jednakowa dla wszystkich pacjentów. Zależy między innymi od typu i stadium nowotworu, rodzaju operacji, leczenia systemowego, radioterapii oraz czasu, jaki upłynął od zakończenia terapii.
Pacjent może być nadal obserwowany w poradni onkologicznej, chirurgicznej, hematologicznej, radioterapeutycznej lub innej poradni właściwej dla danego rozpoznania. Zamknięcie karty DiLO nie oznacza automatycznego zakończenia wszystkich świadczeń finansowanych przez NFZ.
Od czerwca 2026 roku Ministerstwo Zdrowia i NFZ dodatkowo podkreślają pełne finansowanie określonych badań diagnostycznych wykonywanych także u pacjentów, którzy nie są już objęci aktywną kartą DiLO, ale pozostają w trakcie leczenia lub wymagają długoterminowej kontroli onkologicznej. Dotyczy to między innymi osób po zakończeniu terapii pozostających w nadzorze oraz części pacjentów otrzymujących dalsze leczenie systemowe.
Pacjent nie powinien więc rezygnować z kontroli tylko dlatego, że karta została zamknięta. Powinien otrzymać informację, gdzie będą odbywały się kolejne wizyty, jakie badania należy wykonywać i które objawy wymagają wcześniejszego kontaktu.
Czy przy podejrzeniu nawrotu można wystawić nową kartę?
Jeżeli po zakończeniu leczenia pojawia się uzasadnione podejrzenie nawrotu, lekarz powinien rozpocząć diagnostykę odpowiednią do stanu pacjenta. W zależności od sytuacji może ona być prowadzona w ramach obserwacji w poradni onkologicznej albo z wykorzystaniem nowej karty DiLO.
Nie jest to mechaniczne „odblokowanie” poprzedniego dokumentu przez pacjenta. Lekarz ocenia, czy objawy, wynik badania obrazowego, laboratoryjnego lub histopatologicznego rzeczywiście uzasadniają podejrzenie nawrotu albo nowego nowotworu. Jeżeli tak, może wystawić kartę dotyczącą kolejnego procesu diagnostyczno-leczniczego.
Podejrzenie nawrotu może powstać podczas zaplanowanej wizyty kontrolnej, konsultacji u lekarza rodzinnego, pobytu w szpitalu albo diagnostyki prowadzonej z innego powodu. Pacjent powinien przekazać lekarzowi dokumentację wcześniejszego leczenia, zwłaszcza rozpoznanie histopatologiczne, wypisy, informacje o zastosowanej terapii i ostatnie wyniki kontrolne.
Nie każdy nowy ból, osłabienie lub nieprawidłowy wynik oznaczają nawrót. Jednocześnie objawów nie należy z góry tłumaczyć stresem albo następstwami dawnego leczenia. O potrzebnym zakresie badań powinien zdecydować lekarz.
NFZ w pełni sfinansuje badania kontrolne po leczeniu onkologicznym
Adrianna Sobol: Proszenie o pomoc to oznaka siły, nie słabości”
Czy po zakończeniu leczenia nadal można szybko wykonać badania?
Tak, jeśli istnieją wskazania medyczne. Sposób finansowania i organizacji może jednak być inny niż w aktywnej szybkiej ścieżce.
Pacjent pozostający pod kontrolą onkologiczną otrzymuje badania wynikające z planu obserwacji. Nie ma potrzeby wystawiania nowej karty wyłącznie po to, aby wykonać każdą rutynową tomografię lub wizytę kontrolną. Ośrodek powinien organizować nadzór zgodnie z zasadami dotyczącymi danego nowotworu.
Karta może natomiast stać się ponownie potrzebna, gdy pojawia się nowy proces diagnostyczny związany z uzasadnionym podejrzeniem choroby nowotworowej. Przykładem może być podejrzana zmiana stwierdzona w badaniu kontrolnym, która wymaga pogłębionej diagnostyki i ustalenia nowego planu leczenia.
W 2026 roku NFZ wyraźnie rozdzielił monitorowanie aktywnego leczenia onkologicznego od monitorowania pacjentów po jego zakończeniu. Pokazuje to, że opieka kontrolna nie jest traktowana jako brak leczenia, lecz jako odrębny, finansowany etap opieki onkologicznej.
Co zrobić, gdy placówka nie chce przyjąć pacjenta z kartą?
Najpierw należy ustalić przyczynę. Poradnia może nie realizować pakietu onkologicznego w potrzebnym zakresie, nie prowadzić diagnostyki danego nowotworu albo nie mieć możliwości wykonania określonej procedury.
Pacjent ma prawo wybrać inną placówkę posiadającą umowę z NFZ na realizację szybkiej ścieżki. Wykazy świadczeniodawców są dostępne na stronach Funduszu i Narodowego Portalu Onkologicznego.
Jeżeli problem dotyczy odległego terminu badań, odmowy rejestracji albo twierdzenia, że świadczenia z kartą są limitowane, warto poprosić o pisemne lub odnotowane w dokumentacji wyjaśnienie. Diagnostyka w ramach DiLO jest finansowana poza zwykłymi limitami.
