Organizacja opieki onkologicznej stanowi jedno z kluczowych wyzwań współczesnych systemów ochrony zdrowia, szczególnie w kontekście rosnącej liczby zachorowań na nowotwory oraz konieczności zapewnienia szybkiej i skoordynowanej diagnostyki. W Polsce istotnym elementem tych działań było wprowadzenie w 2015 roku pakietu onkologicznego, którego celem było skrócenie czasu od podejrzenia choroby do rozpoczęcia leczenia. Centralnym narzędziem tego systemu stała się Karta Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego, znana jako karta DiLO.
Na początku 2026 roku spadła w Polsce terminowość badań w diagnostyce onkologicznej w porównaniu do lat poprzednich – wynika z danych, które zaprezentowała na sejmowej Komisji Zdrowia Dominika Janiszewska-Kajka z Ministerstwa Zdrowia. Jednocześnie, raporty NFZ potwierdziły utrzymanie wysokiej skali korzystania z karty DiLO (Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego) – wystawiono ich ok. 70 tys. Najwięcej kart DiLO wystawianych jest w AOS (ambulatoryjnej opiece specjalistycznej) – 47 proc., w POZ (podstawowej opiece zdrowotnej) – ok. 35 proc., a w szpitalnictwie – 18 proc. kart DILO.
Przytoczone dane wskazują, że choć narzędzie to jest szeroko stosowane, system wciąż wymaga optymalizacji, szczególnie w zakresie terminowości diagnostyki oraz równomiernego dostępu do świadczeń w różnych regionach kraju.
Karta DiLO jako element szybkiej ścieżki onkologicznej
Karta Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego została wprowadzona jako instrument umożliwiający przyspieszenie procesu diagnostyczno-terapeutycznego u pacjentów z podejrzeniem lub rozpoznaniem nowotworu złośliwego. Jej głównym celem jest eliminacja barier administracyjnych oraz skrócenie czasu oczekiwania na badania i rozpoczęcie leczenia. System ten zakłada zniesienie limitów finansowania świadczeń onkologicznych, co oznacza, że pacjent objęty szybką ścieżką powinien mieć zapewniony dostęp do wszystkich niezbędnych procedur.
Karta DiLO pełni funkcję swoistego przewodnika po systemie opieki zdrowotnej, dokumentując kolejne etapy diagnostyki i terapii. Jej posiadanie umożliwia pacjentowi korzystanie z priorytetowego dostępu do świadczeń medycznych, co ma szczególne znaczenie w chorobach nowotworowych, gdzie czas odgrywa kluczową rolę. Dzięki temu rozwiązaniu możliwe jest ograniczenie opóźnień diagnostycznych oraz poprawa organizacji leczenia.
Funkcjonowanie karty DiLO w praktyce klinicznej
W praktyce klinicznej karta DiLO uruchamia tzw. szybką terapię onkologiczną, która obejmuje wszystkie etapy postępowania – od diagnostyki wstępnej, przez pogłębioną, aż po leczenie i opiekę po jego zakończeniu. Jednym z podstawowych założeń systemu jest określenie maksymalnych terminów realizacji poszczególnych etapów, co ma zapewnić sprawny przebieg procesu diagnostycznego.
Czas od zgłoszenia się pacjenta do specjalisty do postawienia diagnozy nie powinien przekraczać siedmiu tygodni, natomiast rozpoczęcie leczenia powinno nastąpić w ciągu dwóch tygodni od momentu przyjęcia do szpitala. Takie ramy czasowe mają na celu ograniczenie opóźnień i zwiększenie skuteczności leczenia poprzez wcześniejsze rozpoczęcie terapii.
Istotnym elementem systemu jest także funkcja koordynatora leczenia, który wspiera pacjenta na każdym etapie terapii. Jego rola obejmuje organizację badań, nadzorowanie terminów oraz pomoc w komunikacji z personelem medycznym. Takie rozwiązanie zwiększa komfort pacjenta oraz poprawia efektywność całego procesu terapeutycznego.
Elektroniczna karta e-DiLO – kierunek rozwoju systemu
W odpowiedzi na rosnące potrzeby systemu ochrony zdrowia oraz postępującą cyfryzację planowane jest wprowadzenie elektronicznej wersji karty DiLO, określanej jako e-DiLO. Rozwiązanie to ma na celu usprawnienie przepływu informacji oraz lepszą koordynację opieki nad pacjentem. Elektroniczna karta będzie integrowana z systemami informatycznymi placówek medycznych, co umożliwi bieżący dostęp do danych oraz monitorowanie przebiegu leczenia.
Docelowo e-DiLO ma zastąpić papierową wersję dokumentu, a jej wdrożenie planowane jest jako element szerszych zmian w systemie opieki onkologicznej. Wprowadzenie tego rozwiązania wiąże się również z powiązaniem finansowania świadczeń z jakością i terminowością leczenia, co ma stanowić dodatkowy mechanizm motywujący do poprawy efektywności systemu.
W okresie przejściowym przewiduje się funkcjonowanie obu wersji karty, co pozwoli na stopniowe dostosowanie placówek medycznych do nowych rozwiązań technologicznych.
Znaczenie organizacyjne i systemowe karty DiLO
Karta DiLO stanowi istotny element organizacji opieki onkologicznej, wpływając na poprawę dostępności świadczeń oraz koordynację działań diagnostycznych i terapeutycznych. Jej wprowadzenie przyczyniło się do zwiększenia liczby wykonywanych badań oraz skrócenia czasu oczekiwania na leczenie, choć nadal istnieją obszary wymagające poprawy.
Zróżnicowanie regionalne w zakresie momentu wystawiania karty wskazuje na potrzebę ujednolicenia standardów postępowania oraz zwiększenia roli podstawowej opieki zdrowotnej w identyfikacji pacjentów z podejrzeniem nowotworu. Wczesne wystawienie karty DiLO może znacząco wpłynąć na skrócenie czasu diagnostyki i poprawę wyników leczenia.
Pacjent w systemie szybkiej terapii onkologicznej
Z perspektywy pacjenta karta DiLO stanowi narzędzie umożliwiające bardziej przejrzyste poruszanie się w systemie ochrony zdrowia. Zapewnia dostęp do skoordynowanej opieki oraz zwiększa poczucie bezpieczeństwa dzięki jasno określonej ścieżce diagnostycznej i terapeutycznej. Jednocześnie wymaga aktywnego zaangażowania pacjenta w proces leczenia, w tym terminowego zgłaszania się na wizyty oraz współpracy z personelem medycznym.
Ważnym aspektem jest także możliwość kontynuacji opieki po zakończeniu leczenia, co obejmuje monitorowanie stanu zdrowia oraz wczesne wykrywanie ewentualnych nawrotów choroby. System ten wpisuje się w nowoczesne podejście do opieki onkologicznej, które zakłada kompleksowe i długoterminowe wsparcie pacjenta.
Karta DiLO oraz planowana jej elektroniczna wersja e-DiLO stanowią kluczowe elementy organizacji opieki onkologicznej w Polsce. Ich głównym celem jest skrócenie czasu diagnostyki, poprawa koordynacji leczenia oraz zwiększenie dostępności świadczeń.
Najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi dotyczące karty DiLO i e-DiLO
Czym jest karta DiLO?
Karta DiLO to dokument umożliwiający szybkie przejście przez proces diagnostyki i leczenia onkologicznego. Stanowi element pakietu onkologicznego i zapewnia pacjentowi priorytetowy dostęp do świadczeń medycznych.
Kto może wystawić kartę DiLO?
Kartę może wystawić lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, lekarz specjalista lub szpital w przypadku podejrzenia lub rozpoznania nowotworu.
Jakie korzyści daje karta DiLO?
Karta umożliwia szybszy dostęp do badań, skraca czas oczekiwania na leczenie oraz zapewnia koordynację opieki przez zespół specjalistów.
Czy karta DiLO obowiązuje w prywatnych placówkach?
Karta DiLO funkcjonuje w ramach systemu publicznego i nie jest wystawiana w prywatnych gabinetach, które nie mają kontraktu z NFZ.
Czym jest e-DiLO?
e-DiLO to planowana elektroniczna wersja karty, która ma usprawnić przepływ informacji i poprawić organizację leczenia onkologicznego.
Czy można mieć więcej niż jedną kartę DiLO?
Tak, w przypadku podejrzenia lub rozpoznania więcej niż jednego nowotworu możliwe jest wystawienie kilku kart, każdej dla odrębnej choroby.
Co zrobić w przypadku zgubienia karty?
W przypadku utraty dokumentu możliwe jest uzyskanie jego duplikatu u lekarza prowadzącego leczenie.
Dlaczego karta DiLO jest tak ważna?
Karta DiLO umożliwia skrócenie czasu diagnostyki i leczenia, co ma bezpośredni wpływ na rokowanie pacjentów i skuteczność terapii.
Centralna rejestracja, e-DILO i nowe narzędzia analizy danych w centrum dyskusji ekspertów. WIDEO
Karta e-DILO od 2026 roku. Co to oznacza dla pacjenta onkologicznego?