Neutropenia indukowana chemioterapią jest jednym z najczęstszych powikłań hematoonkologicznych. Zwiększa ryzyko infekcji wirusowych i bakteryjnych oraz związanej z nimi gorączki neutropenicznej.
Komfort życia w trakcie leczenia
Leczenie przeciwnowotworowe jest czynnikiem ryzyka wystąpienia obniżonego poziomu neutrocytów. Zaburzenia w liczbie neutrofili mogą mieć różny stopień nasilenia. Pierwszy i drugi stopień neutropenii zazwyczaj nie stanowi problemu dla chorych, nie zawsze jest nawet przeciwwskazaniem do podania kolejnej dawki chemii. Głęboka neutropenia (trzeciego czy czwartego stopnia) z gorączką neutropeniczną może być jednak niebezpieczna, a nawet zagrażać życiu chorego.
Neutropenia u chorych na nowotwory powstaje najczęściej w wyniku mielotoksycznego oddziaływania chemioterapii (60-80 proc. przypadków). Występuje u 25-40 proc. chorych po raz pierwszy poddawanych chemioterapii w zależności od zastosowanego schematu leczenia oraz indywidualnych czynników ryzyka. W przypadku chorych wcześniej leczonych mielotoksycznymi schematami chemioterapii, ryzyko wystąpienia neutropenii wynosi niemal 100 proc.
Dodatkowe leczenie przeciwnowotworowe, zwłaszcza radioterapia szczególnie ta na obszar kości płaskich, wiąże się ze zmniejszeniem zdolności regeneracyjnych szpiku kostnego, a to oznacza większe ryzyko wystąpienia neutropenii po chemioterapii. Również inne leki przeciwnowotworowe wiążą się z ryzykiem neutropenii, np. inhibitory CDK4/6, inhibitory PARP i tzw. koniugat. Powikłania neutropenii zależą od tego, jak głębokie jest obniżenie poziomu neutrofili i czy pacjent ma choroby współistniejące.
Jeśli doszło u niego do agranulocytozy, czyli zmniejszenia liczby neutrocytów poniżej 500/μl, konsekwencją najczęściej jest uogólniona infekcja, u co 10 osoby może nawet dojść do sepsy. Przy wartościach neutrocytów <500/ μl nawet normalnie bytujące w jamie ustnej drobnoustroje mogą stanowić przyczynę poważnego zakażenia.
Gorączkę neutropeniczną mogą wywołać bakterie gram dodatnie – te wiążą się z niską śmiertelnością (ok. 5 proc.) – lub bakterie gram ujemne, które stanowią duże zagrożenie życia (śmiertelność ok. 18 proc.).
Leczenie paliatywne a opieka paliatywna: komplementarne podejścia w nowotworach
Gorączka neutropeniczna, pomimo postępu w jej prewencji i leczeniu, pozostaje istotnym problemem klinicznym. Jest jedną z dominujących przyczyn zmniejszenia skuteczności leczenia onkologicznego spowodowanych opóźnieniem i koniecznością redukcji dawki chemioterapii. Inne skutki to powikłania infekcyjne (bakteryjne i grzybicze) wiążące się z dożylnym podawaniem antybiotyków i koniecznością hospitalizacji oraz zwiększonym ryzykiem zgonu; zwiększenie kosztów leczenia pacjentów z neutropenią; znaczne pogorszenie jakości życia.