Pacjent może również skontaktować się z wojewódzkim oddziałem NFZ albo Telefoniczną Informacją Pacjenta. W przypadku naruszenia prawa do świadczeń lub dokumentacji możliwy jest kontakt z Rzecznikiem Praw Pacjenta.
Karta DiLO a skierowania i wybór ośrodka
Karta DiLO nie przywiązuje pacjenta na stałe do jednej placówki. Może on wybrać ośrodek realizujący potrzebny etap diagnostyki lub leczenia, choć zmiana w trakcie rozpoczętego postępowania wymaga sprawnego przekazania dokumentacji.
Nie każda placówka wykonuje wszystkie procedury. Poradnia może przeprowadzić diagnostykę, a następnie skierować pacjenta do szpitala specjalizującego się w operacjach, radioterapii lub leczeniu systemowym. Wybierając ośrodek, warto sprawdzić nie tylko termin pierwszej wizyty, ale także dostęp do patomorfologii, diagnostyki molekularnej, konsylium i pełnego zakresu leczenia właściwego dla danego nowotworu.
Karta nie zwalnia również z konieczności dostarczenia materiałów medycznych. Nowy ośrodek może poprosić o płyty z badaniami obrazowymi, bloczki parafinowe, preparaty histopatologiczne i szczegółowe informacje o zastosowanym wcześniej leczeniu.
Co to oznacza dla pacjenta?
Karta DiLO służy do prowadzenia konkretnego procesu szybkiej diagnostyki i leczenia onkologicznego. Nie jest dożywotnią kartą pierwszeństwa do wszystkich świadczeń.
Po zakończeniu leczenia pacjent przechodzi do obserwacji kontrolnej. Zamknięcie karty nie oznacza utraty prawa do wizyt, badań ani długoterminowego nadzoru.
Jeżeli pojawi się uzasadnione podejrzenie nawrotu albo nowego nowotworu, lekarz może rozpocząć nowy proces diagnostyczny i wystawić kolejną kartę DiLO. Pacjent nie otwiera samodzielnie starej karty.
Kartę może wystawić lekarz POZ, lekarz specjalista w ramach NFZ lub lekarz szpitalny. Nie wystawia jej lekarz działający wyłącznie w ramach wizyty prywatnej.
W przypadku zgubienia dokumentu nie trzeba rozpoczynać diagnostyki od początku. Lekarz ostatnio prowadzący leczenie może wystawić duplikat.
Narodowa Strategia Onkologiczna po 2025 roku – więcej terapii, wciąż za mało profilaktyki
Czy lekarz rodzinny może wystawić kartę DiLO? Zasady i kolejne etapy
Czy karta DiLO jest ważna przez całe życie?
Nie. Jest związana z konkretnym procesem diagnostyki i leczenia onkologicznego.
Czy zamknięcie karty oznacza koniec opieki onkologicznej?
Nie. Pacjent może nadal pozostawać w obserwacji kontrolnej i wykonywać badania zgodnie z zaleceniami.
Czy przy nawrocie można otrzymać nową kartę?
Tak, jeśli lekarz stwierdzi uzasadnione podejrzenie nawrotu i potrzebę ponownego uruchomienia szybkiej ścieżki.
Czy lekarz rodzinny może wystawić kartę DiLO?
Tak, gdy na podstawie badania i wyników podejrzewa nowotwór złośliwy.
Czy lekarz prywatny może wystawić kartę?
Nie podczas świadczenia udzielanego wyłącznie prywatnie.
Czy karta DiLO gwarantuje natychmiastowe wykonanie każdego badania?
Nie. Zapewnia priorytetową, nielimitowaną diagnostykę, ale o potrzebnych badaniach decyduje lekarz.
Czy zgubienie karty oznacza konieczność rozpoczęcia wszystkiego od początku?
Nie. Można otrzymać duplikat od lekarza, który ostatnio prowadził leczenie onkologiczne.
Czy można zmienić szpital podczas leczenia z kartą DiLO?
Tak, ale trzeba zadbać o przekazanie dokumentacji i uzgodnienie dalszej realizacji karty z nową placówką.
Źródło: Narodowy Portal Onkologiczny – zasady postępowania po otrzymaniu karty DiLO, etapy diagnostyki wstępnej i pogłębionej oraz postępowanie w przypadku zagubienia dokumentu. Narodowy Fundusz Zdrowia – aktualne informacje o nielimitowanym i pełnym finansowaniu diagnostyki pacjentów posiadających kartę DiLO. Pacjent.gov.pl i Akademia NFZ – informacje o osobach uprawnionych do wystawienia karty oraz zasadach szybkiej ścieżki onkologicznej. Narodowy Portal Onkologiczny – zasady obserwacji kontrolnej po zakończeniu leczenia onkologicznego. Ministerstwo Zdrowia i NFZ – informacje o finansowaniu badań oraz monitorowaniu pacjentów w trakcie leczenia i w długoterminowej obserwacji po jego zakończeniu.
• Artykuł zaktualizowano:
