Jeszcze do niedawna droga pacjenta onkologicznego przypominała układanie puzzli, ale bez widocznego obrazka na pudełku. Kolejne etapy diagnostyki i leczenia odbywały się w różnych miejscach, często bez wyraźnego połączenia między nimi. Pacjent trafiał od specjalisty do specjalisty, a spójność całego procesu zależała w dużej mierze od jego własnej determinacji i orientacji w systemie. Model ten stopniowo próbuje się zmieniać. Bo coraz większą rolę odgrywają wyspecjalizowane jednostki narządowe, których zadaniem jest skupianie całego procesu leczenia w jednym miejscu — od pierwszego rozpoznania aż po kontrolę po zakończonej terapii. Jednym z przykładów takiego podejścia jest Colorectal Cancer Unit działający w Narodowym Instytucie Onkologii – Państwowym Instytucie Badawczym.
W Warszawie nie jest to jeden oddział, lecz skoordynowana struktura obejmująca zespoły pracujące przy ul. Wawelskiej i ul. Roentgena. Dla pacjenta ta różnica jest jednak niewidoczna — jego leczenie prowadzone jest w ramach jednego, uporządkowanego systemu. Jak podkreślają lekarze, analiza około 2500 przypadków pokazuje, że efekty tak zorganizowanej opieki odpowiadają standardom osiąganym w europejskich ośrodkach. Sprawdzamy zatem jak zorganizowana jest ta opieka nad pacjentem onkologicznym.
CCU jako ciągłość procesu leczenia
Colorectal Cancer Unit nie jest pojedynczym oddziałem. To model organizacji opieki. Obejmuje wszystkie etapy postępowania – od diagnostyki, przez kwalifikację do leczenia, aż po obserwację po terapii. Kluczową rolę odgrywa tu współpraca wielodyscyplinarna, obejmująca chirurgów, onkologów klinicznych, gastroenterologów, radiologów, patomorfologów oraz personel odpowiedzialny za opiekę wspierającą i dokumentację. Brzmi dosyć idealistycznie, ale w praktyce faktycznie przekłada się na lepsze zaopiekowanie pacjentem.
Jak podkreśla dr n. med. Eryk Chrapowicki, chirurg onkologiczny od lat związany z Narodowym Instytutem Onkologii, specjalizujący się w leczeniu nowotworów jelita grubego: „leczenie nowotworów jelita grubego wymaga nie tylko dobrej chirurgii, ale również właściwej kwalifikacji, współpracy z gastroenterologami, onkologami klinicznymi, radiologami, patomorfologami, dietetykami i personelem odpowiedzialnym za prowadzenie dokumentacji oraz kontroli po leczeniu – dopiero taki model daje nam możliwość prowadzenia chorego zgodnie z aktualnymi standardami i podejmowania decyzji w oparciu o pełny obraz sytuacji klinicznej”.
Z perspektywy pacjenta oznacza to uporządkowaną ścieżkę leczenia, w której kolejne etapy wynikają z określonego planu. Jak zauważa prof. Andrzej Rutkowski, kierownik Kliniki Chirurgii Onkologicznej i Guzów Neuroendokrynnych, który tworzył struktury CCU w NIO w Warszawie.: „Taki model poprawia nie tylko jakość opieki, ale daje pacjentowi większe poczucie bezpieczeństwa na każdym etapie diagnostyki i terapii”.
Organizacja CCU w Warszawie została oparta na wytycznych National Comprehensive Cancer Network, dostosowanych do warunków krajowych. Pozwala to łączyć światowe standardy postępowania z realiami polskiego systemu ochrony zdrowia. W praktyce oznacza to przewidywalność procesu leczenia oraz skrócenie czasu przechodzenia przez kolejne etapy diagnostyki i terapii. Opieka prowadzona jest według jasno określonych schematów, co ma znaczenie zarówno organizacyjne, jak i kliniczne.
Efekty funkcjonowania CCU – jak przekonują eksperci z NIO-PIB – widoczne są w wynikach leczenia. W przypadku pacjentów z bardzo nisko położonymi guzami odbytnicy, możliwe jest przeprowadzenie operacji z zachowaniem ciągłości przewodu pokarmowego u około 35 proc. chorych. W całej populacji pacjentów z rakiem odbytnicy odsetek ten wynosi około 75 proc. Dane te odnoszą się nie tylko do skuteczności leczenia. Możliwość uniknięcia stałej stomii pozostaje jednym z istotnych aspektów terapii, szczególnie w przypadku nowotworów położonych w dolnym odcinku odbytnicy.
Monitorowanie wyników odległych
Jednym z wyróżników CCU w Narodowy Instytut Onkologii – Państwowy Instytut Badawczy jest systematyczna analiza wyników leczenia. Obejmuje ona nie tylko przebieg terapii, ale także jej efekty odległe, takie jak przeżycia czy nawroty choroby.
W ośrodku prowadzona jest prospektywna baza danych, obejmująca około 2,5 tysiąca przypadków, w tym ponad 1100 pacjentów leczonych z powodu nowotworów jelita grubego. Dane te stanowią podstawę do oceny skuteczności leczenia oraz porównań z innymi ośrodkami europejskimi.
Jak podkreśla prof. Rutkowski: „trzeba pamiętać, że wyniki osiągane przez nasz CCU powinny być odnoszone nie do lokalnych osiągnięć, lecz do poziomu europejskiego, i my tak właśnie robimy, a analizy prowadzone w Instytucie pokazują, że nasze rezultaty, zarówno chirurgiczne, jak i długoterminowe, odpowiadają standardom europejskim”.
Model CCU pokazuje, że organizacja opieki jest ważnym elementem leczenia onkologicznego. Integracja specjalistów, uporządkowanie ścieżki pacjenta oraz stałe monitorowanie wyników tworzą ramy, w których możliwe jest prowadzenie terapii zgodnej z aktualnymi standardami.
Jak podsumowuje dr Chrapowicki: „CCU to model, który pokazuje, że dobrze zorganizowany unit nie jest administracyjnym dodatkiem do działalności klinicznej, ale realnym narzędziem poprawy jakości opieki”.
* Jednostki organizacyjne NIO-PIB zaangażowane w realizacje świadczeń w ramach CCU, to:
– Klinika Chirurgii Onkologicznej i Guzów Neuroendokrynnych (lokalizacja: ul. Wawelska 15)
– Klinika Chirurgii Nowotworów Układu Pokarmowego (lokalizacja: ul. Roentgena 5)
– Klinika Onkologii i Radioterapii (lokalizacja: ul. Wawelska 15)
– Klinika Gastroenterologii Onkologicznej (lokalizacja: ul. Roentgena 5)
– Klinika Diagnostyki Onkologicznej i Medycyny Paliatywnej (lokalizacja: ul. Roentgena 5)
– Zakład Radioterapii I (lokalizacja: ul. Roentgena 5)
– Zakład Patomorfologii Nowotworów (lokalizacja: ul. Roentgena 5)
– Zakład Radiologii I (lokalizacja: ul. Roentgena 5)
– Zakład Radiologii II (lokalizacja: ul. Wawelska 15)
– Przychodnia Onkologiczna I (lokalizacja: ul. Roentgena 5)
– Przychodnia Onkologiczna II (lokalizacja: ul. Wawelska 15)
Najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi dotyczące CCU
Czym jest Colorectal Cancer Unit?
To zintegrowany model opieki nad pacjentami z nowotworami jelita grubego, obejmujący diagnostykę, leczenie i kontrolę po terapii w ramach jednego zespołu specjalistów.
Jakie korzyści daje pacjentowi leczenie w CCU?
Pacjent prowadzony jest według uporządkowanej ścieżki, co zwiększa przejrzystość procesu leczenia i ogranicza konieczność samodzielnego organizowania kolejnych etapów terapii.
Na jakich standardach opiera się leczenie w CCU?
Postępowanie zgodne jest z wytycznymi NCCN, dostosowanymi do polskich warunków systemowych.
Czy wyniki leczenia w CCU są porównywalne z europejskimi?
Analizy prowadzone w ośrodku wskazują, że wyniki odpowiadają poziomowi europejskiemu zarówno w zakresie chirurgii, jak i efektów długoterminowych.
Dlaczego monitorowanie wyników odległych jest ważne?
Pozwala ocenić rzeczywistą skuteczność leczenia, uwzględniając przeżycia i nawroty choroby, a także doskonalić organizację opieki.
Źródło: Materiał na podstawie danych i wypowiedzi ekspertów Colorectal Cancer Unit w Narodowym Instytucie Onkologii – Państwowym Instytucie Badawczym w Warszawie.
Kolonoskopia czy test FIT? Szwedzkie badanie SCREESCO rzuca nowe światło na profilaktykę